Thúc đẩy vai trò Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học
Bảo tồn đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc
Cơ chế thí điểm OECM: Chờ đợi thêm bao lâu?
Bão số 10 gây thiệt hại nặng nề và nỗi đau mất mát
Bão số 10 gây thiệt hại rất nghiêm trọng khiến 19 người chết, 13 người mất tích

Trên Facebook

ThienNhien.Net

1 ngày trước

Chiếc máy lọc nước không dùng điệnCó những hệ sinh thái làm việc rất chăm chỉ nhưng ít khi được nhìn nhận như một phần của hạ tầng sống. Đất ngập nước là một ví dụ như vậy. Một vùng trũng ven sông, một đầm lầy, một bãi triều, một rừng ngập mặn hay một hồ nước nông không chỉ là nơi có nước đọng. Đó là một hệ thống tự nhiên có khả năng giữ nước, làm chậm dòng chảy, giữ lại phù sa, hấp thụ một phần chất dinh dưỡng dư thừa và tạo điều kiện cho cây cỏ, vi sinh vật, đất bùn cùng tham gia vào quá trình lọc nước.Khi mưa lớn, nước không đổ đi ngay nếu cảnh quan còn có đủ vùng trũng, bãi ngập, hồ ao, rừng ven sông và đất ngập nước theo mùa. Những nơi này hoạt động như miếng bọt biển của tự nhiên. Chúng giữ lại một phần nước, làm giảm tốc độ dòng chảy, giúp nước thấm dần xuống đất hoặc thoát đi chậm hơn. Nhờ vậy, đất ngập nước có thể góp phần giảm đỉnh lũ, giảm ngập cục bộ và duy trì độ ẩm trong cảnh quan vào những thời điểm khô hạn hơn.Đất ngập nước cũng là một chiếc máy lọc nước không dùng điện. Khi dòng nước đi qua vùng lau sậy, rừng ngập mặn, đầm lầy hoặc bãi bồi, các hạt bùn cát có thể lắng lại. Một phần chất dinh dưỡng như nitơ, phốt pho được thực vật và vi sinh vật hấp thụ hoặc chuyển hóa. Một số chất ô nhiễm bị giữ lại trong đất, bùn và thảm thực vật. Quá trình này không biến đất ngập nước thành nhà máy xử lý nước thải thay cho con người, nhưng nó giúp giảm tải ô nhiễm và duy trì chất lượng nước ở mức tốt hơn nếu hệ sinh thái còn đủ khỏe.Ở vùng ven biển, rừng ngập mặn cho thấy rất rõ vai trò của đất ngập nước như một lớp đệm sinh thái. Hệ rễ chằng chịt của cây ngập mặn giữ bùn, giảm xói lở, làm chậm năng lượng của sóng và tạo nơi cư trú cho nhiều loài thủy sinh. Với cộng đồng ven biển, rừng ngập mặn không chỉ là cây. Đó là nơi sinh sản và kiếm ăn của cá, tôm, cua; là vùng đệm trước bão, triều cường và nước biển dâng; là không gian giúp sinh kế thủy sản có nền tảng lâu dài hơn.Ở nội địa, những vùng đất ngập nước theo mùa như Tràm Chim lại nhắc chúng ta rằng nước không phải lúc nào cũng cần bị thoát đi càng nhanh càng tốt. Với hệ sinh thái đất ngập nước, nhịp ngập và cạn theo mùa là một phần của sự sống. Nếu giữ nước sai thời điểm, tháo nước quá mức, chặn dòng chảy hoặc làm mất mùa ngập tự nhiên, cây cỏ, chim nước, cá và các loài sống phụ thuộc vào chu kỳ nước đều bị ảnh hưởng. Vì vậy, quản lý đất ngập nước thực chất là quản lý nhịp điệu của nước trong cảnh quan.Điều đáng tiếc là nhiều chức năng ấy chỉ được nhận ra khi chúng đã mất. Khi ao hồ bị lấp, vùng trũng bị san phẳng, rừng ngập mặn bị thu hẹp, sông suối bị bê tông hóa và bãi bồi không còn chỗ thở, nước sẽ tìm đường khác để đi. Nó có thể đi nhanh hơn, đục hơn, bẩn hơn và gây thiệt hại lớn hơn. Khi đó, con người thường phải bỏ nhiều tiền hơn để xây cống, kè, hồ điều hòa, trạm bơm, nhà máy xử lý nước và các công trình chống ngập.Không nên lãng mạn hóa đất ngập nước như một giải pháp thần kỳ. Một vùng đất ngập nước đã bị ô nhiễm nặng, bị cắt đứt khỏi mạng lưới thủy văn hoặc bị xâm lấn bởi loài ngoại lai không thể tự phục hồi. Nhưng nếu được bảo vệ và phục hồi đúng cách, đất ngập nước có thể trở thành một phần quan trọng của giải pháp dựa vào thiên nhiên cho quản lý nước, giảm rủi ro thiên tai, cải thiện chất lượng môi trường và hỗ trợ sinh kế.Đất ngập nước không phải vùng đất chờ được lấp đi. Đó là một phần của hệ thống nước, hệ thống sống và hệ thống an toàn của con người. Khi giữ lại một vùng trũng, một hồ nhỏ, một bãi triều hay một khoảnh rừng ngập mặn, chúng ta không chỉ giữ lại cảnh quan. Chúng ta giữ lại một phần khả năng tự điều tiết của tự nhiên.Ảnh: Hồ Lăk (tỉnh Đăk Lăk cũ). Nguồn: Lalago.#DatNgapNuoc #PhucHoiSinhThai #BaoTonThienNhien #dadangsinhhoc #ThienNhienNet #moitruong #khihau #giaiphapduavaothiennhien ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

2 ngày trước

Khi vùng trũng bị lấp điMột vùng đất ngập nước thường biến mất rất lặng lẽ. Ban đầu có thể chỉ là một đoạn bờ bị san thêm vài mét, một ao nhỏ được lấp để mở rộng mặt bằng, một vùng trũng được đào kênh thoát nước, một bãi triều được khoanh lại thành ao nuôi, hoặc một khoảng rừng ngập mặn bị chặt dần để lấy chỗ cho hoạt động kinh tế. Sau vài năm, người ta quen với cảnh quan mới đến mức quên rằng nơi đó từng có nước, bùn, lau sậy, cá nhỏ, cua, ốc, chim và những mùa ngập xuống lên theo nhịp tự nhiên.Đất ngập nước bị mất không phải vì nó không có giá trị. Nó bị mất nhiều khi vì giá trị của nó không được tính đúng. Một khu đất sau khi san lấp có thể nhìn thấy ngay giá trị thương mại. Một ao nuôi, khu dân cư, nhà máy, con đường hay vùng canh tác mới đều có thể đưa vào sổ sách, tính sản lượng, tính doanh thu, tính tiền thuê đất. Còn giá trị giữ nước, lọc nước, giảm ngập, nuôi thủy sản tự nhiên, giữ bờ, làm nơi sinh sản của chim cá và duy trì ký ức sinh thái của cộng đồng thì thường không hiện lên rõ trong bảng tính đầu tư.Trên phạm vi toàn cầu, các nghiên cứu cho thấy nông nghiệp là một trong những nguyên nhân trực tiếp lớn nhất làm chuyển đổi đất ngập nước. Khi dân số tăng, nhu cầu lương thực, hạ tầng và tăng trưởng kinh tế tăng theo, những vùng đất có nước theo mùa thường bị xem là phần có thể khai thác thêm. Đầm lầy được tháo nước để thành đất canh tác. Vùng bãi triều được khoanh lại để nuôi trồng thủy sản. Hồ ao nhỏ bị lấp để mở rộng đô thị. Các con sông bị chỉnh trị, đê bao và kênh mương làm thay đổi dòng chảy, khiến những vùng ngập theo mùa dần mất nhịp sống tự nhiên.Ở Việt Nam, câu chuyện này có thể nhìn thấy ở nhiều cảnh quan khác nhau. Đồng bằng sông Cửu Long từng có những vùng đất ngập nước rộng lớn, với mùa nước nổi, trảng cỏ ngập nước, rừng tràm, vùng than bùn, kênh rạch và sinh kế dựa vào thủy sản tự nhiên. Nhưng trong hơn hai thế kỷ, quá trình khai khẩn, đào kênh, mở rộng nông nghiệp, đê bao, định cư, phát triển hạ tầng và nuôi trồng thủy sản đã làm thay đổi sâu sắc hệ sinh thái đất ngập nước của vùng này. Nhiều nơi không còn được vận hành như một vùng ngập nước, mà bị ép vào chức năng sản xuất ngắn hạn.Ở ven biển, rừng ngập mặn cũng chịu sức ép tương tự. Khi nhìn từ góc độ kinh tế trước mắt, một bãi bồi có rừng sú, vẹt, mắm, đước dễ bị coi là phần đất có thể chuyển sang ao nuôi, khu du lịch, resort, sân golf, cảng, đường ven biển hoặc mặt bằng xây dựng. Nhưng khi rừng ngập mặn mất đi, bờ biển cũng mất một lớp đệm tự nhiên trước sóng, gió, xói lở và nước biển dâng. Người dân ven biển có thể được một khoản lợi trước mắt, nhưng lại mất dần nguồn lợi thủy sản, nơi cư trú của nhiều loài và hàng rào sinh thái bảo vệ chính cộng đồng mình.Điều đáng lo ngại là sự chuyển đổi này thường diễn ra từng mảnh nhỏ. Một vùng trũng bị lấp không tạo cảm giác khẩn cấp. Một ao hồ nhỏ bị thu hẹp có vẻ không đáng kể. Một khoảnh rừng ngập mặn bị chặt đi có thể được xem là cái giá chấp nhận được cho phát triển. Nhưng nhiều thay đổi nhỏ cộng lại sẽ làm một hệ sinh thái bị cắt vụn. Đến khi ngập nặng hơn, nước ô nhiễm hơn, bờ biển xói lở nhanh hơn, cá tôm ít hơn, chim không còn về nữa, chúng ta mới nhận ra phần bị mất không chỉ là đất và nước.Vì vậy, câu hỏi không nên chỉ là vùng đất ngập nước ấy có thể chuyển sang mục đích gì. Câu hỏi quan trọng hơn là nếu chuyển đổi, chúng ta sẽ mất những chức năng sinh thái nào, ai phải trả chi phí, và chi phí đó kéo dài bao lâu. Một quyết định san lấp có thể hoàn thành trong vài tháng. Nhưng để phục hồi lại thủy văn, nền bùn, thảm thực vật, quần thể chim cá và sinh kế dựa vào hệ sinh thái, có khi cần nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ.Bảo vệ đất ngập nước không có nghĩa là phủ nhận mọi nhu cầu phát triển. Nhưng phát triển không thể tiếp tục dựa trên giả định rằng vùng trũng, bãi bùn, đầm lầy hay rừng ngập mặn là phần đất rẻ, dễ thay thế và ít giá trị. Đôi khi, thứ tưởng là khoảng trống trong bản đồ quy hoạch lại chính là phần giúp cảnh quan tự điều tiết, giúp cộng đồng chống chịu tốt hơn và giúp tự nhiên tiếp tục làm phần việc mà con người khó có thể xây dựng lại bằng bê tông.Ảnh: Phá Tam Giang - Cầu Hai. Nguồn: Báo Dân Việt. #DatNgapNuoc #PhucHoiSinhThai #BaoTonThienNhien #dadangsinhhoc #ThienNhienNet #moitruong #khihau ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

3 ngày trước

Đừng gọi đất ngập nước là đất hoangCó những vùng đất chỉ vì mùa này ướt, mùa kia khô, chỉ vì không thuận để xây nhà, làm đường, mở khu công nghiệp hay canh tác quanh năm, nên bị gọi rất nhanh là đất hoang. Một bãi bùn cửa sông, một đầm lầy, một vùng trũng ven ruộng, một khoảng rừng ngập mặn hay một hồ nước nông trong lòng đô thị rất dễ bị nhìn như phần đất còn chờ được lấp đi. Trong tư duy quy hoạch cũ, nước và bùn thường bị xem là thứ cản trở phát triển.Nhưng chữ hoang nhiều khi nói về cách chúng ta nhìn, hơn là nói về giá trị thật của nơi đó. Đất ngập nước không phải là phần đất thừa nằm giữa đất liền và mặt nước. Đó là một hệ sinh thái chuyển tiếp, nơi nước, đất, phù sa, cây cỏ, chim, cá, tôm, cua, côn trùng và vi sinh vật cùng tạo nên một mạng sống phức tạp. Nơi tưởng như lầy lội ấy có thể là chỗ giữ nước mùa mưa, nhả nước mùa khô, lọc bớt chất ô nhiễm, nuôi nguồn cá tôm, chắn sóng, giữ bờ và cung cấp sinh kế cho cộng đồng ven sông, ven biển.Ở Việt Nam, đất ngập nước không phải là khái niệm xa lạ chỉ có trong sách bảo tồn. Theo cơ quan quản lý đa dạng sinh học, Việt Nam có khoảng 11,85 triệu ha đất ngập nước, chiếm khoảng 37% diện tích tự nhiên của cả nước. Đó có thể là rừng ngập mặn, bãi triều, cửa sông, đầm phá ven biển, hồ, sông, suối, trảng cỏ ngập nước theo mùa, vùng than bùn, ruộng lúa, ao hồ và nhiều kiểu sinh cảnh khác. Nói cách khác, đất ngập nước không ở đâu xa. Nó nằm ngay trong những cảnh quan quen thuộc của đồng bằng, miền núi, ven biển và cả vùng đô thị.Xuân Thủy, Tràm Chim, U Minh Thượng, Láng Sen, Vân Long hay Mũi Cà Mau chỉ là những cái tên đã được biết đến nhiều hơn nhờ danh hiệu Ramsar hoặc khu bảo tồn. Nhưng ngoài các vùng nổi tiếng đó, còn rất nhiều vùng trũng nhỏ, bãi bồi, ao hồ, đầm lầy, lạch nước và rừng ngập mặn chưa được gọi tên đúng với giá trị của chúng. Khi một vùng như vậy bị lấp đi, thứ mất không chỉ là vài hecta mặt nước hay bãi bùn. Chúng ta có thể mất cả nơi sinh sản của cá, nơi kiếm ăn của chim, vùng đệm giảm ngập, lớp lọc tự nhiên của dòng nước và một phần ký ức sinh thái của cộng đồng địa phương.Vấn đề bắt đầu từ cách gọi. Khi gọi là đất hoang, người ta dễ nghĩ đến khai hoang. Khi gọi là vùng trũng vô dụng, người ta dễ nghĩ đến san lấp. Khi gọi là mặt nước chưa khai thác, người ta dễ nghĩ đến chuyển đổi. Nhưng khi gọi đúng là đất ngập nước, chúng ta bắt đầu nhìn thấy một hệ sinh thái đang lặng lẽ làm việc cho con người và tự nhiên.Phục hồi đất ngập nước, vì thế, không chỉ là chuyện trồng lại vài cây ở nơi có bùn. Trước hết, đó là việc phục hồi một cách nhìn. Những nơi từng bị coi là lầy lội, ẩm thấp, khó dùng và kém giá trị có thể chính là phần cảnh quan giúp chúng ta sống an toàn hơn trước ngập lụt, hạn hán, xâm nhập mặn, ô nhiễm và suy giảm đa dạng sinh học.Tuần này, ThienNhienNet sẽ cùng bạn đọc nhìn lại đất ngập nước từ một góc khác. Không phải đất hoang. Không phải phần dư của phát triển. Mà là những không gian sống cần được hiểu đúng, bảo vệ đúng và phục hồi đúng.Ảnh: Rừng ngập nước Trà Sư (An Giang). Nguồn: Du lịch Miền Tây.#DatNgapNuoc #PhucHoiSinhThai #BaoTonThienNhien #dadangsinhhoc #ThienNhienNet #moitruong #khihau ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

4 ngày trước

Quả xoài nặng hơn cả em bé sơ sinh!Quả xoài nặng nhất từng được ghi nhận trên thế giới có khối lượng tới 4,25 kg, tức nặng hơn nhiều em bé mới sinh. Quả xoài đặc biệt này được hai nông dân Germán Orlando Novoa Barrera và Reina Maria Marroquín trồng tại Guyatá (Colombia) sau đó được Tổ chức Kỷ lục Guinness xác nhận vào tháng 7/2020.Kỷ lục này đã phá vỡ cột mốc cũ tồn tại hơn 10 năm của một quả xoài tại Philippines nặng 3,43 kg. Để dễ hình dung, một quả xoài thông thường chỉ nặng khoảng 150–200 gram. Nghĩa là “siêu xoài” Colombia nặng tương đương hơn 20 quả xoài bình thường cộng lại.Xoài vốn là một trong những loài cây ăn quả nhiệt đới quen thuộc nhất với người Việt Nam. Nhưng đôi khi thiên nhiên vẫn khiến con người ngạc nhiên bằng những cá thể khổng lồ vượt xa mọi tưởng tượng. Và biết đâu đâu đó trong những khu vườn nhiệt đới của châu Á, vẫn còn những kỷ lục chưa được khám phá.Ảnh: Tổ chức Kỷ lục Guinness.#xoai #KyLucGuinness #thiennhien #traicay #dadangsinhhoc #nongnghiep ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

5 ngày trước

Nuôi đất thay vì khai thác kiệt quệNhiều cách làm trong nông nghiệp hiện nay vẫn đi theo hướng lấy càng nhiều càng tốt trong từng vụ. Đất được xem như nguồn cung dinh dưỡng có thể bù đắp bằng phân bón và đầu vào khác. Cách tiếp cận này tạo ra sản lượng trong ngắn hạn, nhưng theo thời gian, đất mất dần khả năng tự duy trì. Khi đó, mỗi vụ sản xuất lại cần nhiều chi phí hơn để giữ mức năng suất cũ.Một hướng đi khác bắt đầu từ việc nhìn đất như một hệ thống cần được nuôi dưỡng. Điều này không có nghĩa là bỏ sản xuất, mà là thay đổi cách can thi tác động lên đất. Giảm xáo trộn, giữ lại lớp che phủ, đa dạng cây trồng và tận dụng các quá trình sinh học tự nhiên là những nguyên tắc cơ bản. Khi những yếu tố này được duy trì đồng thời, đất có điều kiện phục hồi từng bước.Các nghiên cứu dài hạn cho thấy những hệ thống canh tác dựa vào nguyên lý sinh thái có thể cải thiện hàm lượng chất hữu cơ, tăng khả năng giữ nước và giảm xói mòn. Khi đất giữ được cấu trúc tốt, cây trồng ít bị ảnh hưởng bởi hạn và mưa lớn. Đồng thời, nhu cầu về phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cũng giảm theo, giúp hệ thống sản xuất ổn định hơn về kinh tế.Tại Việt Nam, một số mô hình nông lâm kết hợp và canh tác có che phủ đã cho thấy kết quả tích cực. Ở các vùng đồi núi, việc kết hợp cây lâu năm với cây cải tạo đất và giữ lại tàn dư thực vật giúp hạn chế rửa trôi đất trong mùa mưa. Ở Tây Nguyên, những vườn cà phê có cây che bóng và lớp phủ hữu cơ thường duy trì năng suất tốt hơn trong điều kiện khô hạn kéo dài. Những mô hình này không phụ thuộc hoàn toàn vào đầu vào bên ngoài mà dựa nhiều hơn vào khả năng tự điều chỉnh của hệ sinh thái.Thay đổi cách tiếp cận không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nó đòi hỏi thời gian, sự kiên nhẫn và đôi khi là chấp nhận giảm lợi ích trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về dài hạn, đây là cách giúp giảm rủi ro và duy trì khả năng sản xuất của đất. Khi đất khỏe lên, hệ thống canh tác trở nên bền vững hơn mà không cần gia tăng áp lực lên tài nguyên.Nuôi đất không phải là một kỹ thuật riêng lẻ mà là một lựa chọn. Lựa chọn này quyết định cách chúng ta sản xuất, cách chúng ta sử dụng tài nguyên và cả khả năng duy trì sinh kế trong tương lai.#nuoidat #PhucHoiDat #nongnghiepsinhthai #KhongHoaChat #baovemoitruong #dadangsinhhoc #PhatTrienBenVung ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

Trên YouTube

Chủ đề nổi bật

BBĐVHD biến đổi khí hậu Biến đổi khí hậu BĐKH bảo vệ môi trường Bảo vệ rừng bệnh truyền nhiễm cháy rừng corona Covid-19 cơ hội việc làm Dịch bệnh Hà Nội Hạn hán Hổ Khai thác khoáng sản khoáng sản khu công nghiệp lũ lụt Mê Kông Mưa bão Mưa lũ Mỹ Nghệ An ngà voi phá rừng plastic Quảng Nam rác thải nhựa SARS-CoV-2 sạt lở thiên tai Thủy điện Trung Quốc Trung Quốc vaccine xả thải Ô nhiễm không khí Ô nhiễm môi trường ô nhiễm ĐBSCL ĐVHD đa dạng sinh học đại dịch động vật hoang dã

Tái chế xanh sáng tạo thời trang bền vững

GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh trao đổi về Ngày quốc tế rừng...

Người dân gồng mình với hạn hán đến sớm

Vườn quốc gia Cúc Phương – “Ngôi nhà xanh” của những...

Tác động của biến đổi khí hậu đối với doanh nghiệp...

Việt Nam chưa thể bán tín chỉ carbon vì còn thiếu...

Tăng cường hiệu quả của cộng đồng trong quản lý bảo...