Bạn đọc viết Archives - ThienNhien.Net | Con người và Thiên nhiên

Thừa Thiên Huế: Mỏ đá Khe Diều “tra tấn” người dân

Điểm khám phá hấp dẫn vùng Tây Bắc

Ô nhiễm khu vực cầu Sét, bao giờ giải quyết dứt...

Cẩm Giàng (Hải Dương): Làng nghề bao giờ hết ô nhiễm?

Sớm xử lý ô nhiễm môi trường tại khu vực Nhà...

Thâm nhập “điểm nóng” phá rừng phòng hộ Sông Tranh

TP Hạ Long: Đục khoét tan hoang đồi đất của dân

Nguy cơ tiềm ẩn từ hàng rong trước cổng trường

12 3...21 Page 1 of 21

Trên Facebook

ThienNhien.Net

1 giờ trước

THỐT NỐTTrong Thiên đường với người thương, giữa những mái chùa Khmer rực vàng, những điệu múa, phum sóc và câu chuyện tình đi qua năm tháng, có một dáng cây cứ lặng lẽ vươn lên giữa trời. Thân thẳng, cao, tán lá xòe thành những chiếc quạt lớn, thốt nốt đứng rải trên đồng ruộng và tạo nên những đường nét rất riêng của miền Tây Nam Bộ.Trong MV của Phương Mỹ Chi, những cánh đồng thốt nốt xuất hiện ở phần bối cảnh An Giang, nối với không gian văn hóa Khmer ở Trà Vinh để tạo thành một miền Nam Bộ vừa gần gũi vừa giàu bản sắc. Nhưng thốt nốt không phải đạo cụ được đặt vào khung hình cho đẹp; ở vùng Bảy Núi An Giang, đặc biệt quanh Tri Tôn và Tịnh Biên, loài cây này đã hiện diện trong cảnh quan và đời sống của cộng đồng Khmer từ rất lâu.Tên “thốt nốt” mà chúng ta quen dùng cũng được cho là bắt nguồn từ tiếng Khmer th’not. Trong khoa học, cây mang tên Borassus flabellifer, thuộc họ Cau; cây trưởng thành có thể cao hàng chục mét, thân gần như không phân nhánh và mang trên ngọn một tán lá lớn hình quạt, vì vậy đứng từ rất xa vẫn có thể nhận ra.Một điều khá thú vị là thốt nốt có cây đực và cây cái riêng biệt. Cả hai đều ra hoa, nhưng chỉ cây cái mới kết những chùm quả tròn lớn, bên trong là phần cơm non trắng trong, mềm và mát mà nhiều người từng ăn trong những cốc nước thốt nốt mùa nóng.Thứ làm nên đường thốt nốt nổi tiếng lại không phải nước ép từ quả mà là dịch ngọt lấy từ cụm hoa. Người làm nghề phải trèo lên những thân cây cao, xử lý cuống hoa rồi cắt và hứng từng bình nhựa ngọt chảy ra; nước vừa thu được có vị ngọt dịu nhưng rất dễ lên men nên thường phải mang về nấu khá nhanh.Qua nhiều giờ trên bếp, nước dần cô đặc, chuyển sang màu vàng nâu và trở thành thứ đường có mùi thơm rất riêng. Nhìn một miếng đường thốt nốt nhỏ bé trên bàn ăn, khó hình dung phía sau nó là cả một hệ tri thức và kỹ năng đã được truyền qua nhiều thế hệ: biết cây nào đang cho nhựa tốt, chọn đúng cụm hoa, leo cây, đặt bình, lấy nước đúng lúc và giữ lửa sao cho đường cô lại mà không cháy khét.Chính nghề làm đường thốt nốt của người Khmer tại Tri Tôn và Tịnh Biên đã được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Điều được ghi nhận ở đây không chỉ là một món đặc sản, mà còn là tri thức, kỹ năng và tập quán sống gắn với một loài cây.Thốt nốt cũng gần như chẳng bỏ phí phần nào. Quả để ăn, nhựa hoa để uống hoặc nấu đường, còn lá và thân từ lâu đã được sử dụng vào nhiều việc trong đời sống và thủ công; ở nhiều phum sóc, cây còn được trồng dọc bờ ruộng và ranh đất, qua năm tháng tạo thành một kiểu cảnh quan rất đặc trưng với ruộng thấp trải rộng phía dưới và những thân cây cao, thanh mảnh dựng lên trên đường chân trời.Có lẽ vì vậy mà khi bước vào Thiên đường với người thương, thốt nốt hợp với câu chuyện ấy một cách rất tự nhiên. Cây sống lâu hơn một mùa vụ, lâu hơn một trào lưu, thậm chí có thể đứng đó qua nhiều thế hệ con người, chứng kiến mùa mưa, mùa nắng, những vụ thu hoạch và những thay đổi rất chậm của một vùng đất.Vẻ đẹp của thốt nốt vì thế không chỉ nằm ở dáng cây cao vút giữa đồng hay ở những khung hình đẹp trong một MV. Nó còn nằm ở mối quan hệ lâu dài giữa con người với một loài cây, trong cách cây trở thành thức ăn, sinh kế, ký ức và cuối cùng là một phần của bản sắc cảnh quan.Một vùng đất thường được nhớ đến bằng những thứ rất cụ thể: một món ăn, một mái chùa, một điệu múa, một thứ tiếng, một mùi hương. Và đôi khi, chỉ bằng dáng của một cái cây đứng giữa đồng cũng đủ để người ta nhận ra mình đang ở đâu.MV rồi sẽ rời khỏi bảng xếp hạng, những đoạn nhạc đang được dùng khắp TikTok rồi cũng sẽ nhường chỗ cho một bài hát khác. Nhưng nếu một bài hát khiến nhiều người trẻ lần đầu để ý đến những cánh đồng thốt nốt, tò mò về văn hóa Khmer Nam Bộ và muốn biết cái cây cao vút trong khung hình ấy là cây gì, thì nó đã làm được thêm một việc khá đẹp: khiến một loài cây vốn đã đứng đó từ rất lâu bỗng được nhìn kỹ hơn.Đôi khi, để bắt đầu yêu một vùng đất, chỉ cần như thế.#ThienNhienNet #ThotNot #ThienDuongVoiNguoiThuong #PhuongMyChi #KhmerNamBo #AnGiang #CayBanDia #VanHoaVaThienNhien ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

1 ngày trước

LẤP LÁNH XONG RỒI ĐI VỀ ĐÂU?Một chiếc ốp điện thoại bình thường có thể biến thành thứ lấp lánh như vương miện. Bình nước được phủ kín những viên đá nhiều màu. Hộp phấn, son môi, tai nghe, laptop, giày, túi xách, thậm chí cốc cà phê cũng có thể được “nâng cấp” bằng một túi gem sticker và chút kiên nhẫn.Gem Maxxing đang mang trở lại một thú vui rất quen của những năm 2000: đính đá lên mọi thứ có thể đính được.Và phải công nhận là vui.Sau một thời gian dài mọi thứ đều tối giản, nhã nhặn, trung tính, những viên đá bé tí đem màu sắc trở lại. Chúng cũng biến một món đồ sản xuất hàng loạt thành thứ mang dấu ấn riêng của người sử dụng. Một chiếc điện thoại giống hàng triệu chiếc khác bỗng thành “của mình” hơn hẳn.Nhìn từ chuyện sử dụng tài nguyên, điều đó thậm chí có thể là một điểm cộng.Một chiếc bình nước đã dùng hai năm, hơi trầy và bắt đầu chán mắt, nếu được trang trí lại rồi tiếp tục theo chủ nhân thêm vài năm nữa thì đó là một kiểu làm mới đồ cũ khá dễ thương. Chiếc túi cũ được thêu, vẽ hay gắn thêm vài chi tiết có thể được yêu trở lại thay vì nằm quên trong tủ.Đồ vật không nhất thiết phải mới để đem lại cảm giác mới.Nhưng câu chuyện đổi khác một chút khi những viên đá lấp lánh bắt đầu có vòng đời ngắn hơn chính món đồ mà chúng bám vào.Nhiều loại gem sticker, rhinestone giá rẻ hay chi tiết trang trí nhỏ được làm từ nhựa, acrylic, resin hoặc kết hợp nhiều vật liệu. Chúng lại được gắn bằng lớp keo lên một bề mặt khác. Khi bong ra, những miếng rất nhỏ ấy gần như không phải thứ chúng ta sẽ cẩn thận nhặt riêng để phân loại và tái chế.Chúng thường chỉ… biến mất khỏi tầm mắt.Một viên rơi trên vỉa hè. Một viên theo nước rửa đi xuống cống. Một mảng bị bóc khỏi chiếc ốp điện thoại rồi vào thùng rác.Mỗi viên chẳng đáng là bao.Nhưng rác thải có một đặc điểm rất quen: rất nhiều thứ “chẳng đáng là bao” cộng lại sẽ thành rất nhiều.Câu chuyện còn thú vị hơn khi nhìn từ kinh tế tuần hoàn.Muốn một vật liệu được quay trở lại vòng sử dụng, càng dễ nhận diện, tách rời và thu hồi thì càng thuận lợi. Sản phẩm được tạo thành từ nhiều vật liệu nhỏ gắn chặt bằng keo thường khó tháo tách hơn. Vì vậy, các nguyên tắc thiết kế tuần hoàn thường ưu tiên giảm pha trộn vật liệu không cần thiết, hạn chế các liên kết bằng keo khi chúng cản trở tháo rời, đồng thời giữ sản phẩm ở trạng thái sử dụng càng lâu càng tốt.Nói cách khác, tái chế chưa bao giờ là phép màu có thể xử lý mọi thứ chúng ta dán thêm vào một món đồ.Nhưng cũng chẳng vì thế mà phải cất hết những túi đá lấp lánh đi.Có một cách nhìn vui hơn.Nếu Gem Maxxing giúp bạn lấy chiếc ốp cũ ra dùng tiếp thay vì mua ốp mới, rất ổn.Nếu vài viên đá khiến chiếc bình nước cũ trở nên thú vị và được mang đi thêm vài trăm lần nữa, càng tốt.Nếu một đôi giày cũ được trang trí lại và trở thành đôi giày yêu thích lần thứ hai, đó gần như chính là tinh thần kéo dài vòng đời sản phẩm mà kinh tế tuần hoàn muốn hướng tới.Chỉ hơi khác nếu mỗi tuần lại mua một chiếc cốc mới để đính đá theo một kiểu mới, rồi vài tháng sau cả cốc lẫn đá cùng nằm trong tủ.Khi ấy, thứ được “maxxing” có lẽ không còn là sự sáng tạo nữa.Mà là số lượng đồ vật.Một trend có thể chỉ sống vài tuần.Nhưng chiếc điện thoại, bình nước, túi xách hay đôi giày mà chúng ta trang trí hoàn toàn có thể sống lâu hơn thế rất nhiều.Thế nên cứ lấp lánh nếu thích.Chỉ cần sau khi trend đi qua, món đồ ấy vẫn còn được mang theo.Bởi có lẽ phiên bản đẹp nhất của Gem Maxxing không phải là đính đá lên thật nhiều thứ.Mà là làm cho một thứ mình đã có trở nên đáng yêu đủ để dùng thêm thật lâu.#ThienNhienNet #GemMaxxing #WhimsyMaxxing #Bedazzling #KinhTeTuanHoan #TaiSuDung #TieuDungBenVung #SongXanh ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

2 ngày trước

BỀN TẠI ĐỒ, HAY BỀN TẠI NGƯỜI?Mùa tựu trường là mùa rất dễ muốn mua đồ mới.Một chiếc ba lô đang hợp trend. Một bình nước màu mới ra. Một hộp bút nhìn trên TikTok đẹp hơn hẳn cái đang dùng. Laptop, tai nghe, giày, túi tote… chỉ cần lướt vài vòng là có cảm giác đồ của năm ngoái bỗng dưng cũ hẳn đi. Trong khi nhiều món thực ra vẫn chưa hỏng. Chuyện này gợi ra một câu hỏi khá thú vị: Một món đồ “bền vững” là món đồ được làm bằng vật liệu gì, hay là món đồ chúng ta chịu dùng đủ lâu? Có lẽ là cả hai. Nhưng vế thứ hai thường bị quên.Một chiếc ba lô được quảng cáo làm từ vật liệu tái chế vẫn cần nguyên liệu, năng lượng, nước, nhà máy, đóng gói và vận chuyển để trở thành một chiếc ba lô. Nếu mua nó để thay cho một chiếc cặp vẫn còn tốt, lợi ích môi trường chưa chắc lớn như ta tưởng.Ngược lại, chiếc ba lô chẳng có nhãn “eco” nào nhưng được dùng hết năm này sang năm khác, khóa hỏng thì thay khóa, quai sờn thì khâu lại, đến khi thật sự không thể dùng nữa mới nghỉ hưu, lại có một phẩm chất rất đáng giá: nó ở lại trong vòng sử dụng đủ lâu.Đó cũng là một ý quan trọng của kinh tế tuần hoàn. Tuần hoàn không bắt đầu từ chiếc thùng tái chế. Nó bắt đầu sớm hơn nhiều: thiết kế một món đồ cho tốt, dùng nó lâu, sửa được thì sửa, chuyển cho người khác khi mình không cần nữa, và chỉ đến cuối cùng mới nghĩ tới chuyện thu hồi vật liệu để tái chế. Bởi tái chế vẫn cần năng lượng và công nghệ. Còn một món đồ chưa trở thành rác thì chưa cần được tái chế.Thế nên giữa hai chiếc cặp, một chiếc rẻ hơn nhưng có thể chỉ đẹp trong một mùa và một chiếc đắt hơn một chút nhưng dùng được nhiều năm, câu chuyện không chỉ là giá mua.Có một phép tính khác đáng thử: giá cho mỗi lần sử dụng. Chiếc ba lô 1 triệu đồng dùng 5 năm có thể rẻ hơn một chiếc 400 nghìn đồng nhưng mỗi năm lại thay một cái. Bình giữ nhiệt tốt dùng vài nghìn lần có thể đáng tiền hơn hàng chục chiếc cốc mua theo trend rồi nằm dần trong tủ. Đôi giày được chăm sóc và sửa khi cần có thể “xanh” hơn việc liên tục săn những mẫu mới được gắn thêm một chiếc nhãn thân thiện với môi trường. Tất nhiên, đồ tốt cũng không tự nhiên mà bền mãi. Bền còn tại người. Quăng cặp xuống đất mỗi ngày thì cặp nào cũng mau hỏng. Bình nước mất nắp vài lần thì cũng khó sống lâu. Quần áo giặt và phơi không đúng cách sẽ xuống cấp nhanh hơn. Một món đồ được làm tốt chỉ có cơ hội sống lâu nếu chủ nhân của nó cũng muốn giữ nó lâu.Và đây mới là điểm thú vị của mùa tựu trường. Không nhất thiết phải chọn giữa hai cực: hoặc mua tất cả đồ mới, hoặc cố dùng mọi thứ đến mức rách nát. Có thể mua mới thứ thực sự cần. Nhưng nếu đã mua, thử chọn thứ đủ tốt để không phải nghĩ đến việc thay nó vào mùa khai giảng năm sau.Một món đồ đáng mua không chỉ vì nó đang hợp xu hướng ở thời điểm này, mà còn vì sau vài năm ta vẫn thấy nó hữu ích, đẹp và muốn tiếp tục sử dụng. Nếu vượt qua được vòng đời rất ngắn của một trào lưu, giá trị của món đồ ấy cũng thường lớn hơn nhiều so với mức giá ban đầu.Bởi trong một thế giới có quá nhiều thứ được thiết kế để chúng ta nhanh chán, đôi khi lựa chọn khá “ngầu” lại đơn giản là: mua một thứ tốt, rồi dùng nó thật lâu.#ThienNhienNet #BackToSchool #KinhTeTuanHoan #TaiSuDung #TieuDungBenVung #SongXanh #DoBen ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

3 ngày trước

GIẢI OAN CHO CÚ MÈOGiữa đêm khuya, một tiếng cú bất chợt vọng từ vòm cây xuống mái nhà. Với không ít người, âm thanh ấy vẫn đủ gợi lên cảm giác bất an, bởi từ rất lâu, cú mèo đã bị những câu chuyện dân gian khoác lên mình hình ảnh của điềm dữ và chết chóc. Thế nhưng phía sau đôi mắt lớn, tiếng gọi trong đêm và những chuyến bay lặng lẽ ấy không có điều gì huyền bí. Đó chỉ là những đặc điểm tuyệt vời mà tiến hóa đã trao cho một nhóm chim săn mồi chuyên sống và kiếm ăn trong bóng tối.Thực ra, cú là một trong những nhóm chim săn mồi được tiến hóa rất tinh tế cho cuộc sống về đêm. Đôi mắt lớn giúp thu nhận ánh sáng trong điều kiện thiếu sáng, thính giác đặc biệt nhạy giúp định vị con mồi, còn cấu trúc lông cánh giúp nhiều loài bay rất êm. Cái đầu có thể quay một góc rất rộng khiến chúng trông càng kỳ lạ, nhưng đó là cách bù lại cho đôi mắt gần như cố định trong hốc mắt. Nhìn kỹ một con cú, nhất là những con non với đôi mắt tròn xoe và bộ lông xù, có lẽ nhiều người sẽ thấy chúng đáng yêu hơn là đáng sợ.Quan trọng hơn, cú là những người thợ săn chuột cần mẫn của tự nhiên. Chuột và các động vật nhỏ khác chiếm phần đáng kể trong khẩu phần của nhiều loài cú, vì vậy sự hiện diện của chúng có thể góp phần điều tiết quần thể những loài gây hại cho nông nghiệp. Một nghiên cứu công bố năm 2026 trên tạp chí Ecological Applications thậm chí ghi nhận tại khu vực nghiên cứu, sự hiện diện của cú lợn làm giảm 38–52% số lượng loài gặm nhấm được khảo sát. Vì thế, ở nhiều vùng nông nghiệp trên thế giới, người ta đặt các hộp làm tổ để thu hút cú như một thành phần của biện pháp kiểm soát sinh học, thay vì chỉ dựa vào thuốc diệt chuột.Vai trò của cú còn rộng hơn chuyện bắt chuột. Là những loài săn mồi ở bậc cao trong lưới thức ăn, chúng góp phần giữ cân bằng quần thể con mồi và phản ánh tình trạng của hệ sinh thái. Ngược lại, cú cũng dễ chịu tác động khi sinh cảnh bị mất, nguồn thức ăn suy giảm hoặc hóa chất diệt chuột tích tụ qua chuỗi thức ăn. Một con chuột ăn phải bả độc rồi bị cú bắt có thể biến chính biện pháp diệt chuột của con người thành mối nguy cho loài thiên địch đang giúp chúng ta kiểm soát chuột miễn phí.Có lẽ đã đến lúc chúng ta nhìn cú mèo bằng một ánh mắt khác. Tiếng cú vang lên trong đêm không phải lời báo trước tai họa, mà đơn giản là âm thanh của một loài chim đang giao tiếp, bảo vệ lãnh thổ hoặc tìm bạn tình. Nếu một đêm nào đó có con cú xuất hiện trên mái nhà hay ngoài vườn, thay vì sợ hãi hoặc xua đuổi, hãy thử nghĩ rằng khu phố vừa có thêm một người hàng xóm hơi bí ẩn, làm việc ca đêm và đặc biệt thích săn chuột.Xét cho cùng, thứ đáng sợ không phải là tiếng cú trong bóng tối mà là khi những định kiến thiếu căn cứ khiến con người xua đuổi và tiêu diệt một loài vật có ích chỉ vì chúng ta chưa hiểu về nó.Ảnh: Loài cú mèo nhỏ (Otus sunia). Nguồn: vietnamwildlife.org#cumeo #loaicu #chimhoangda #giaioanchocu #baotondongvathoangda #DaDangSinhHoc #SinhThai #thiennhien #ThienNhienNet ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

4 ngày trước

5 THỨ THIÊN NHIÊN CHO TA MIỄN PHÍ NHƯNG MẤT ĐI THÌ RẤT ĐẮTCó những thứ ta sử dụng mỗi ngày nhưng chưa từng nhận được hóa đơn đòi thanh toán.Một tán cây làm dịu con phố giữa trưa hè. Một vùng đất ngập nước giữ bớt nước sau trận mưa lớn. Ong, bướm và những loài côn trùng khác âm thầm giúp cây ra quả. Rừng đầu nguồn giữ đất, giữ nước. Rừng ngập mặn đứng trước sóng biển.Không ai thu tiền ngay tại chỗ, nên đôi khi chúng ta có cảm giác những thứ ấy là vô tận.Chỉ đến khi chúng mất đi, cái giá mới hiện ra.1. BÓNG MÁT CỦA MỘT CÁI CÂYMột cây lớn bên đường không chỉ để đẹp.Tán cây chặn bớt bức xạ mặt trời. Lá cây thoát hơi nước, góp phần làm dịu không khí xung quanh. Những hàng cây liên tục còn tạo ra những khoảng đường dễ chịu hơn cho người đi bộ trong những ngày nóng.Ta thường chỉ thực sự nhận ra giá trị ấy sau khi một hàng cây bị chặt.Mặt đường nóng hơn. Bức tường hấp nhiệt nhiều hơn. Người đi bộ tìm chỗ trú nắng khó hơn. Điều hòa trong những ngôi nhà quanh đó cũng phải làm việc nhiều hơn.Muốn thay thế phần nào chức năng của một cây lớn, chúng ta có thể phải dùng mái che, vật liệu chống nóng, điện năng và nhiều giải pháp kỹ thuật khác.Nhưng một cây đã trưởng thành thì làm những việc ấy mỗi ngày.Không gửi hóa đơn.2. NHỮNG CON ONG GIÚP CHÚNG TA CÓ QUẢMột con ong bay từ bông hoa này sang bông hoa khác trông chẳng giống một người lao động.Nhưng nó đang làm một công việc rất quan trọng.Nhiều loài cây cần côn trùng mang phấn từ hoa này sang hoa khác để tạo hạt và quả. Ong là nhóm nổi tiếng nhất, nhưng bướm, ruồi, bọ cánh cứng và nhiều loài khác cũng tham gia công việc thụ phấn.Nhờ những chuyến bay nhỏ bé ấy, rất nhiều loại trái cây, rau, hạt và cây trồng mà con người sử dụng có thể sinh sản hiệu quả hơn.Ở những nơi các loài thụ phấn suy giảm mạnh, người ta phải tìm cách thay thế một phần công việc của chúng: thuê thêm lao động, nuôi ong thương mại hoặc thậm chí thụ phấn bằng tay.Khi ấy mới thấy một việc mà thiên nhiên vẫn làm miễn phí có thể đắt đến mức nào nếu con người phải tự làm lấy.3. ĐẤT GIỮ NƯỚCĐất không chỉ là thứ chúng ta bước lên.Một lớp đất khỏe mạnh có vô số khe rỗng, rễ cây, chất hữu cơ và sinh vật nhỏ. Khi mưa xuống, một phần nước có thể thấm vào đó thay vì lập tức chảy tràn trên bề mặt.Rừng, đồng cỏ, vùng đất ngập nước và những khoảng đất chưa bị bê tông hóa vì thế giống như những miếng bọt biển lớn nằm trong cảnh quan.Chúng không thể ngăn mọi trận lũ.Nhưng chúng có thể giữ lại một phần nước, làm chậm dòng chảy và giảm lượng đất bị cuốn đi.Khi bề mặt bị phủ kín bằng bê tông và nhựa đường, nước không còn nhiều chỗ để thấm. Nó phải đi qua cống, mương và các công trình thoát nước mà chúng ta xây dựng.Nếu hệ thống ấy không đủ sức, nước sẽ tìm đường khác.Thường là qua phố.4. RỪNG GIỮ ĐẤT, GIỮ NƯỚCTrên một sườn núi, hàng nghìn bộ rễ cây bám vào đất. Tán rừng làm giảm lực của những hạt mưa trước khi chúng đập xuống mặt đất. Lớp lá mục phía dưới giữ độ ẩm và tạo điều kiện để nước thấm dần vào đất.Rừng vì thế không phải một chiếc “đập nước” khổng lồ, và cũng không thể ngăn mọi trận lũ hay sạt lở.Nhưng một lưu vực còn rừng tự nhiên thường có khả năng giữ đất và điều tiết nước tốt hơn nhiều so với một sườn đất trống bị xói mòn mạnh.Mất rừng, con người có thể phải trả tiền cho hồ chứa, công trình chống sạt, nạo vét bùn đất, xử lý nguồn nước và khắc phục những thiệt hại phía hạ lưu.Nhiều khoản chi ấy thực chất là cái giá để thay thế một phần những chức năng mà hệ sinh thái từng thực hiện.5. RỪNG NGẬP MẶN ĐỨNG TRƯỚC BIỂNỞ mép đất liền, rừng ngập mặn sống trong một môi trường không dễ chịu: nước mặn, bùn mềm, thủy triều lên xuống liên tục.Nhưng chính hệ thống rễ dày đặc ấy có thể làm giảm năng lượng của sóng, giữ phù sa và góp phần ổn định bờ biển.Rừng ngập mặn còn là nơi sinh sống và kiếm ăn của nhiều loài cá, tôm, cua, chim và sinh vật khác. Nhiều loài thủy sản mà con người khai thác ngoài biển từng trải qua một phần vòng đời trong những vùng nước ven rừng.Khi rừng biến mất, bảo vệ bờ biển có thể phải dựa nhiều hơn vào kè đá, đê và những công trình kỹ thuật tốn kém.Và một bức tường bê tông, dù chắc đến đâu, cũng không thể đồng thời làm nơi sinh sản cho cá hay tích trữ carbon như một khu rừng ngập mặn.Các nhà khoa học gọi những lợi ích như vậy là dịch vụ hệ sinh thái.Cái tên nghe khá kỹ thuật, nhưng ý tưởng lại rất đơn giản:Thiên nhiên không chỉ tồn tại để chúng ta ngắm.Nó đang làm việc.Lọc nước. Giữ đất. Điều tiết dòng chảy. Thụ phấn. Làm dịu nhiệt độ. Bảo vệ bờ biển. Tạo nơi sống cho những sinh vật khác – trong đó có những loài cung cấp thức ăn và sinh kế cho con người.Vấn đề là phần lớn những công việc ấy không xuất hiện trong sổ sách kinh tế.Một cây còn đứng thường có vẻ “không tạo ra tiền”. Một khu đất ngập nước chưa san lấp có thể bị coi là đất chưa khai thác. Một cánh rừng ngập mặn đôi khi trông kém giá trị hơn một khu đất có thể xây dựng.Cho đến khi chúng biến mất.Lúc đó, chúng ta bắt đầu xây hệ thống làm mát, hồ điều hòa, kè chống sóng, công trình giữ đất, nhà máy xử lý nước và nhiều thứ khác để cố làm lại những công việc mà thiên nhiên từng thực hiện.Vì vậy, nói thiên nhiên cho chúng ta những thứ ấy “miễn phí” có lẽ cũng chưa hoàn toàn chính xác.Chúng ta không phải trả tiền mỗi lần sử dụng.Nhưng muốn tiếp tục nhận được chúng, vẫn phải trả một cái giá khác: dành không gian cho cây, giữ rừng, bảo vệ đất, sông, biển và chấp nhận rằng không phải mọi mét vuông thiên nhiên đều cần được biến thành thứ có thể bán ngay hôm nay.Bởi có những thứ chỉ khi mất đi, chúng ta mới biết mình từng giàu đến mức nào.#ThienNhienNet #ThienNhien #HeSinhThai #DaDangSinhHoc #BaoTonThienNhien #SongCungThienNhien #MoiTruong ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

Bạn đọc viết

Sơn La: Dân khốn khổ vì voi rừng giết trâu, phá ruộng

Vài dòng tản mạn Ngày Trái đất

Nửa thế kỷ sống với nước nhiễm xăng, dầu

Các trại chăn nuôi gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng

Công ty xử lý môi trường gây ô nhiễm môi trường

Thừa Thiên Huế: Mỏ đá Khe Diều “tra tấn” người dân

Điểm khám phá hấp dẫn vùng Tây Bắc

Ô nhiễm khu vực cầu Sét, bao giờ giải quyết dứt...

Bất lực trước “vàng tặc”?

Cẩm Giàng (Hải Dương): Làng nghề bao giờ hết ô nhiễm?

Sớm xử lý ô nhiễm môi trường tại khu vực Nhà...

Thâm nhập “điểm nóng” phá rừng phòng hộ Sông Tranh

Gỗ nghiến ra chợ

TP Hạ Long: Đục khoét tan hoang đồi đất của dân

Nguy cơ tiềm ẩn từ hàng rong trước cổng trường