Chuyện Môi trường Archives - ThienNhien.Net | Con người và Thiên nhiên

Kiến thiết không gian bảo tồn: Mệnh lệnh sống còn, trách...

Bài 5 – Nâng tầm “kho báu” di sản thiên nhiên...

Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ vào cuộc liên quan...

Tiếng kêu ai oán giữa rừng xanh – Bài 3

Điều tra: Cận cảnh động vật quý, hiếm ở Vườn quốc...

Tiếng kêu ai oán giữa rừng xanh – Bài 1

Ngày Động vật hoang dã thế giới 3/3/2025: Những điều tôi...

Diễn biến nóng vụ phá rừng với nhiều điều khó hiểu...

Điều tra vụ phá rừng phòng hộ vành đai biên giới...

Xung đột giữa người và động vật hoang dã (Kỳ 6):...

12 3...204 Page 1 of 204

Trên Facebook

ThienNhien.Net

2 giờ trước

Đừng gọi đất ngập nước là đất hoangCó những vùng đất chỉ vì mùa này ướt, mùa kia khô, chỉ vì không thuận để xây nhà, làm đường, mở khu công nghiệp hay canh tác quanh năm, nên bị gọi rất nhanh là đất hoang. Một bãi bùn cửa sông, một đầm lầy, một vùng trũng ven ruộng, một khoảng rừng ngập mặn hay một hồ nước nông trong lòng đô thị rất dễ bị nhìn như phần đất còn chờ được lấp đi. Trong tư duy quy hoạch cũ, nước và bùn thường bị xem là thứ cản trở phát triển.Nhưng chữ hoang nhiều khi nói về cách chúng ta nhìn, hơn là nói về giá trị thật của nơi đó. Đất ngập nước không phải là phần đất thừa nằm giữa đất liền và mặt nước. Đó là một hệ sinh thái chuyển tiếp, nơi nước, đất, phù sa, cây cỏ, chim, cá, tôm, cua, côn trùng và vi sinh vật cùng tạo nên một mạng sống phức tạp. Nơi tưởng như lầy lội ấy có thể là chỗ giữ nước mùa mưa, nhả nước mùa khô, lọc bớt chất ô nhiễm, nuôi nguồn cá tôm, chắn sóng, giữ bờ và cung cấp sinh kế cho cộng đồng ven sông, ven biển.Ở Việt Nam, đất ngập nước không phải là khái niệm xa lạ chỉ có trong sách bảo tồn. Theo cơ quan quản lý đa dạng sinh học, Việt Nam có khoảng 11,85 triệu ha đất ngập nước, chiếm khoảng 37% diện tích tự nhiên của cả nước. Đó có thể là rừng ngập mặn, bãi triều, cửa sông, đầm phá ven biển, hồ, sông, suối, trảng cỏ ngập nước theo mùa, vùng than bùn, ruộng lúa, ao hồ và nhiều kiểu sinh cảnh khác. Nói cách khác, đất ngập nước không ở đâu xa. Nó nằm ngay trong những cảnh quan quen thuộc của đồng bằng, miền núi, ven biển và cả vùng đô thị.Xuân Thủy, Tràm Chim, U Minh Thượng, Láng Sen, Vân Long hay Mũi Cà Mau chỉ là những cái tên đã được biết đến nhiều hơn nhờ danh hiệu Ramsar hoặc khu bảo tồn. Nhưng ngoài các vùng nổi tiếng đó, còn rất nhiều vùng trũng nhỏ, bãi bồi, ao hồ, đầm lầy, lạch nước và rừng ngập mặn chưa được gọi tên đúng với giá trị của chúng. Khi một vùng như vậy bị lấp đi, thứ mất không chỉ là vài hecta mặt nước hay bãi bùn. Chúng ta có thể mất cả nơi sinh sản của cá, nơi kiếm ăn của chim, vùng đệm giảm ngập, lớp lọc tự nhiên của dòng nước và một phần ký ức sinh thái của cộng đồng địa phương.Vấn đề bắt đầu từ cách gọi. Khi gọi là đất hoang, người ta dễ nghĩ đến khai hoang. Khi gọi là vùng trũng vô dụng, người ta dễ nghĩ đến san lấp. Khi gọi là mặt nước chưa khai thác, người ta dễ nghĩ đến chuyển đổi. Nhưng khi gọi đúng là đất ngập nước, chúng ta bắt đầu nhìn thấy một hệ sinh thái đang lặng lẽ làm việc cho con người và tự nhiên.Phục hồi đất ngập nước, vì thế, không chỉ là chuyện trồng lại vài cây ở nơi có bùn. Trước hết, đó là việc phục hồi một cách nhìn. Những nơi từng bị coi là lầy lội, ẩm thấp, khó dùng và kém giá trị có thể chính là phần cảnh quan giúp chúng ta sống an toàn hơn trước ngập lụt, hạn hán, xâm nhập mặn, ô nhiễm và suy giảm đa dạng sinh học.Tuần này, ThienNhienNet sẽ cùng bạn đọc nhìn lại đất ngập nước từ một góc khác. Không phải đất hoang. Không phải phần dư của phát triển. Mà là những không gian sống cần được hiểu đúng, bảo vệ đúng và phục hồi đúng.Ảnh: Rừng ngập nước Trà Sư (An Giang). Nguồn: Du lịch Miền Tây.#DatNgapNuoc #PhucHoiSinhThai #BaoTonThienNhien #dadangsinhhoc #ThienNhienNet #moitruong #khihau ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

22 giờ trước

Quả xoài nặng hơn cả em bé sơ sinh!Quả xoài nặng nhất từng được ghi nhận trên thế giới có khối lượng tới 4,25 kg, tức nặng hơn nhiều em bé mới sinh. Quả xoài đặc biệt này được hai nông dân Germán Orlando Novoa Barrera và Reina Maria Marroquín trồng tại Guyatá (Colombia) sau đó được Tổ chức Kỷ lục Guinness xác nhận vào tháng 7/2020.Kỷ lục này đã phá vỡ cột mốc cũ tồn tại hơn 10 năm của một quả xoài tại Philippines nặng 3,43 kg. Để dễ hình dung, một quả xoài thông thường chỉ nặng khoảng 150–200 gram. Nghĩa là “siêu xoài” Colombia nặng tương đương hơn 20 quả xoài bình thường cộng lại.Xoài vốn là một trong những loài cây ăn quả nhiệt đới quen thuộc nhất với người Việt Nam. Nhưng đôi khi thiên nhiên vẫn khiến con người ngạc nhiên bằng những cá thể khổng lồ vượt xa mọi tưởng tượng. Và biết đâu đâu đó trong những khu vườn nhiệt đới của châu Á, vẫn còn những kỷ lục chưa được khám phá.Ảnh: Tổ chức Kỷ lục Guinness.#xoai #KyLucGuinness #thiennhien #traicay #dadangsinhhoc #nongnghiep ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

2 ngày trước

Nuôi đất thay vì khai thác kiệt quệNhiều cách làm trong nông nghiệp hiện nay vẫn đi theo hướng lấy càng nhiều càng tốt trong từng vụ. Đất được xem như nguồn cung dinh dưỡng có thể bù đắp bằng phân bón và đầu vào khác. Cách tiếp cận này tạo ra sản lượng trong ngắn hạn, nhưng theo thời gian, đất mất dần khả năng tự duy trì. Khi đó, mỗi vụ sản xuất lại cần nhiều chi phí hơn để giữ mức năng suất cũ.Một hướng đi khác bắt đầu từ việc nhìn đất như một hệ thống cần được nuôi dưỡng. Điều này không có nghĩa là bỏ sản xuất, mà là thay đổi cách can thi tác động lên đất. Giảm xáo trộn, giữ lại lớp che phủ, đa dạng cây trồng và tận dụng các quá trình sinh học tự nhiên là những nguyên tắc cơ bản. Khi những yếu tố này được duy trì đồng thời, đất có điều kiện phục hồi từng bước.Các nghiên cứu dài hạn cho thấy những hệ thống canh tác dựa vào nguyên lý sinh thái có thể cải thiện hàm lượng chất hữu cơ, tăng khả năng giữ nước và giảm xói mòn. Khi đất giữ được cấu trúc tốt, cây trồng ít bị ảnh hưởng bởi hạn và mưa lớn. Đồng thời, nhu cầu về phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cũng giảm theo, giúp hệ thống sản xuất ổn định hơn về kinh tế.Tại Việt Nam, một số mô hình nông lâm kết hợp và canh tác có che phủ đã cho thấy kết quả tích cực. Ở các vùng đồi núi, việc kết hợp cây lâu năm với cây cải tạo đất và giữ lại tàn dư thực vật giúp hạn chế rửa trôi đất trong mùa mưa. Ở Tây Nguyên, những vườn cà phê có cây che bóng và lớp phủ hữu cơ thường duy trì năng suất tốt hơn trong điều kiện khô hạn kéo dài. Những mô hình này không phụ thuộc hoàn toàn vào đầu vào bên ngoài mà dựa nhiều hơn vào khả năng tự điều chỉnh của hệ sinh thái.Thay đổi cách tiếp cận không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nó đòi hỏi thời gian, sự kiên nhẫn và đôi khi là chấp nhận giảm lợi ích trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về dài hạn, đây là cách giúp giảm rủi ro và duy trì khả năng sản xuất của đất. Khi đất khỏe lên, hệ thống canh tác trở nên bền vững hơn mà không cần gia tăng áp lực lên tài nguyên.Nuôi đất không phải là một kỹ thuật riêng lẻ mà là một lựa chọn. Lựa chọn này quyết định cách chúng ta sản xuất, cách chúng ta sử dụng tài nguyên và cả khả năng duy trì sinh kế trong tương lai.#nuoidat #PhucHoiDat #nongnghiepsinhthai #KhongHoaChat #BaoVeMoiTruong #dadangsinhhoc #PhatTrienBenVung ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

3 ngày trước

Sự sống dưới chân chúng taMột nắm đất không hề tĩnh lặng. Bên trong đó là một thế giới dày đặc vi khuẩn, nấm, tuyến trùng, giun và nhiều sinh vật khác. Chúng phân giải lá rụng, biến chất hữu cơ thành dinh dưỡng, tạo ra các liên kết giúp đất tơi xốp và giữ nước. Khi hệ sinh vật này hoạt động tốt, đất tự duy trì độ phì mà không cần nhiều can thiệp từ bên ngoài.Nấm sợi tạo nên những mạng lưới kết nối rễ cây với đất xung quanh, giúp cây hấp thụ dinh dưỡng hiệu quả hơn. Vi khuẩn tham gia vào các chu trình như chuyển hóa đạm, phân giải lân và chất hữu cơ. Giun đất đào hang, trộn đất và tạo ra các cấu trúc giúp nước thấm sâu hơn. Những quá trình này diễn ra liên tục và phụ thuộc chặt chẽ vào điều kiện sống trong đất.Khi đất bị xáo trộn mạnh, bị để trống hoặc tiếp xúc thường xuyên với hóa chất, các cộng đồng sinh vật này suy giảm nhanh chóng. Nhiều nghiên cứu cho thấy mật độ và đa dạng vi sinh vật giảm đáng kể trong các hệ thống canh tác thâm canh kéo dài. Khi đó, đất mất đi khả năng tự điều tiết, dinh dưỡng không còn được giữ lại hiệu quả và cây trồng trở nên phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.Ở Việt Nam, các nghiên cứu tại vùng đất dốc cho thấy hàm lượng chất hữu cơ và hoạt động vi sinh giảm rõ rệt khi đất bị canh tác liên tục mà không có biện pháp che phủ hay bổ sung hữu cơ. Ngược lại, những hệ thống có sử dụng cây phủ đất hoặc giữ lại tàn dư thực vật thường duy trì được hoạt động sinh học cao hơn, từ đó cải thiện độ phì và khả năng giữ ẩm.Phục hồi đất vì thế không thể tách rời việc phục hồi sự sống bên trong đất. Khi tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển, các quá trình tự nhiên dần được khôi phục. Đất trở nên ổn định hơn, ít phụ thuộc hơn vào phân bón và có khả năng chống chịu tốt hơn trước biến động thời tiết.Nhìn theo cách này, cải tạo đất không phải là bổ sung thêm vật chất, mà là khôi phục một hệ sinh thái. Khi sự sống quay trở lại, đất có thể tự vận hành theo cách mà nó đã làm từ rất lâu trước khi con người can thiệp sâu vào.#ViSinhDat #sinhthaidat #PhucHoiDat #nongnghiepsinhthai #KhongHoaChat #dadangsinhhoc #PhatTrienBenVung ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

4 ngày trước

Đất cần đa dạngMột thửa đất chỉ trồng một loại cây qua nhiều năm thường cho cảm giác quen thuộc và dễ quản lý. Nhưng dưới bề mặt, hệ sinh thái đất lại trở nên đơn điệu. Khi chỉ có một loại rễ, một kiểu tàn dư và một chu trình dinh dưỡng lặp đi lặp lại, đất dần mất cân bằng. Sâu bệnh dễ bùng phát hơn, còn độ phì giảm theo thời gian.Đa dạng cây trồng là cách đơn giản để đưa lại sự cân bằng đó. Khi nhiều loài cây cùng tồn tại, mỗi loài đóng góp một phần khác nhau. Có loài rễ ăn nông, có loài rễ ăn sâu. Có loài bổ sung đạm, có loài giúp che phủ đất. Sự đa dạng này tạo ra nhiều tầng chức năng trong đất, giúp dinh dưỡng được khai thác và giữ lại hiệu quả hơn.Các nghiên cứu về hệ thống xen canh và luân canh cho thấy đa dạng cây trồng giúp giảm áp lực sâu bệnh mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào thuốc bảo vệ thực vật. Đồng thời, cấu trúc đất được cải thiện nhờ sự phát triển của các hệ rễ khác nhau. Khi đất có nhiều dạng rễ và tàn dư, hệ vi sinh cũng phong phú hơn, từ đó hỗ trợ cây trồng tốt hơn.Tại Việt Nam, nhiều mô hình nông lâm kết hợp đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Ở vùng đồi núi, việc trồng xen cây ăn quả với cây họ đậu và cây phủ đất giúp vừa giữ ẩm vừa giảm xói mòn. Ở Tây Nguyên, các mô hình xen canh cà phê với cây che bóng và cây cải tạo đất đã góp phần duy trì năng suất trong điều kiện biến động khí hậu. Những hệ thống này không chỉ tạo thêm nguồn thu mà còn giúp đất ổn định hơn qua từng năm.Ngược lại, độc canh kéo dài thường dẫn đến vòng lặp khó thoát. Đất suy giảm thì phải tăng đầu vào. Khi đầu vào tăng, chi phí sản xuất cao hơn, trong khi rủi ro từ thời tiết và thị trường vẫn còn đó. Đa dạng hóa không phải lúc nào cũng dễ thực hiện, nhưng đó là một trong những hướng đi giúp giảm phụ thuộc và tăng khả năng chống chịu của hệ thống canh tác.Đất không vận hành theo một chiều đơn giản. Nó phản ứng với sự đa dạng và tương tác giữa các loài. Khi hệ thống trồng trọt phản ánh được điều đó, đất có cơ hội phục hồi và duy trì độ phì một cách tự nhiên hơn.#xencanh #luancanh #nongnghiepsinhthai #PhucHoiDat #KhongHoaChat #PhatTrienBenVung ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

Chuyện Môi trường

Yêu cầu loại bỏ các khu vực khai thác khoáng sản ảnh hưởng sinh cảnh loài nguy cấp

Bài 4 – Sáp nhập tỉnh thành: Cơ hội tái thiết không gian bảo tồn, kiến tạo tăng trưởng xanh

Bài 3 – Lựa chọn phát triển giữa xi măng với sinh cảnh: Cốt ở tư duy của người đứng đầu

Bài 2 – Nhức nhối phát triển “nâu” phá vỡ sinh cảnh

Bài 1 – Nỗi đau “rừng vàng, biển bạc”: Hệ sinh thái suy giảm, “báu vật toàn cầu” bị đe dọa

Kiến thiết không gian bảo tồn: Mệnh lệnh sống còn, trách...

Bài 5 – Nâng tầm “kho báu” di sản thiên nhiên...

Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ vào cuộc liên quan...

Tiếng kêu ai oán giữa rừng xanh – Bài 3

Điều tra: Cận cảnh động vật quý, hiếm ở Vườn quốc...

Tiếng kêu ai oán giữa rừng xanh – Bài 1

Ngày Động vật hoang dã thế giới 3/3/2025: Những điều tôi...

Diễn biến nóng vụ phá rừng với nhiều điều khó hiểu...

Điều tra vụ phá rừng phòng hộ vành đai biên giới...

Xung đột giữa người và động vật hoang dã (Kỳ 6):...