Môi trường Archives - ThienNhien.Net | Con người và Thiên nhiên

Phân loại rác tại nguồn – vì một nền kinh tế...

Đồng Nai không chấp thuận bồi thường của Vedan

Mỹ lập nhóm đặc nhiệm ứng phó với biến đổi khí...

“Phát triển xanh” và thông điệp không đánh đổi môi trường...

Cần đảm bảo quyền lợi của người dân sinh sống gần...

Đợt thiên tai dị thường vừa xong, miền Trung tiếp tục...

Châu Á cam kết khắc phục các vấn đề sức...

Sự ấm lên của toàn cầu làm gia tăng bệnh tim

Kỳ 2: Mất đất, mất cả cơ nghiệp

Nông nghiệp đô thị – Cần kế hoạch dài hạn.

12 3...1,118 Page 1 of 1,118

Trên Facebook

ThienNhien.Net

23 giờ trước

TẢN MẠN CHỦ NHẬTCó những sáng Chủ Nhật, điều xa xỉ nhất không phải là một bữa brunch thật đẹp, mà chỉ đơn giản là được mở cửa sổ ra, hít một hơi thật sâu, nghe vài tiếng chim lẫn trong tiếng lá. Giữa một tuần mà con người bận đến mức ăn cũng vội, ngủ cũng vội, thậm chí ngẩng đầu nhìn trời cũng vội, thì thiên nhiên vẫn kiên nhẫn ở đó. Một cơn gió nhẹ. Một vệt nắng trên ban công. Một chậu cây vừa nhú lá non. Những điều nhỏ xíu, nhưng đủ để nhắc rằng cuộc sống không chỉ có deadline.Thật ra, thiên nhiên không phải lúc nào cũng ở đâu đó rất xa. Không nhất thiết phải là rừng già, biển lớn hay đỉnh núi mây phủ. Đôi khi, thiên nhiên chỉ là một con sẻ đậu trên dây điện, một bụi cỏ dại chen lên từ khe gạch, một cây bàng lặng lẽ thay lá bên đường. Nếu để ý kỹ, thành phố chưa bao giờ hoàn toàn mất thiên nhiên, chỉ là con người bận quá nên quên nhìn. Chủ Nhật có lẽ là ngày phù hợp nhất để tập lại thói quen ấy: nhìn chậm hơn một chút, đi chậm hơn một chút, sống mềm hơn một chút.Biết đâu, bảo vệ thiên nhiên cũng bắt đầu từ những điều rất nhẹ nhàng như vậy. Từ việc yêu một tán cây quen trước cửa nhà. Từ việc thấy tiếc khi một góc sân cũ bị bê tông hóa. Từ việc vui vì sáng nay vẫn còn nghe tiếng chim. Khi còn rung động trước những điều nhỏ bé ấy, có lẽ chúng ta vẫn còn giữ được một phần rất quan trọng của mình: khả năng sống tử tế với thế giới quanh mình.Chúc một sáng Chủ Nhật đủ nắng, đủ xanh, đủ yên để lòng mình dịu lại một chút.#SongCham #thiennhien #hanoi #yeuthiennhien #songxanh ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

2 ngày trước

Bảo tồn các loài lưỡng cư Việt Nam như thế nào?Bảo tồn lưỡng cư không thể chỉ dừng ở việc giữ những loài trong danh Sách Đỏ. Với ếch, nhái, cóc, cá cóc hay kỳ giông, điều quan trọng nhất là giữ được nơi sống của chúng còn nguyên vẹn. Một con Ếch cây sần Bắc Bộ (Theloderma corticale) không thể tồn tại nếu rừng đá vôi mất độ ẩm. Một quần thể Cá cóc Việt Nam (Tylototriton vietnamensis) sẽ rất khó duy trì nếu suối cạn, nước đục hoặc sinh cảnh sinh sản bị xáo trộn. Các nghiên cứu khoa học về lưỡng cư Việt Nam đều chỉ ra rằng mất sinh cảnh và suy thoái sinh cảnh là mối đe dọa lớn nhất. Nói cách khác, muốn cứu lưỡng cư thì trước hết phải giữ rừng ẩm, suối đầu nguồn, vùng đất ngập nước nhỏ, lớp lá mục, khe đá, hốc cây và những vi sinh cảnh rất nhỏ nhưng cực kỳ quan trọng. Cách tiếp cận này đòi hỏi các hành động bảo tồn phải tinh tế hơn nhiều so với suy nghĩ thông thường. Một khu rừng còn cây chưa chắc đã là khu rừng còn phù hợp cho lưỡng cư. Nếu suối bị nắn dòng, nền rừng bị khô, ánh sáng lọt xuống quá nhiều, đường mở cắt ngang khu sinh sản hoặc hóa chất từ nương rẫy chảy xuống, lưỡng cư vẫn có thể biến mất. Vì vậy, bảo tồn lưỡng cư cần gắn với quản lý lưu vực nhỏ, kiểm soát ô nhiễm nước, hạn chế chia cắt sinh cảnh và bảo vệ những vùng đệm quanh suối, quanh hồ nhỏ. Ở nhiều nơi, chỉ cần giữ lại một dải rừng ẩm ven suối cũng có thể quyết định sự sống còn của cả một quần thể. Đó là kiểu bảo tồn ít khi gây chú ý, nhưng lại cực kỳ hiệu quả.Bên cạnh bảo tồn tại chỗ, khoa học cũng cho thấy cần tăng cường giám sát dài hạn, sự tham gia của cộng đồng và cảnh báo sớm dịch bệnh. Nhiều loài lưỡng cư suy giảm âm thầm, không dễ phát hiện như thú lớn hay chim. Vì vậy, việc theo dõi tiếng kêu sinh sản, mùa xuất hiện, chất lượng nước và tình trạng bệnh nấm chytrid có thể giúp phát hiện rủi ro sớm hơn. Ở những nơi phù hợp, cộng đồng địa phương hoàn toàn có thể trở thành lực lượng bảo tồn rất quan trọng. Người sống gần rừng, gần suối thường là những người đầu tiên nhận ra khi tiếng ếch thưa dần, khi nước đổi màu hay khi một khu vực bị tác động bất thường. Khi tri thức bản địa được kết nối với khoa học hiện đại, bảo tồn lưỡng cư có thể trở nên gần gũi và bền vững hơn nhiều.Cứu các loài ếch nhái thực ra là cứu nhiều thứ lớn hơn chính chúng. Đó là cứu những dòng suối còn sạch cho con người. Cứu những cánh rừng còn giữ được nước. Cứu những hệ sinh thái nhỏ bé nhưng tinh vi đang âm thầm vận hành để duy trì sự sống. Lưỡng cư là nhóm sinh vật cổ xưa, đã tồn tại qua hàng trăm triệu năm biến động của Trái Đất. Nếu chúng biến mất nhanh chóng trong thời đại của con người, đó không chỉ là mất mát của một nhóm loài, mà còn là lời cảnh báo rằng thiên nhiên quanh ta đang suy yếu nhanh hơn ta tưởng.Ảnh: Ếch cây sần Bắc Bộ (Theloderma corticale). Nguồn: Pierre Wildlife.#luongcu #echnhai #baoton #dadangsinhhoc #thiennhien #SinhThai #vietnam ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

3 ngày trước

Nhiều loài ếch nhái chúng ta còn chưa kịp được biết đến!Một nghịch lý rất đáng suy nghĩ của lưỡng cư Việt Nam là càng nghiên cứu, càng phát hiện ra nhiều loài mới, nhưng cũng càng thấy rõ rằng nhiều loài có thể đã bị đe dọa ngay từ khi vừa được khoa học gọi tên. Trong vài thập niên gần đây, Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ mô tả loài lưỡng cư mới rất nhanh ở châu Á. Các nhà khoa học liên tục phát hiện thêm những loài ếch cây, ếch núi, cá cóc, kỳ giông ở Tây Bắc, Trường Sơn, Tây Nguyên hay các vùng núi đá vôi phía Bắc. Điều đó cho thấy thiên nhiên Việt Nam vẫn còn rất nhiều khoảng trống tri thức. Nhưng mặt khác, nó cũng có nghĩa là chúng ta đang bảo tồn trong khi chưa thật sự biết hết mình đang có gì. Trong bảo tồn thiên nhiên, điều đáng sợ không phải chỉ là loài đã được xác định là nguy cấp, mà còn là những loài thiếu dữ liệu hoặc chưa được đánh giá đầy đủ. Một loài mới được mô tả thường chỉ được biết từ vài mẫu vật, một địa điểm khảo sát hoặc một đợt nghiên cứu ngắn. Khi đó, các nhà khoa học chưa đủ thông tin để kết luận chắc chắn quần thể lớn hay nhỏ, phân bố rộng hay hẹp, xu hướng đang ổn định hay suy giảm. Vì vậy, nhiều loài rơi vào tình trạng gần giống với nhóm chưa kịp hiểu đã có nguy cơ mất. Nghiên cứu về lưỡng cư Việt Nam cũng chỉ ra rằng ngoài các loài đã được xếp vào nhóm bị đe dọa vẫn còn một tỷ lệ đáng kể loài chưa được đánh giá hoặc dữ liệu còn thiếu, đặc biệt là trong nhóm loài đặc hữu. Nhiều ví dụ rất điển hình cho tình trạng này. Ếch rêu Khôi (Theloderma khoii) chỉ mới được mô tả năm 2022 ở vùng núi đá vôi Hà Giang. Ếch cây sần vàng (Theloderma auratum) được mô tả năm 2018 ở Tây Nguyên. Những loài như vậy thường được phát hiện ở nơi sinh cảnh đã và đang chịu áp lực từ mở đường, khai thác, du lịch tự phát hoặc suy thoái rừng. Nghĩa là ngay khi khoa học vừa ghi nhận sự tồn tại của chúng, tương lai của chúng có thể đã bất ổn. Đó là lý do các nhà bảo tồn ngày càng nhấn mạnh một nguyên tắc quan trọng: nếu chờ đủ dữ liệu rồi mới bảo vệ, đôi khi sẽ quá muộn. Vì thế, bảo tồn lưỡng cư ở Việt Nam không thể chỉ dựa vào danh sách loài đã “nổi tiếng” hay đã được xếp hạng. Cần đầu tư mạnh hơn cho khảo sát hiện trường, nghiên cứu phân bố, giám sát dài hạn và đặc biệt là bảo vệ sinh cảnh trước cả khi ta biết hết tên của những sinh vật đang sống ở đó. Một khu rừng ẩm, một khe suối nhỏ hay một dãy núi đá vôi có thể đang cất giữ những loài mà khoa học chưa kịp mô tả. Nếu nơi ấy biến mất, có thể một loài cũng biến mất theo, mà con người chưa từng thực sự biết nó đã tồn tại.Ảnh: Ếch cây sần vàng (Theloderma auratum). Nguồn: Nikolay Poyarkov et al.#luongcu #echnhai #dadangsinhhoc #baoton #thiennhien #khoahoc #vietnam ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

4 ngày trước

Vì sao ếch nhái Việt Nam đang bên bờ vực tuyệt chủng?Mối đe dọa lớn nhất với lưỡng cư Việt Nam vẫn là mất và suy thoái sinh cảnh. Ếch, nhái, cóc hay cá cóc không chỉ cần rừng, mà còn cần rừng ẩm, suối sạch, lớp lá mục dày, khe đá mát và nguồn nước ổn định. Khi rừng bị chặt, đường mở vào núi, suối bị nắn dòng, đất bị xói mòn hoặc nước bị đục lên, lưỡng cư thường là nhóm bị ảnh hưởng đầu tiên. Tổng quan khoa học năm 2022 về lưỡng cư Việt Nam nhấn mạnh rằng mức độ đặc hữu rất cao, cùng việc nhiều loài chỉ biết từ địa điểm phát hiện đầu tiên, khiến chỉ một thay đổi nhỏ ở nơi sống cũng có thể đẩy cả loài vào nguy cơ tuyệt chủng. Đây là lý do nhiều loài lưỡng cư ở Việt Nam đang suy giảm dù công chúng hầu như không nhận ra.Nhưng mất rừng chưa phải là tất cả. Lưỡng cư còn phải đối mặt với ô nhiễm nguồn nước, khai thác quá mức, biến đổi khí hậu, loài ngoại lai và dịch bệnh mới nổi. Thuốc bảo vệ thực vật, nước thải, bùn đất từ xây dựng và khai thác làm suy giảm chất lượng ao hồ, suối và vùng đất ngập nước nơi lưỡng cư sinh sản. Một số loài còn bị bắt để làm thực phẩm, buôn bán làm vật cảnh hoặc phục vụ nhu cầu nuôi nhốt. Trong khi đó, biến đổi khí hậu làm thay đổi nhịp mưa nắng, kéo dài mùa khô hoặc làm tăng nhiệt độ ở các vùng núi mát, khiến nhiều loài mất đi khí hậu vi mô mà chúng phụ thuộc. Các nghiên cứu quốc tế cũng chỉ ra rằng lưỡng cư là một trong những nhóm động vật nhạy cảm nhất với nóng lên toàn cầu, đặc biệt là các loài sống hẹp ở núi cao và ven suối.Một mối đe dọa âm thầm nhưng rất đáng lo là bệnh nấm chytrid, do tác nhân như Batrachochytrium dendrobatidis gây ra. Loại nấm này tấn công da lưỡng cư, làm rối loạn khả năng trao đổi nước và muối khoáng, có thể gây chết hàng loạt ở nhiều loài trên thế giới. Các nghiên cứu khoa học đã ghi nhận lưỡng cư Việt Nam cũng chịu tác động từ các nấm bệnh thuộc nhóm này, dù mức độ ảnh hưởng cụ thể ở từng loài còn cần tiếp tục theo dõi. Cùng với đó, buôn bán động vật hoang dã và di chuyển loài ngoài tự nhiên có thể làm tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh và loài xâm lấn. Với lưỡng cư, nhiều khi mối nguy không ồn ào như tiếng cưa máy mà đến từ một bào tử nấm vô hình trong nước hoặc từ một thay đổi rất nhỏ của độ ẩm dưới tán rừng.Điều đáng lo nhất là các loài ếch nhái Việt Nam đang đứng trước nhiều áp lực cùng lúc. Một con suối bị đục lên, một sườn núi bị xẻ đường, một mùa khô kéo dài hơn, cộng thêm dịch bệnh hay ô nhiễm, tất cả có thể dồn lên một quần thể vốn đã rất nhỏ. Vì thế, muốn cứu lưỡng cư Việt Nam, không thể chỉ nghĩ đến từng loài riêng lẻ. Cần nhìn cả bức tranh lớn hơn: giữ rừng, giữ suối, giữ độ ẩm, giữ chất lượng nước và giảm những xáo trộn mà con người gây ra cho những hệ sinh thái tưởng như rất nhỏ bé nhưng lại cực kỳ tinh vi.Minh họa: Vòng đời của nấm B.d. Nguồn: Shannon Buttimer et al.#luongcu #echnhai #baoton #dadangsinhhoc #thiennhien #SinhThai #vietnam ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

5 ngày trước

Những loài ếch nhái chỉ chọn núi làm nhàMột trong những điều kỳ lạ nhất về lưỡng cư Việt Nam là có những loài dường như chỉ thuộc về một ngọn núi, một khu rừng, thậm chí một con suối nhỏ. Các nhà khoa học gọi đây là hiện tượng đặc hữu hẹp. Nghĩa là loài đó chỉ phân bố trong một vùng rất nhỏ, đôi khi chỉ mới được ghi nhận ở đúng nơi đầu tiên nó được phát hiện. Tổng quan khoa học năm 2022 về lưỡng cư Việt Nam cho thấy hơn một nửa số loài đặc hữu của Việt Nam chỉ được biết từ địa điểm phát hiện đầu tiên. Điều này làm cho lưỡng cư Việt Nam vừa vô cùng độc đáo, vừa đặc biệt mong manh trước mất rừng, mở đường, du lịch tự phát hay biến đổi khí hậu.Một ví dụ rất điển hình là Ếch rêu Khôi (Theloderma khoii), loài được mô tả năm 2022 ở tỉnh Hà Giang. Cho đến khi công bố, loài này mới chỉ được biết từ địa điểm phát hiện đầu tiên ở vùng núi đá vôi phía Bắc. Hay như Cóc mày nhỏ (Leptolalax pluvialis, hiện nhiều tài liệu cập nhật xếp trong chi Leptobrachella), từ lâu cũng được ghi nhận gắn chặt với vùng núi Fansipan và sinh cảnh rừng núi ẩm ven suối. Những loài như vậy không cần mất cả cánh rừng lớn mới bị đe dọa. Chỉ cần một đoạn suối bị đục, một sườn núi bị xẻ đường, hoặc một mảng rừng bị chia cắt, cả quần thể đã có thể lao đao.Vì sao lưỡng cư lại hay sống hẹp đến vậy? Câu trả lời nằm ở chính sinh học của chúng. Nhiều loài cần độ ẩm rất ổn định, nhiệt độ mát, lớp lá mục dày, khe đá ẩm hoặc các dòng suối nhỏ có nước sạch quanh năm. Chúng không di chuyển xa như chim hay thú lớn. Một ngọn núi cao với khí hậu mát hơn xung quanh, hay một dãy núi đá vôi có hang hốc ẩm ướt, có thể trở thành hòn đảo sinh học cô lập trong hàng nghìn năm. Qua thời gian dài, các quần thể tách biệt ấy tiến hóa thành loài riêng. Đó là lý do Việt Nam, với địa hình chia cắt mạnh từ Tây Bắc, Trường Sơn đến các cao nguyên và núi đá vôi, lại trở thành nơi xuất hiện nhiều loài ếch nhái đặc hữu đến như vậy. Các nghiên cứu gần đây còn cho thấy hơn 90% các loài lưỡng cư đặc hữu thiếu dữ liệu ở Việt Nam có phạm vi phân bố chỉ gắn với một điểm rừng hoặc rất ít địa điểm phân mảnh, cho thấy mức độ mong manh cực cao.Do vậy bảo tồn lưỡng cư ở Việt Nam nhiều khi không phải là câu chuyện cứu một loài trên phạm vi cả nước, mà là giữ được một ngọn núi, một cánh rừng ẩm, một con suối còn sạch. Có những loài ếch nhái nhỏ bé đến mức thế giới của chúng chỉ rộng bằng một góc rừng. Nhưng nếu góc rừng ấy biến mất, cả một nhánh tiến hóa hàng triệu năm cũng có thể biến mất theo. Đó là lý do mỗi ngọn núi ở Việt Nam đôi khi không chỉ là cảnh quan, mà còn là nơi cất giữ những bí mật sống còn của đa dạng sinh học.Ảnh: Ếch rêu Khôi. Nguồn: Sci News.#luongcu #echnhai #dadangsinhhoc #baoton #thiennhien #SinhThai #vietnam ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

Môi trường

Chim cánh cụt và những khối băng tan

Cúm gia cầm tái xuất ở Trung Quốc

Sự việc ngăn xe chở rác vào Khu xử lý chất thải Xuân Sơn: Cần sớm có giải pháp tháo gỡ

Tonga đang bị cô lập với cả thế giới

Dự báo sản lượng điện của các nhà máy điện than giảm kỷ lục năm 2019

Phân loại rác tại nguồn – vì một nền kinh tế...

Đồng Nai không chấp thuận bồi thường của Vedan

Mỹ lập nhóm đặc nhiệm ứng phó với biến đổi khí...

“Phát triển xanh” và thông điệp không đánh đổi môi trường...

Cần đảm bảo quyền lợi của người dân sinh sống gần...

Đợt thiên tai dị thường vừa xong, miền Trung tiếp tục...

Châu Á cam kết khắc phục các vấn đề sức...

Sự ấm lên của toàn cầu làm gia tăng bệnh tim

Kỳ 2: Mất đất, mất cả cơ nghiệp

Nông nghiệp đô thị – Cần kế hoạch dài hạn.