Thúc đẩy vai trò Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học
Bảo tồn đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc
Cơ chế thí điểm OECM: Chờ đợi thêm bao lâu?
Bão số 10 gây thiệt hại nặng nề và nỗi đau mất mát
Bão số 10 gây thiệt hại rất nghiêm trọng khiến 19 người chết, 13 người mất tích

Trên Facebook

ThienNhien.Net

20 giờ trước

MỘT VƯỜN CÀ PHÊ, NHIỀU TẦNG CÂYNhững hàng cà phê trồng đều tăm tắp từng là hình ảnh quen thuộc của vùng chuyên canh Tây Nguyên. Khoảng đất giữa các hàng cây thường được giữ trống để thuận tiện bón phân, tưới nước và thu hoạch. Trong nhiều vườn hiện nay, cảnh quan đã khác. Sầu riêng, bơ, mắc ca, hồ tiêu và một số cây gỗ được đưa vào trồng cùng cà phê, tạo nên những hệ thống có nhiều tầng tán và nhiều loại sản phẩm. Một khảo sát tại Đắk Lắk, Đắk Nông và Gia Lai cho thấy xu hướng chuyển từ độc canh sang các vườn cây hỗn hợp đang diễn ra khá phổ biến.Cây tầng cao giúp giảm bức xạ chiếu trực tiếp xuống vườn, hạn chế dao động nhiệt độ và làm chậm quá trình mất nước từ đất. Cành lá rụng tạo thêm vật chất hữu cơ, còn bộ rễ của nhiều loài cây khai thác nước và dinh dưỡng ở những tầng đất khác nhau. Sầu riêng, bơ, mắc ca hoặc hồ tiêu còn mang lại nguồn thu ngoài cà phê. Nhờ có nhiều sản phẩm, thu nhập của hộ gia đình bớt phụ thuộc vào giá của một mặt hàng duy nhất.Nhiều hệ thống như vậy được hình thành từ quyết định của chính người trồng. Giá hồ tiêu tăng, nông dân đưa tiêu vào vườn cà phê. Giá bơ và sầu riêng hấp dẫn, cây ăn quả tiếp tục được bổ sung. Nghiên cứu trên 234 hộ tại Tây Nguyên ghi nhận mật độ cây trong các vườn hỗn hợp cao hơn từ 33% đến 71% so với hệ thống độc canh. Các mô hình đa dạng có tổng lợi nhuận gộp cao hơn và chống chịu tốt hơn trước biến động giá, dù kết quả còn phụ thuộc mạnh vào loại cây được lựa chọn và chi phí chăm sóc.Bóng mát còn có ý nghĩa đối với việc sử dụng nước. Một thí nghiệm tại Buôn Ma Thuột theo dõi cà phê Robusta trong các mùa khô từ năm 2022 đến 2024 cho thấy cây cà phê trong hệ thống nông lâm kết hợp thoát hơi nước trung bình thấp hơn 33% so với cà phê độc canh. Hệ thống có cây che bóng duy trì khả năng chống chịu tốt hơn trong mùa khô kéo dài. Tuy nhiên, năng suất cà phê trong thí nghiệm thấp hơn từ 18% đến 33%. Kết quả này cho thấy tiết kiệm nước và duy trì năng suất cao nhất không phải lúc nào cũng đạt được đồng thời.Bóng mát cũng không phải càng nhiều càng tốt. Một phân tích tổng hợp từ 30 nghiên cứu về cà phê Robusta cho thấy tác động của cây che bóng thay đổi theo giống cà phê, tuổi cây, lượng mưa, địa điểm và mức độ che phủ. Một số giống sinh trưởng và cho năng suất tốt dưới bóng che vừa phải, trong khi tán quá dày có thể làm giảm năng suất hoặc ảnh hưởng đến chất lượng hạt.Thiết kế vườn vì vậy cần tính đến kích thước của cây khi trưởng thành, chứ không chỉ khoảng trống còn lại lúc mới trồng. Một cây sầu riêng nhỏ có thể ít ảnh hưởng đến cà phê trong vài năm đầu, nhưng tán và rễ sẽ mở rộng theo thời gian. Mật độ cây, hướng hàng, khoảng cách, độ cao tán, cách tỉa cành, chế độ tưới và lượng phân bón đều cần được điều chỉnh khi khu vườn phát triển. Khảo sát của Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam cũng ghi nhận mật độ cây xen quá cao có thể kéo năng suất cà phê xuống dưới 3 tấn mỗi hecta, trong khi bón phân thiếu cân đối vẫn khá phổ biến tại các vườn hỗn hợp.Một vườn có nhiều loại cây chưa chắc đã bền vững. Việc chạy theo giá sầu riêng, hồ tiêu hoặc một cây trồng đang được ưa chuộng có thể khiến mật độ tăng quá nhanh, nhu cầu nước và phân bón vượt khỏi khả năng của khu đất. Hệ thống nông lâm kết hợp cần được xây dựng từ sự phù hợp giữa các loài cây, nguồn nước, đất đai, năng lực chăm sóc và đầu ra của từng sản phẩm.Giá trị của vườn cà phê nhiều tầng nằm ở khả năng tạo ra nhiều mùa thu hoạch trên cùng một diện tích, đồng thời giảm bớt sức ép lên đất và nước. Để đạt được điều đó, cây che bóng phải là một phần của thiết kế sản xuất dài hạn, thay vì chỉ được trồng thêm vào những khoảng đất còn trống.#nonglamkethop #lamnongcungcay #NongNghiepBenVung #phuchoidat #sinhkebenvung #ThienNhienNet ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

2 ngày trước

ĐỂ ĐẤT KHÔNG TRÔI KHỎI NƯƠNGMỗi trận mưa lớn trên đất dốc đều có thể cuốn đi một lớp đất màu. Nước chảy thành dòng trên mặt nương, kéo theo đất, phân bón và chất hữu cơ xuống chân đồi. Sau nhiều năm canh tác ngô liên tục, cày xới mạnh và đốt bỏ tàn dư cây trồng, lớp đất canh tác trở nên mỏng hơn, nghèo dinh dưỡng hơn, trong khi năng suất ngày càng khó duy trì. Đây là tình trạng đã được ghi nhận ở nhiều vùng sản xuất miền núi Tây Bắc.Một cách giữ đất là chia sườn dốc thành những dải sản xuất nằm ngang theo đường đồng mức. Cây ăn quả hoặc cây gỗ được trồng thành hàng. Phía dưới hàng cây là những băng cỏ làm thức ăn chăn nuôi. Khoảng đất giữa các hàng vẫn có thể trồng ngô, đậu hoặc những cây ngắn ngày khác trong thời gian cây lâu năm chưa khép tán.Mỗi thành phần đảm nhận một vai trò. Băng cỏ làm chậm dòng nước, giữ lại đất bị cuốn từ phía trên và dần tạo nên những bậc nhỏ trên sườn dốc. Rễ cây lâu năm giữ đất ở tầng sâu hơn, còn cành lá rụng bổ sung vật chất hữu cơ. Ngô và cây ngắn ngày đem lại sản phẩm ngay trong những năm đầu. Cỏ có thể được thu hoạch sau vài tháng để nuôi trâu, bò, trong khi cây ăn quả cần thêm thời gian mới tạo ra nguồn thu chính.Một thử nghiệm ở Tây Bắc kết hợp nhãn, xoài, ngô và các băng cỏ Guinea đã giảm lượng đất bị mất khoảng 18% trong năm đầu và hơn 37% trong năm tiếp theo so với nương chỉ trồng ngô. Đất bị dòng chảy kéo xuống được giữ lại phía trên các băng cỏ, giúp mặt nương dần ổn định hơn. Kết quả này mới phản ánh giai đoạn đầu của mô hình, nhưng cho thấy việc bố trí cây theo đường đồng mức có thể tạo ra khác biệt đáng kể trên đất dốc.Các chương trình nghiên cứu tại Sơn La, Điện Biên và Yên Bái đã thử nghiệm nhiều tổ hợp khác nhau, gồm xoài, nhãn, sơn tra, cà phê, chè, cây gỗ, ngô và cỏ chăn nuôi. Loài cây và cách bố trí thay đổi theo độ cao, khí hậu, đất đai và nhu cầu của từng địa phương. Sơn tra và chè phù hợp hơn với vùng cao. Cà phê được thử nghiệm ở đai độ cao trung bình. Xoài, nhãn và một số cây gỗ được đưa vào các hệ thống có ngô ở vùng thấp hơn.Lợi ích dài hạn không làm mất đi những khó khăn trước mắt. Người dân phải mua cây giống, làm đất, trồng cỏ và chăm sóc nhiều thành phần cùng lúc. Cây lâu năm chưa thể cho thu hoạch ngay, trong khi gia đình vẫn cần tiền và lương thực sau mỗi vụ. Một số mô hình có thể cần vài năm mới bắt đầu tạo dòng tiền tích lũy dương. Với những hộ ít vốn, khoảng chờ này đủ dài để khiến một lựa chọn tốt về sinh thái trở nên quá rủi ro về kinh tế.Nông lâm kết hợp trên đất dốc vì vậy phải được thiết kế từ đời sống thực tế của người sản xuất. Cây dài ngày cần đi cùng cây cho thu hoạch sớm. Cỏ trồng ra phải gắn với chăn nuôi. Trái cây cần có nơi tiêu thụ. Người dân cũng cần quyền sử dụng đất đủ ổn định để yên tâm đầu tư cho một chu kỳ kéo dài nhiều năm. Cùng một mô hình kỹ thuật, nhưng khả năng tiếp nhận có thể khác nhau giữa các cộng đồng, tùy vào tập quán sản xuất, nguồn lao động, điều kiện kinh tế và nhu cầu của mỗi gia đình.Giữ đất trên sườn dốc không chỉ là dựng một hàng cây để chặn nước. Đó là sắp xếp lại cả hệ thống sản xuất để đất được bảo vệ, người dân vẫn có thu nhập trước mắt và cây lâu năm có đủ thời gian để tạo ra giá trị.#nonglamkethop #lamnongcungcay #NongNghiepBenVung #phuchoidat #sinhkebenvung #ThienNhienNet ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

3 ngày trước

TRỒNG XEN CHƯA ĐỦ ĐỂ THÀNH NÔNG LÂM KẾT HỢPMột thửa ruộng có vài cây gỗ, một vườn cà phê còn sót lại những cây che bóng hay một khu đất trồng lẫn nhiều loại cây chưa chắc đã là nông lâm kết hợp. Sự hiện diện của cây thân gỗ chỉ là điều kiện đầu tiên. Điều quan trọng hơn nằm ở cách các thành phần được lựa chọn, bố trí và quản lý để cùng tạo ra giá trị trên một đơn vị đất.Trong một hệ thống nông lâm kết hợp, cây gỗ hoặc cây bụi lâu năm được kết hợp có chủ đích với cây nông nghiệp, đồng cỏ hoặc vật nuôi. Sự kết hợp có thể diễn ra đồng thời trong cùng một không gian, chẳng hạn cà phê trồng dưới tán cây che bóng, hoặc nối tiếp theo thời gian, chẳng hạn cây nông nghiệp được trồng trong những năm đầu khi cây ăn quả hoặc cây gỗ chưa khép tán.Các thành phần trong hệ thống phải có quan hệ với nhau. Tán cây có thể giảm nắng nóng và giữ ẩm cho đất. Rễ cây giúp hạn chế xói mòn, khai thác dinh dưỡng ở tầng đất sâu và đưa một phần trở lại mặt đất qua cành lá rụng. Cây họ đậu có thể góp phần bổ sung đạm. Vật nuôi tận dụng cỏ và phụ phẩm, đồng thời cung cấp phân cho đất. Người sản xuất nhận được nhiều loại sản phẩm ở những thời điểm khác nhau thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một vụ thu hoạch.Những quan hệ này không phải lúc nào cũng có lợi. Cây trồng quá dày có thể tranh ánh sáng, nước và chất dinh dưỡng. Một loài cây có bộ rễ phát triển mạnh có thể làm giảm năng suất cây trồng bên dưới. Tán che quá kín làm tăng độ ẩm, sâu bệnh hoặc khiến cây cần nhiều ánh sáng sinh trưởng kém. Nông lâm kết hợp vì thế đòi hỏi thiết kế và điều chỉnh liên tục, chứ không phải trồng thêm cây rồi để hệ thống tự vận hành.Có nhiều cách tổ chức khác nhau. Cây có thể được trồng thành hàng theo đường đồng mức để giữ đất trên sườn dốc, bố trí quanh ruộng làm hàng chắn gió, phân tán trong đồng cỏ, trồng thành nhiều tầng trong vườn nhà hoặc kết hợp với cà phê, chè, ca cao và cây ăn quả. Ở vùng ven biển, nuôi thủy sản dưới tán rừng ngập mặn cũng là một dạng nông lâm kết hợp mở rộng, trong đó sản xuất được duy trì cùng với cấu trúc cây rừng.Không có một công thức chung phù hợp cho mọi nơi. Thiết kế phải dựa vào đất, độ dốc, lượng mưa, nguồn nước, nhu cầu của cây trồng, khả năng đầu tư và thị trường. Một hệ thống tốt không chỉ tạo ra nhiều sản phẩm hơn. Nó còn phải giảm rủi ro, duy trì độ phì của đất và mang lại thu nhập đủ ổn định để người dân tiếp tục chăm sóc cây trong nhiều năm.Nông lâm kết hợp vì thế không được nhận diện bằng số lượng cây trên một mảnh đất, mà bằng chất lượng của những mối quan hệ được tạo ra giữa cây, đất, vật nuôi và con người.#nonglamkethop #lamnongcungcay #NongNghiepBenVung #phuchoidat #sinhkebenvung #ThienNhienNet ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

4 ngày trước

MỘT CÁCH LÀM CŨ, MỘT NGÀNH KHOA HỌC MỚITừ rất lâu trước khi xuất hiện thuật ngữ nông lâm kết hợp, nông dân ở nhiều nơi trên thế giới đã biết giữ cây trong ruộng, trồng cây ăn quả quanh nhà, chăn thả gia súc dưới tán cây hoặc kết hợp nhiều tầng cây trong cùng một khu vườn. Cây cung cấp quả, củi, thức ăn cho vật nuôi và vật liệu xây dựng. Bộ rễ giữ đất, tán lá tạo bóng mát, còn lá rụng trả lại chất hữu cơ cho đất. Những hệ thống ấy được hình thành từ kinh nghiệm sống và sự thích nghi với điều kiện tự nhiên của từng vùng.Nông nghiệp và lâm nghiệp hiện đại sau đó lại phát triển thành hai lĩnh vực tương đối tách biệt. Đất nông nghiệp dành cho cây trồng và vật nuôi, còn đất lâm nghiệp dành cho rừng và cây gỗ. Cách phân chia này thuận tiện cho quản lý và sản xuất chuyên môn hóa, nhưng cũng làm mất đi nhiều mối liên hệ vốn có giữa cây, đất, nước, vật nuôi và con người.Đến thập niên 1970, suy thoái đất, mất rừng và nghèo đói ở nhiều vùng nhiệt đới buộc giới nghiên cứu phải tìm một hướng tiếp cận khác. Báo cáo "Cây, lương thực, và con người (Trees, Food and People)", công bố năm 1977, đặt lại câu hỏi về vai trò của cây trong các hệ thống sản xuất lương thực. Thay vì coi cây là vật cản cần loại bỏ khỏi ruộng, báo cáo cho rằng cây có thể giúp duy trì sản xuất, bảo vệ đất và đáp ứng nhiều nhu cầu thiết yếu của cộng đồng nông thôn.Từ những thảo luận đó, nông lâm kết hợp dần được định hình thành một lĩnh vực nghiên cứu riêng. Năm 1978, Hội đồng Quốc tế về Nghiên cứu Nông lâm kết hợp, sau này trở thành tổ chức ICRAF và World Agroforestry, được thành lập. Các nhà khoa học bắt đầu nghiên cứu có hệ thống cách bố trí cây gỗ, cây bụi, cây nông nghiệp và vật nuôi trên cùng một đơn vị đất, đồng thời đánh giá những tương tác về ánh sáng, nước, dinh dưỡng, năng suất và thu nhập.Ở Việt Nam, tư duy kết hợp đã hiện diện từ lâu trong vườn nhà nhiều tầng, vườn rừng, canh tác dưới tán cây và các hệ thống VAC, RVAC. Mỗi vùng lại có những cách tổ chức khác nhau, từ chè dưới tán cây ở miền núi phía Bắc, cây ăn quả trên đất dốc, cà phê có cây che bóng ở Tây Nguyên đến nuôi thủy sản dưới tán rừng ngập mặn ở đồng bằng sông Cửu Long. Nông lâm kết hợp hiện đại không bắt đầu từ một trang giấy trắng. Nó kế thừa kinh nghiệm địa phương, bổ sung kiến thức khoa học và điều chỉnh hệ thống để phù hợp với sinh kế, thị trường và điều kiện sinh thái hiện nay.Vì thế, đây vừa là một cách làm cũ, vừa là một ngành khoa học mới. Giá trị của nông lâm kết hợp không nằm ở việc đưa càng nhiều cây vào ruộng càng tốt. Vấn đề cốt lõi là trồng cây gì, ở đâu, với mật độ nào, kết hợp với loại cây trồng hoặc vật nuôi nào, và người sản xuất sẽ sống được ra sao trong suốt thời gian chờ cây lớn.#NongLamKetHop #LamNongCungCay #NongNghiepBenVung #PhucHoiDat #SinhKeBenVung #ThienNhienNet ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

5 ngày trước

Màu trắng đáng sợ trên lá cà chuaNhững vệt trắng bám kín trên lá trong bức ảnh này là thuốc bảo vệ thực vật còn đọng lại sau nhiều lần phun. Đây không còn là câu chuyện của riêng một ruộng cà chua, mà là lời cảnh báo về tình trạng lạm dụng hóa chất trong sản xuất nông nghiệp ở nhiều nơi.Đó là dấu hiệu của một mô hình sản xuất đang phụ thuộc quá nhiều vào hóa chất. Mỗi lần phun quá liều, phun sai thời điểm hoặc lạm dụng nhiều loại thuốc cùng lúc không chỉ làm tăng dư lượng trên nông sản, mà còn gây ô nhiễm đất, nguồn nước, tiêu diệt các loài côn trùng có ích như ong và thiên địch, đồng thời đẩy chính người nông dân vào nguy cơ phơi nhiễm hóa chất độc hại.Người tiêu dùng có quyền được sử dụng thực phẩm an toàn. Người nông dân cũng có quyền được tiếp cận những giải pháp canh tác hiệu quả hơn thay vì bị cuốn vào vòng xoáy "sâu thì phun, bệnh thì phun". Muốn vậy, ngành nông nghiệp không thể tiếp tục chỉ chạy theo sản lượng. Cần chuyển mạnh sang quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), sử dụng thuốc theo nguyên tắc "4 đúng", mở rộng các mô hình sản xuất sinh thái và tăng cường giám sát dư lượng hóa chất ngay từ đồng ruộng đến thị trường.Quan trọng hơn, đây là trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước. Không thể chỉ tuyên truyền mà thiếu thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm việc kinh doanh, hướng dẫn hoặc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sai quy định. Đồng thời, cần đầu tư nhiều hơn cho hệ thống khuyến nông, nghiên cứu và chuyển giao các giải pháp sinh học để người nông dân có lựa chọn an toàn và bền vững. Một nền nông nghiệp hiện đại không thể được xây dựng trên sự đánh đổi sức khỏe của người sản xuất, người tiêu dùng và môi trường.Bảo vệ mùa màng là cần thiết. Nhưng bảo vệ sức khỏe con người còn quan trọng hơn. Chỉ khi giảm được sự lệ thuộc vào hóa chất, chúng ta mới thực sự tạo ra những nông sản sạch, những cánh đồng khỏe và một nền nông nghiệp xứng đáng với niềm tin của xã hội.#antoanthucpham #nongnghiepbenvung #thuocbaovethucvat #giamhoachat #IPM #suckhoecongdong #nongsan #moitruong #thiennhien #PanNature ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

Trên YouTube

Chủ đề nổi bật

BBĐVHD biến đổi khí hậu Biến đổi khí hậu BĐKH bảo vệ môi trường Bảo vệ rừng bệnh truyền nhiễm cháy rừng corona Covid-19 cơ hội việc làm Dịch bệnh Hà Nội Hạn hán Hổ Khai thác khoáng sản khoáng sản khu công nghiệp lũ lụt Mê Kông Mưa bão Mưa lũ Mỹ Nghệ An ngà voi phá rừng plastic Quảng Nam rác thải nhựa SARS-CoV-2 sạt lở thiên tai Thủy điện Trung Quốc Trung Quốc vaccine xả thải Ô nhiễm không khí Ô nhiễm môi trường ô nhiễm ĐBSCL ĐVHD đa dạng sinh học đại dịch động vật hoang dã

Lai Châu: Mưa lũ làm bốn người mất tích

Lý giải về những vệt nước màu đỏ ven biển Đà...

Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển kinh tế tuần...

Sạt lở đe dọa tương lai đồng bằng Sông Cửu Long

Lật tẩy báo cáo tác động môi trường thủy điện Đồng...

Sạt lở bờ sông và sự chủ quan của người dân

Quản lý rừng bền vững