Sống xanh Archives - ThienNhien.Net | Con người và Thiên nhiên

Khởi động Chiến dịch Giờ Trái đất 2016

Lễ mừng lúa mới của người Ca Dong ở Quảng Nam

Hoa thiên lý – vị thuốc bổ tâm thận

Huế – thành phố không khói thuốc

Phát hiện một bộ lạc nguyên thủy ở rừng Amazon

12 3...144 Page 1 of 144

Trên Facebook

ThienNhien.Net

9 giờ trước

CARBON THUỘC VỀ AI?Một cánh rừng ngập mặn có thể giữ hàng nghìn tấn carbon. Nhưng nếu từ việc bảo vệ hoặc phục hồi khu rừng ấy tạo ra tín chỉ carbon, ai có quyền đứng tên dự án, ai được bán tín chỉ và tiền thu về sẽ thuộc về ai? Đây không còn là câu chuyện đo cây hay lấy mẫu bùn, mà là câu chuyện về quyền tài nguyên, quản trị và chia sẻ lợi ích.Với carbon xanh dương, vấn đề càng phức tạp vì một hệ sinh thái thường gắn với nhiều loại quyền và nhiều bên cùng tham gia. Rừng ngập mặn có thể thuộc rừng phòng hộ, rừng đặc dụng hoặc được giao cho tổ chức, hộ gia đình, cộng đồng quản lý. Một bãi triều có thể đồng thời là nơi khai thác thủy sản của người dân. Thảm cỏ biển lại nằm dưới vùng nước do Nhà nước quản lý nhưng có thể gắn chặt với sinh kế của các cộng đồng đánh bắt ven bờ.Bởi vậy, có quyền sử dụng hay quản lý một khu vực chưa chắc đồng nghĩa một cách đơn giản với quyền sở hữu và bán toàn bộ giá trị carbon của khu vực đó. Một dự án carbon còn phải xác định ai là chủ đầu tư, hoạt động nào thực sự tạo ra lượng giảm phát thải hoặc hấp thụ bổ sung, trách nhiệm duy trì kết quả thuộc về ai và quyền lợi của những người đang sử dụng tài nguyên sẽ được xử lý thế nào.Khung pháp lý về thị trường carbon của Việt Nam đang thay đổi rất nhanh. Ngày 29/6/2026, Sàn giao dịch carbon trong nước chính thức được khai trương tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Hạn ngạch phát thải của 110 cơ sở thuộc các ngành nhiệt điện, thép và xi măng đã được đưa vào hệ thống cho giai đoạn tuân thủ 2025–2026. Như vậy, thị trường carbon Việt Nam đã chuyển từ giai đoạn xây dựng khung pháp lý sang vận hành thí điểm trên thực tế.Với carbon xanh dương, một thay đổi đặc biệt đáng chú ý là Nghị định 180/2026/NĐ-CP về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng, có hiệu lực từ ngày 15/7/2026. Nghị định quy định rõ hơn quyền đối với kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon rừng. Chủ rừng có thể sở hữu tín chỉ được tạo ra từ dự án carbon rừng do mình thực hiện, được hợp tác với các tổ chức khác để phát triển dự án và có thể trao đổi, chuyển nhượng kết quả theo quy định. Điều này tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho các dự án tại rừng ngập mặn. Tuy nhiên, đối với cỏ biển, bãi triều và những hệ sinh thái ven biển không thuộc phạm vi rừng, vấn đề quyền carbon vẫn cần tiếp tục được làm rõ.Việc phát triển dự án cũng đang được đưa gần hơn về địa phương. Từ ngày 1/8/2026, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được thực hiện nhiều thủ tục quan trọng đối với cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon trong nước, trong đó có đăng ký dự án và cấp tín chỉ. Điều này có thể thuận lợi hơn cho các dự án dựa vào hệ sinh thái, vốn gắn chặt với quản lý đất đai, rừng, vùng ven biển và cộng đồng tại địa phương.Ở thị trường quốc tế, Nghị định 112/2026/NĐ-CP đã thiết lập quy trình cho việc chuyển giao kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon theo Điều 6 của Thỏa thuận Paris. Ngày 14/8/2026, Chính phủ tiếp tục phê duyệt Thỏa thuận thực hiện Điều 6 giữa Việt Nam và Singapore. Những bước đi này mở thêm khả năng đưa tín chỉ được tạo ra tại Việt Nam ra thị trường quốc tế, nhưng việc chuyển giao vẫn phải được Nhà nước chấp thuận và phải tính đến mục tiêu giảm phát thải quốc gia để tránh cùng một kết quả giảm phát thải được tính hai lần.Một thị trường carbon xanh dương bền vững vì thế cần trả lời được nhiều hơn câu hỏi “một tín chỉ bán được bao nhiêu tiền”. Quan trọng không kém là ai tạo ra giá trị đó, ai chịu trách nhiệm bảo vệ hệ sinh thái và lợi ích được phân chia ra sao. Nếu những câu hỏi này được giải quyết tốt, tài chính carbon có thể tạo thêm động lực cho bảo tồn thiên nhiên. Nếu không, một tài sản thiên nhiên mới được định giá cũng có thể trở thành nguồn của những tranh chấp mới.#CarbonXanhDuong #RungNgapMan #CoBien #BienVaVenBien #KhiHau #BaoTonThienNhien #TaiChinhThienNhien ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

1 ngày trước

TỪ CARBON ĐẾN TÍN CHỈMột hecta rừng ngập mặn có thể lưu giữ hàng trăm tấn carbon trong cây và lớp đất bên dưới. Nhưng con số đó không phải số tín chỉ carbon có thể đem bán. Trữ lượng carbon cho biết hệ sinh thái đang giữ bao nhiêu carbon; tín chỉ carbon lại đại diện cho lượng phát thải được giảm hoặc lượng carbon được hấp thụ thêm nhờ một hoạt động cụ thể. Thông thường, một tín chỉ tương ứng với một tấn CO₂ tương đương.Giả sử một khu rừng ngập mặn sẽ tiếp tục tồn tại và phát triển bình thường dù không có dự án carbon. Lượng carbon mà khu rừng vẫn hấp thụ trong điều kiện đó không thể đơn giản được tính thành tín chỉ. Dự án phải xác định một đường cơ sở: điều gì có khả năng xảy ra nếu dự án không được thực hiện. Sau đó mới có thể tính phần giảm phát thải hoặc hấp thụ tăng thêm nhờ các hoạt động bảo vệ, phục hồi hay quản lý tốt hơn.Điều này liên quan đến một nguyên tắc quan trọng gọi là tính bổ sung. Nói đơn giản, tín chỉ chỉ nên được tạo ra cho những lợi ích khí hậu thực sự phát sinh thêm nhờ dự án và nguồn tài chính carbon. Nếu một khu rừng vốn đã được bảo vệ chắc chắn, việc tiếp tục bảo vệ nó chưa đương nhiên tạo ra tín chỉ. Các tiêu chuẩn carbon hiện nay coi tính bổ sung là một trong những điều kiện nền tảng để bảo đảm chất lượng tín chỉ.Tiếp theo là chuyện đo đếm. Với carbon xanh dương, việc này không chỉ dừng ở đo đường kính và chiều cao cây. Các dự án có thể phải xác định carbon trong sinh khối, lấy mẫu đất và trầm tích, theo dõi sự thay đổi của hệ sinh thái và tính toán phát thải các khí nhà kính liên quan. Phương pháp VM0033 của Verra dành cho phục hồi đất ngập nước thủy triều và cỏ biển, chẳng hạn, quy định cách định lượng lượng giảm phát thải và hấp thụ ròng từ các hoạt động phục hồi. Phương pháp này vẫn đang tiếp tục được cập nhật cùng với tiến bộ khoa học.Một dự án còn phải chứng minh lợi ích đó không bị chuyển sang nơi khác. Nếu bảo vệ một khu rừng ngập mặn khiến hoạt động chuyển đổi đất chỉ dịch chuyển sang khu vực kế bên, lượng phát thải tránh được trên thực tế sẽ thấp hơn con số nhìn thấy trong ranh giới dự án. Đây là vấn đề thường được gọi là rò rỉ phát thải. Tương tự, carbon đã được giữ lại cũng cần có khả năng tồn tại lâu dài. Rừng bị chặt trở lại, bờ biển bị xói lở hay hệ sinh thái bị phá hủy đều có thể làm một phần lợi ích carbon bị đảo ngược. Các tiêu chuẩn tín chỉ chất lượng cao vì thế yêu cầu phải đánh giá và quản lý rủi ro này.Sau các bước tính toán còn có quá trình thẩm định, giám sát và xác minh bởi bên độc lập trước khi tín chỉ được phát hành. Các tín chỉ cũng cần được đăng ký và theo dõi để tránh một lượng giảm phát thải bị tính hoặc bán nhiều lần. Vì vậy, từ một khu rừng ngập mặn ngoài thực địa đến một tín chỉ carbon trên thị trường là cả một chuỗi dài gồm dữ liệu, phương pháp, giám sát, kiểm chứng và quản trị.Điều này giải thích một nghịch lý khá thú vị của carbon xanh dương: một hệ sinh thái có thể chứa một kho carbon rất lớn và có giá trị bảo tồn rất cao, nhưng chưa chắc tạo được nhiều tín chỉ carbon, thậm chí có thể không phù hợp để phát triển dự án tín chỉ. Giá trị của thiên nhiên và giá trị của tín chỉ carbon không phải lúc nào cũng trùng nhau.Hiểu được điểm này sẽ giúp chúng ta nhìn thực tế hơn vào tiềm năng carbon xanh dương của Việt Nam. Có rừng ngập mặn hay cỏ biển mới chỉ là điểm khởi đầu. Muốn biến một phần giá trị ấy thành nguồn tài chính, còn phải trả lời được những vấn đề khó hơn: carbon thuộc về ai, ai có quyền bán tín chỉ và nguồn thu sẽ được chia sẻ như thế nào?#CarbonXanhDuong #rungngapman #cobien #bienvavenbien #khihau #BaoTonThienNhien #taichinhthiennhien ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

1 ngày trước

PHÓNG SINH HAY “ĐẶT HÀNG” ĐỂ BẮT?Một con chim được mở lồng và bay lên trời. Một con cá được thả trở lại dòng sông. Khoảnh khắc ấy rất đẹp: một sinh mạng được trả về với tự do.Nhưng có một câu hỏi ít khi được đặt ra: trước khi được chúng ta mua để phóng sinh, con vật ấy từ đâu mà có?Nếu một người bán biết rằng ngày rằm sẽ có nhiều người mua chim để thả, họ cần chuẩn bị chim. Nếu một ngôi chùa hay một nhóm Phật tử đặt trước vài trăm, vài nghìn con cá, chim hay rùa, ở đâu đó sẽ có người nuôi, thu gom, đánh bắt hoặc đặt bẫy để đáp ứng đơn hàng.Và như vậy xuất hiện một nghịch lý: để có con vật cho chúng ta giải thoát, trước hết phải có người bắt nó lại.Đó cũng là lý do trước Rằm tháng Bảy năm nay, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã có hướng dẫn riêng về thực hành phóng sinh. Giáo hội đề nghị các cơ sở tự viện, tăng ni và Phật tử không đặt hàng, thu gom hoặc đặt mua trước số lượng lớn động vật để phóng sinh; không để mong muốn làm việc thiện trở thành nguyên nhân làm gia tăng săn bắt, đánh bắt, nuôi nhốt và buôn bán sinh vật.Câu chuyện chưa dừng lại ở việc bắt và thả.Một con chim bị nhốt cùng hàng chục con khác trong chiếc lồng chật có thể đã trải qua nhiều giờ vận chuyển, thiếu nước, thiếu thức ăn và chịu stress. Một con cá nước ngọt không thể cứ thấy nước là thả. Rùa, cá, ốc hay các sinh vật thủy sinh cũng không phải loài nào mua ở chợ rồi thả xuống sông hồ cũng có thể sống.Nếu bị thả vào môi trường không phù hợp, con vật có thể chết chỉ sau đó không lâu. Nếu đó là loài ngoại lai hoặc loài có khả năng phát triển mạnh, việc tưởng là cứu một vài sinh mạng đôi khi lại gây thêm sức ép lên những loài bản địa đang sống trong chính dòng sông hay hồ nước ấy. Việc tập trung, vận chuyển rồi phóng thích nhiều động vật không được kiểm soát còn có thể mang theo mầm bệnh vào quần thể hoang dã.Bởi vậy, từ góc nhìn bảo tồn, “thả một con vật” và “trả một con vật về tự nhiên” là hai việc rất khác nhau. Trong các chương trình cứu hộ động vật hoang dã, việc tái thả phải xem xét loài, nguồn gốc, sức khỏe, nơi thả và khả năng thích nghi. Tự nhiên không phải một khoảng trống mà ta có thể đặt bất kỳ sinh vật nào vào đó.Điều đáng chú ý là hướng dẫn năm nay của Giáo hội không phủ nhận ý nghĩa của phóng sinh. Ngược lại, phóng sinh được đặt trở về với tinh thần ban đầu: cứu một sinh mạng đang thực sự gặp nguy hiểm, thay vì tạo ra một thị trường chuyên cung cấp những sinh mạng để chúng ta mua rồi cứu.Thay cho việc đặt mua động vật, Giáo hội khuyến khích những cách bảo hộ sự sống khác: hỗ trợ cứu hộ động vật bị nạn, bảo vệ cây xanh, rừng và nguồn nước, giảm rác thải nhựa, bảo vệ môi trường sống của các loài, hạn chế sát sinh.Có lẽ đó cũng là một cách hiểu rộng hơn về phóng sinh.Không nhất thiết phải mua một chiếc lồng rồi mở cửa lồng.Đôi khi, đừng tạo ra chiếc lồng ấy ngay từ đầu đã là một cách bảo vệ sự sống.Minh họa: Infographics của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm.#ThienNhienNet #PhongSinh #VuLan #DongVatHoangDa #BaoTonThienNhien #DaDangSinhHoc #BaoVeSuSong ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

2 ngày trước

LỢI THẾ VEN BIỂNTừ những cánh rừng ngập mặn ở cửa sông Hồng đến vùng đất ngập nước rộng lớn ở Nam Bộ, từ các đầm phá miền Trung đến những thảm cỏ biển quanh đảo, Việt Nam sở hữu khá đầy đủ các hệ sinh thái có khả năng hấp thụ và lưu giữ carbon xanh dương. Một tổng quan khoa học công bố năm 2025 ghi nhận cả ba nhóm quan trọng gồm rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và đầm lầy ngập triều phân bố dọc bờ biển nước ta, dù quy mô và mức độ nghiên cứu rất khác nhau giữa các vùng.Rừng ngập mặn là hệ sinh thái dễ nhận thấy nhất. Những khu rừng này tập trung đáng kể ở các vùng cửa sông và châu thổ phía Bắc và phía Nam, nơi phù sa, thủy triều và thực vật cùng tạo nên những lớp đất giàu vật chất hữu cơ. Ngoài lượng carbon nằm trong thân và rễ cây, một kho carbon lớn được tích lũy trong lớp bùn phía dưới. Bảo vệ một khu rừng như vậy vì thế đồng thời giữ lại một lượng carbon đã được thiên nhiên tích góp qua nhiều năm.Cỏ biển ít được biết đến hơn do đặc thù của hệ sinh thái này. Các thảm cỏ nằm chìm dưới vùng nước nông, xuất hiện ở nhiều vịnh, đầm phá và quanh các đảo, đặc biệt tại miền Trung và vùng biển phía Nam. Phú Quốc hiện được ghi nhận có một trong những vùng cỏ biển lớn nhất Việt Nam. Cỏ biển vừa tạo nơi cư trú và kiếm ăn cho nhiều loài sinh vật biển, vừa giữ phù sa và tích lũy carbon trong trầm tích. Tuy nhiên, nhiều thảm cỏ biển ở Việt Nam đã suy giảm do xây dựng ven biển, nuôi trồng thủy sản, ô nhiễm, tăng độ đục của nước và các tác động khí hậu.Tiềm năng vì thế không chỉ nằm ở việc trồng thêm rừng ngập mặn. Trong nhiều trường hợp, bảo vệ những hệ sinh thái còn khỏe mạnh có thể quan trọng hơn rất nhiều. Một khu rừng ngập mặn trưởng thành hay một thảm cỏ biển lâu năm đang chứa sẵn một kho carbon lớn dưới đất. Nếu hệ sinh thái bị chuyển đổi hoặc trầm tích bị xáo trộn, chúng ta vừa mất khả năng tiếp tục hấp thụ carbon, vừa có nguy cơ làm thất thoát phần carbon đã được lưu giữ.Việt Nam cũng còn một khoảng trống đáng kể về dữ liệu. Diện tích cỏ biển được công bố khác nhau giữa các nghiên cứu và thời điểm khảo sát; nhiều khu vực vẫn chưa được lập bản đồ đầy đủ. Dữ liệu về độ sâu trầm tích, hàm lượng carbon, tốc độ tích lũy hay phát thải khí nhà kính cũng chưa đồng đều. Các tổng quan khoa học gần đây vì thế đều nhấn mạnh nhu cầu cải thiện bản đồ, quan trắc và phương pháp định lượng carbon xanh dương ở quy mô quốc gia.Điều này rất quan trọng khi carbon xanh dương bắt đầu được nhìn nhận như một nguồn lực tài chính cho bảo tồn. Một vùng ven biển rộng, xanh và giàu sinh học chắc chắn có giá trị, nhưng không thể chỉ nhìn vào diện tích rồi nhân với một hệ số carbon để tính ra số tín chỉ có thể bán. Muốn biết thực sự có bao nhiêu carbon, cần biết hệ sinh thái đang ở trạng thái nào, carbon nằm ở đâu, đã tồn tại bao lâu và sẽ thay đổi thế nào nếu chúng ta bảo vệ hoặc phục hồi nó.Việt Nam có lợi thế tự nhiên đáng kể. Phần việc khó hơn nằm ở chỗ biến lợi thế ấy thành những con số đủ tin cậy để quản lý, bảo tồn và cuối cùng huy động được nguồn tài chính. Đây cũng là một trong những vấn đề đang được đặt ra khi Việt Nam thúc đẩy các sáng kiến quốc gia về carbon xanh dương trong năm 2026.#CarbonXanhDuong #rungngapman #cobien #bienvavenbien #khihau #BaoTonThienNhien #taichinhthiennhien ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

3 ngày trước

CARBON DƯỚI LỚP BÙNMột khu rừng ngập mặn có thể khiến chúng ta chú ý đến những thân cây, tán lá hay bộ rễ chằng chịt nổi trên mặt bùn. Nhưng kho carbon phần lớn lại nằm ở phần không nhìn thấy: trong đất và những lớp trầm tích phía dưới. Ở các hệ sinh thái carbon xanh dương ven biển, khoảng 50–99% lượng carbon có thể được lưu giữ dưới mặt đất.Carbon bắt đầu được đưa vào hệ sinh thái khi thực vật quang hợp, sử dụng CO₂ để tạo nên thân, lá, rễ và các mô sống. Khi cây rụng lá, rễ già đi hay sinh vật chết, một phần vật chất hữu cơ bị phân hủy, nhưng một phần khác được vùi xuống bùn. Dòng nước và thủy triều cũng mang thêm vật chất hữu cơ từ những nơi khác đến. Qua thời gian, những lớp trầm tích mới tiếp tục phủ lên trên, đưa carbon xuống sâu hơn.Môi trường ngập nước tạo ra một điều kiện đặc biệt cho quá trình này. Oxy khó xâm nhập sâu vào lớp bùn, hoạt động phân hủy của vi sinh vật vì thế thường chậm hơn so với trong những lớp đất thông thoáng. Carbon hữu cơ có thể được giữ lại qua hàng trăm năm, thậm chí lâu hơn trong một số lớp trầm tích sâu. Chính khả năng liên tục chôn vùi và bảo quản vật chất hữu cơ khiến rừng ngập mặn, đầm lầy ngập triều và thảm cỏ biển trở thành những kho carbon có giá trị đặc biệt.Ở đây cần phân biệt hai khái niệm. Lượng carbon lưu trữ là tổng lượng carbon đã tích lũy trong cây, rễ, đất và trầm tích tại một thời điểm. Khả năng hấp thụ carbon lại nói đến lượng carbon mới được hệ sinh thái tiếp tục thu nhận và lưu giữ theo thời gian. Một khu rừng ngập mặn lâu năm vì vậy có thể chứa một kho carbon rất lớn, dù lượng carbon tăng thêm mỗi năm không nhất thiết cũng lớn tương ứng.Điều này cũng lý giải vì sao bảo vệ những hệ sinh thái còn nguyên vẹn đặc biệt quan trọng. Khi rừng ngập mặn bị chuyển thành ao nuôi thủy sản, thảm cỏ biển bị phá hủy hoặc trầm tích bị đào xới và tiếp xúc nhiều hơn với oxy, vật chất hữu cơ vốn được bảo quản trong đất có thể phân hủy nhanh hơn. Một phần carbon tích lũy qua thời gian sẽ được giải phóng trở lại dưới dạng CO₂ hoặc các dạng carbon khác. IPCC vì thế tính đến cả phát thải từ sinh khối và carbon trong đất khi đánh giá việc chuyển đổi các vùng đất ngập nước ven biển.Bùn dưới một khu rừng ngập mặn vì thế không chỉ là nền đất cho cây mọc. Nó giống như một kho lưu trữ được thiên nhiên bồi đắp từng lớp qua thời gian. Bảo vệ carbon xanh dương không chỉ là giúp cây tiếp tục hấp thụ CO₂, mà còn là giữ nguyên những kho carbon đã được tích lũy từ rất lâu và tránh giải phóng chúng trở lại môi trường.Và khi muốn biết một khu rừng ngập mặn hay một thảm cỏ biển thực sự chứa bao nhiêu carbon, mọi chuyện bắt đầu khó hơn nhiều: phải lấy mẫu đất, xác định độ sâu, mật độ, hàm lượng carbon và hiểu cả lịch sử của lớp trầm tích đó. Đây cũng là một trong những thách thức lớn khi muốn biến tiềm năng carbon xanh dương thành một giá trị có thể đo đếm và tạo nguồn tài chính cho bảo tồn.#CarbonXanhDuong #rungngapman #cobien #bienvavenbien #khihau #BaoTonThienNhien #taichinhthiennhien ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

Sống xanh

Người ghi hình lâm tặc phá rừng: "Tàn sát" gỗ quý hiếm (Kỳ 2)

Bộ trưởng lội bùn trồng cây trong đất ngập nước

Điểm mặt 3 loại ống hút dùng 1 lần có thể dùng thay thế ống hút nhựa

Những “kiểm lâm không lương”

Làm giàu trên chính mảnh vườn của mình

Tháng 3, Tây Nguyên mở hội

Rau mọc trong nhà

Họ đã từng là lâm tặc

Khởi động Chiến dịch Giờ Trái đất 2016

“Vua rừng” miền sơn cước

Thuốc từ cây dâm bụt

Lễ mừng lúa mới của người Ca Dong ở Quảng Nam

Hoa thiên lý – vị thuốc bổ tâm thận

Huế – thành phố không khói thuốc

Phát hiện một bộ lạc nguyên thủy ở rừng Amazon