Khoa học - công nghệ Archives - Page 28 of 231 - ThienNhien.Net

Thiết kế xanh vì quyền lợi của tự nhiên

Kinh nghiệm thoát nước từ Hà Lan

Robot lên ngôi sau dịch bệnh

Thử nghiệm công nghệ hiện đại cải tạo Hồ Gươm

Khoa học tiến gần hơn tới triển vọng tạo ra sự...

Trong không khí có hơn 1.800 loại vi khuẩn

Rừng nhiệt đới đa dạng nhờ cơ chế chuyên biệt hóa...

Tìm ra “thủ phạm” khiến nước biển ấm lên

Đà Lạt: Thêm một giống hoa lạ để xuất khẩu

Hệ thống phát hiện nhiễu loạn không khí cho máy bay

1...272829...231 Page 28 of 231

Trên Facebook

ThienNhien.Net

15 giờ trước

Đất đang kiệt sứcĐi qua nhiều vùng đồi núi phía Bắc, không khó để thấy lớp đất mặt mỏng dần theo từng mùa. Sau những trận mưa lớn, nước đục cuốn theo đất xuống suối. Đến mùa khô, mặt đất nứt ra và cứng lại, khó giữ ẩm. Nhiều nơi, người trồng phải tăng lượng phân bón qua từng năm nhưng cây vẫn không khá lên tương ứng. Những biểu hiện này không phải chuyện cá biệt, mà là dấu hiệu của một quá trình suy giảm kéo dài.Đất không chỉ là nền để trồng cây. Đó là một hệ sinh thái sống, nơi vi khuẩn, nấm, giun và vô số sinh vật nhỏ cùng vận hành các chu trình dinh dưỡng. Khi lớp phủ tự nhiên bị dọn sạch, khi rơm rạ bị đốt bỏ, khi đất bị xáo trộn liên tục, cấu trúc này bị phá vỡ. Các lỗ rỗng trong đất giảm đi, nước khó thấm, dinh dưỡng dễ bị rửa trôi. Quan trọng hơn, hệ vi sinh suy yếu, làm giảm khả năng tự phục hồi của đất.Các nghiên cứu trong khu vực cho thấy xói mòn đất trên đất dốc có thể đạt tới vài chục tấn mỗi hecta mỗi năm khi không còn lớp che phủ và canh tác theo kiểu thâm canh. Điều này đặc biệt phổ biến ở vùng nhiệt đới ẩm, nơi mưa lớn và địa hình dốc kết hợp với việc để đất trống trong mùa mưa. Tại Tây Bắc Việt Nam, các nghiên cứu về canh tác ngô trên đất dốc cũng ghi nhận sự suy giảm nhanh của chất hữu cơ và độ phì sau vài năm canh tác liên tục.Cách xử lý quen thuộc hiện nay thường là bổ sung thêm từ bên ngoài. Đất thiếu dinh dưỡng thì bón phân. Sâu bệnh xuất hiện thì dùng thuốc. Trong ngắn hạn, sản lượng có thể được duy trì. Nhưng về dài hạn, hệ sinh học trong đất tiếp tục suy giảm. Khi vi sinh vật giảm đi, đất mất khả năng giữ dinh dưỡng và giữ nước một cách tự nhiên. Sản xuất vì thế ngày càng phụ thuộc vào đầu vào, trong khi chi phí tăng lên và hiệu quả giảm dần.Một cách tiếp cận khác là coi đất như một hệ sống cần được phục hồi. Khi đất được che phủ, khi ít bị xáo trộn, khi có thêm nguồn hữu cơ tự nhiên, các quá trình sinh học dần quay trở lại. Hệ vi sinh phục hồi giúp đất giữ nước tốt hơn, dinh dưỡng được tích lũy lâu hơn, và cây trồng phát triển ổn định hơn mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào phân bón.Câu chuyện của đất không chỉ nằm ở kỹ thuật canh tác, mà ở cách con người lựa chọn tương tác với tự nhiên. Nếu tiếp tục khai thác theo hướng ngắn hạn, đất sẽ tiếp tục suy kiệt. Nếu chuyển sang cách tiếp cận dựa vào nguyên lý sinh thái, đất có thể phục hồi, chậm nhưng bền hơn.#datdai #phuchoidat #nongnghiepsinhthai #KhongHoaChat #baovemoitruong #dadangsinhhoc #PhatTrienBenVung ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net đã cập nhật ảnh bìa của họ.

1 ngày trước

Ảnh bìa của ThienNhien.Net ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

2 ngày trước

Người mẫu bất đắc dĩ.Du khach đang chờ một con hổ đi qua đường. Người mẫu đặc biệt này dường như không thèm để ý đám du khách kia nên vẫn lững thững dạo bước. Ảnh của Janet Richardson / The Nature Photography Contest 2025. ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

3 ngày trước

Muốn NbS tốt hơn, không thể chỉ dựa vào khẩu hiệu!“Giải pháp dựa vào thiên nhiên” nghe có vẻ mềm mại, nhưng để làm tốt lại không hề đơn giản. Một dự án NbS nghiêm túc không thể chỉ dựa vào thiện chí, vài hoạt động phục hồi sinh thái hay một câu chuyện truyền thông đẹp. Các nghiên cứu gần đây đều chỉ ra một điểm chung: NbS chỉ phát huy giá trị khi được thiết kế như một giải pháp có bằng chứng, có giám sát, có điều chỉnh, và có trách nhiệm giải trình rõ ràng. Nói cách khác, muốn dựa vào thiên nhiên thì cũng phải dựa vào khoa học.Trước hết, NbS cần thoát khỏi kiểu làm ước lượng bằng cảm giác. Một khu rừng phục hồi có thực sự tăng đa dạng sinh học không? Một vùng đất ngập nước có thực sự giảm ngập úng hay cải thiện chất lượng nước không? Một mô hình nông lâm kết hợp có thực sự giúp đất tốt hơn, giảm rủi ro khí hậu và tăng sinh kế không? Những câu hỏi đó không thể trả lời bằng ảnh đẹp trước–sau. Cần có chỉ số theo dõi rõ ràng, dữ liệu nền trước khi can thiệp, và giám sát đủ dài để biết hệ sinh thái đang phục hồi thật hay chỉ thay đổi hình thức bên ngoài. Các nghiên cứu về đánh giá hiệu quả NbS cho thấy việc lựa chọn chỉ số phù hợp vẫn là một khoảng trống lớn, nhất là với các lợi ích như thích ứng khí hậu, dịch vụ hệ sinh thái và đa dạng sinh học.Điểm mới đáng chú ý là công nghệ có thể giúp NbS trở nên minh bạch hơn. Ảnh vệ tinh, drone, cảm biến môi trường, bẫy ảnh, ghi âm sinh học, eDNA, dữ liệu khí tượng – thủy văn, mô hình không gian, thậm chí trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ theo dõi thay đổi của thảm thực vật, độ ẩm đất, carbon, sinh cảnh và sự hiện diện của một số nhóm loài. Những công cụ này không thay thế được quan sát thực địa, nhưng giúp giảm tình trạng nói hay nhưng khó kiểm chứng. Một số báo cáo kỹ thuật về NbS đã nhấn mạnh vai trò của công nghệ trong đo đạc, báo cáo và thẩm định các lợi ích về hệ sinh thái, khí hậu và đa dạng sinh học.Nhưng công nghệ không phải cây đũa thần. Một hệ thống giám sát tốt vẫn cần người địa phương, cán bộ hiện trường và nhà khoa học cùng tham gia. Dữ liệu vệ tinh có thể cho biết rừng xanh lên hay không, nhưng người dân có thể biết nguồn nước thay đổi thế nào, mùa vụ có khác trước không, loài nào quay trở lại, khu vực nào còn bị khai thác, hay sinh kế nào đang chịu rủi ro. Vì vậy, NbS tốt hơn không chỉ là NbS thông minh hơn về công nghệ, mà còn phải thông minh hơn về cách lắng nghe và tổ chức tri thức.Một hướng rất cần được coi trọng là thiết kế NbS như một quá trình học hỏi, không phải một gói dự án cố định. Hệ sinh thái luôn thay đổi; khí hậu cũng thay đổi; sinh kế và nhu cầu xã hội cũng không đứng yên. Nếu dự án chỉ thiết kế một lần rồi thực hiện cứng nhắc trong nhiều năm, rất dễ lệch khỏi thực tế. Cách làm tốt hơn là theo dõi – đánh giá – điều chỉnh liên tục: thử nghiệm ở quy mô nhỏ, đo kết quả, học từ sai số, rồi mới mở rộng. Các tài liệu về đồng thiết kế và đồng quản trị NbS cũng nhấn mạnh rằng sự tham gia cần đi suốt từ khâu lựa chọn vấn đề, thiết kế giải pháp, thực hiện, bảo trì đến giám sát, thay vì chỉ dừng ở vài cuộc tham vấn ban đầu.Cuối cùng, NbS sẽ tốt hơn nếu biết kết hợp, thay vì tự nhận mình thay thế mọi thứ. Có những nơi phục hồi hệ sinh thái là giải pháp chính. Có những nơi phải kết hợp hạ tầng xanh với hạ tầng xám, khoa học sinh thái với quy hoạch, công nghệ giám sát với quản trị cộng đồng, tài chính khí hậu với bảo vệ quyền lợi địa phương. Điều quan trọng là không thần thánh hóa thiên nhiên, cũng không xem thiên nhiên chỉ là phần trang trí cho phát triển. NbS đáng tin nhất có lẽ là những giải pháp biết khiêm tốn: dựa vào thiên nhiên, nhưng được kiểm chứng bằng khoa học; dùng công nghệ, nhưng không quên tri thức địa phương; tạo lợi ích khí hậu, nhưng không đánh đổi đa dạng sinh học và công bằng xã hội.#giaiphapduavaothiennhien #NbS #phattrienbenvung #baotonthiennhien #phuchoisinhthai #khihau #dadangsinhhoc ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

4 ngày trước

Khi NbS bị lạm dụng, phần thiệt không chỉ là thiên nhiênNghe tên thì rất đẹp: giải pháp dựa vào thiên nhiên. Nhưng cũng giống nhiều khái niệm hấp dẫn khác, NbS không tự động tốt chỉ vì nó nghe có vẻ đúng. Nếu làm hời hợt, làm sai cách, hoặc cố tình dùng sai, NbS không chỉ thất bại mà đôi khi còn gây hại theo những cách khó nhận ra ngay từ đầu.Một trong những rủi ro dễ gặp nhất là “xanh hóa” bằng những hệ sinh thái nghèo nàn. Ví dụ quen thuộc nhất là trồng thật nhiều cây, nhưng lại trồng đơn loài, trồng sai chỗ, hoặc chọn loài tăng trưởng nhanh mà ít giá trị sinh thái. Bề ngoài vẫn là màu xanh, báo cáo vẫn có số lượng cây, thậm chí ảnh chụp vẫn rất đẹp. Nhưng bên dưới, đất có thể nghèo đi, nước bị cạnh tranh, sinh cảnh tự nhiên bị biến đổi, và đa dạng sinh học không những không tăng mà còn giảm. Một khu đất phủ kín cây chưa chắc đã là một hệ sinh thái khỏe. Một cảnh quan “xanh” chưa chắc đã tốt hơn cho thiên nhiên.Rủi ro thứ hai là thiên nhiên được phục hồi, nhưng con người lại bị đẩy ra ngoài. Nhiều tài liệu quốc tế gần đây nhấn mạnh rằng một NbS thiếu công bằng xã hội thì không thể xem là thành công. Trên thực tế, đã có những trường hợp các dự án phục hồi hay bảo tồn được thiết kế từ trên xuống, ưu tiên mục tiêu carbon hoặc cảnh quan, nhưng lại làm hạn chế quyền tiếp cận đất đai, nguồn nước, nguồn lợi tự nhiên hoặc sinh kế của cộng đồng địa phương. Khi đó, cái giá phải trả không chỉ là bất công, mà còn là sự mất lòng tin. Và một giải pháp thiếu lòng tin thì rất khó bền lâu.Rủi ro thứ ba, và có lẽ nguy hiểm nhất, là NbS bị dùng để trì hoãn những thay đổi khó hơn nhưng cần thiết hơn. Một doanh nghiệp có thể nói nhiều về trồng rừng, phục hồi sinh thái hay đầu tư vào thiên nhiên, nhưng nếu phần lõi của hoạt động vẫn là chuyển đổi đất tự nhiên thành bất động sản, phát thải cao, gây ô nhiễm hoặc tiếp tục làm suy thoái hệ sinh thái, thì NbS chỉ đang đóng vai trò làm dịu hình ảnh. Tương tự như vậy, một đô thị có thể quảng bá hồ điều hòa, công viên sinh thái, mặt nước xanh mát, nhưng nếu quy hoạch vẫn bê tông hóa tràn lan, lấn vùng trũng, bịt đường thoát nước tự nhiên, thì vài mảng xanh đó không thể cứu nổi một cấu trúc phát triển sai ngay từ đầu. NbS không thể là cái cớ để né việc sửa những nguyên nhân gốc rễ.Vì vậy, khi nhìn vào một dự án mang nhãn NbS, câu hỏi quan trọng không phải là “có yếu tố thiên nhiên hay không”, mà là: thiên nhiên ở đây có đang được phục hồi thật không, hay chỉ bị huy động như một công cụ? Cộng đồng có được tham gia và hưởng lợi không? Và giải pháp này có giúp giảm áp lực lên hệ sinh thái về lâu dài không, hay chỉ làm cho vấn đề trông bớt khó chịu hơn trong ngắn hạn? Nếu không trả lời được những câu hỏi ấy, thì cái mất có thể không chỉ là vài hecta đất hay vài chỉ số sinh thái mà là cả niềm tin vào những giải pháp lẽ ra rất đáng để đầu tư nghiêm túc.#giaiphapduavaothiennhien #NbS #phattrienbenvung #baotonthiennhien #phuchoisinhthai #khihau #dadangsinhhoc ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

Khoa học - công nghệ

Căn nhà "Dự báo thời tiết"

Camera siêu nhỏ gắn lên lưng côn trùng

Biến đổi khí hậu: Nhanh, rộng, mạnh và khó lường

Mỹ: Trang trại cây nhân tạo chống biến đổi khí hậu

Chậu trồng cây không mất công tưới nước

Thiết kế xanh vì quyền lợi của tự nhiên

Kinh nghiệm thoát nước từ Hà Lan

Robot lên ngôi sau dịch bệnh

Thử nghiệm công nghệ hiện đại cải tạo Hồ Gươm

Khoa học tiến gần hơn tới triển vọng tạo ra sự...

Trong không khí có hơn 1.800 loại vi khuẩn

Rừng nhiệt đới đa dạng nhờ cơ chế chuyên biệt hóa...

Tìm ra “thủ phạm” khiến nước biển ấm lên

Đà Lạt: Thêm một giống hoa lạ để xuất khẩu

Hệ thống phát hiện nhiễu loạn không khí cho máy bay