Thúc đẩy vai trò Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học
Bảo tồn đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc
Cơ chế thí điểm OECM: Chờ đợi thêm bao lâu?
Bão số 10 gây thiệt hại nặng nề và nỗi đau mất mát
Bão số 10 gây thiệt hại rất nghiêm trọng khiến 19 người chết, 13 người mất tích

Trên Facebook

ThienNhien.Net

13 giờ trước

Khi thiên nhiên bị cắt thành những mảnh nhỏMột khu rừng rộng lớn không chỉ là tập hợp của nhiều cây đứng cạnh nhau. Đó là một không gian sống liền mạch, nơi đất, nước, ánh sáng, độ ẩm, cây cối, nấm, côn trùng, chim, thú và vô số sinh vật nhỏ bé khác cùng tạo nên một hệ thống sống. Trong không gian ấy, các loài có thể tìm thức ăn, sinh sản, trú ẩn, phát tán hạt, mở rộng vùng sống và thích nghi với những thay đổi của môi trường. Một con thú có thể đi từ thung lũng này sang sườn núi khác. Một loài chim có thể bay qua nhiều tầng tán để tìm quả chín. Hạt cây có thể được thú, chim hoặc nước mang đi xa khỏi cây mẹ. Sự sống trong tự nhiên cần không gian, và quan trọng hơn, cần sự liên thông giữa các không gian ấy.Phân mảnh hệ sinh thái xảy ra khi một sinh cảnh tự nhiên vốn liền mạch bị chia cắt thành nhiều mảnh nhỏ hơn. Những mảnh này có thể bị ngăn cách bởi đường giao thông, nương rẫy, khu dân cư, công trình thủy điện, hồ chứa, khu công nghiệp, trang trại, đồn điền cây trồng đơn loài hoặc các dạng sử dụng đất khác. Trên bản đồ, ta vẫn có thể thấy những mảng xanh còn lại. Nhưng giữa các mảng xanh ấy là những khoảng đứt gãy. Với con người, đó có thể chỉ là một con đường, một khu trồng trọt, một khu dân cư mới mở rộng. Với nhiều loài hoang dã, đó có thể là một ranh giới khó vượt qua, thậm chí là một bức tường vô hình.Điểm cần phân biệt là mất sinh cảnh và phân mảnh sinh cảnh không hoàn toàn giống nhau. Mất sinh cảnh là khi rừng, đất ngập nước, trảng cỏ, rạn san hô hoặc một hệ sinh thái tự nhiên bị chuyển đổi sang dạng sử dụng đất khác. Phân mảnh sinh cảnh là khi phần sinh cảnh còn lại bị chia nhỏ, bị cô lập và mất dần sự kết nối với nhau. Hai quá trình này thường đi cùng nhau, nhưng tác động của chúng không giống nhau. Một khu rừng có thể chưa biến mất hoàn toàn, nhưng nếu bị chia cắt thành nhiều mảnh nhỏ, giá trị sinh thái của nó có thể suy giảm rất mạnh.Hãy hình dung một tấm vải lớn bị cắt thành nhiều miếng nhỏ. Tổng diện tích vải còn lại có thể chưa mất hết, nhưng tấm vải không còn giữ được công dụng ban đầu. Thiên nhiên cũng vậy. Một cánh rừng nguyên vẹn có thể nuôi dưỡng các loài thú lớn, các loài chim cần vùng sống rộng, các loài cây cần bóng râm và độ ẩm ổn định, các loài côn trùng phụ thuộc vào tầng lá mục, các dòng suối nhỏ cần rừng che phủ. Nhưng khi cánh rừng ấy bị chia thành nhiều mảnh, mỗi mảnh trở nên nhỏ hơn, hẹp hơn, khô hơn, nóng hơn và dễ bị tác động hơn. Không gian sống bị thu lại. Đường di chuyển bị cắt đứt. Vùng lõi yên tĩnh dần biến thành vùng rìa dễ xáo trộn.Trong sinh thái học, người ta thường nói đến vùng lõi và vùng rìa. Vùng lõi là phần sâu bên trong sinh cảnh, nơi điều kiện tự nhiên tương đối ổn định hơn, ít bị gió mạnh, nắng gắt, tiếng ồn, khói bụi và tác động trực tiếp từ con người. Vùng rìa là phần tiếp giáp với bên ngoài, nơi rừng gặp đường, nương rẫy, khu dân cư hoặc các dạng sử dụng đất khác. Khi một khu rừng bị cắt nhỏ, tỷ lệ vùng rìa tăng lên và vùng lõi giảm đi. Điều này rất quan trọng, vì không phải loài nào cũng sống được ở rìa rừng. Nhiều loài chỉ tồn tại tốt trong phần rừng sâu, nơi có độ ẩm cao, ít ánh sáng trực tiếp, ít xáo trộn và ít sự hiện diện của con người.Một mảnh rừng nhỏ cũng thường không đủ lớn để duy trì các quần thể loài khỏe mạnh. Một đàn thú cần vùng kiếm ăn rộng. Một loài linh trưởng cần những dải rừng liên tục để di chuyển trên tán cây. Một loài chim có thể cần nhiều điểm làm tổ, kiếm ăn và tránh kẻ thù. Một loài cây có thể cần chim, dơi hoặc thú ăn quả để phát tán hạt sang nơi khác. Khi sinh cảnh bị chia nhỏ, các cá thể bị kẹt lại trong từng mảnh. Chúng khó gặp bạn tình hơn, khó trao đổi nguồn gen hơn, dễ bị suy giảm số lượng hơn và dễ biến mất khỏi từng khu vực nhỏ hơn. Sự tuyệt chủng trong trường hợp này không phải lúc nào cũng xảy ra ngay lập tức. Có những mảnh rừng vẫn còn loài trong một thời gian dài, nhưng quần thể đã quá nhỏ và quá cô lập để có thể tồn tại bền vững.Phân mảnh cũng làm thay đổi cách các hệ sinh thái vận hành. Một khu rừng không chỉ có cây. Rừng cần các loài thụ phấn, các loài phát tán hạt, các loài ăn cỏ, các loài ăn thịt, các loài phân hủy lá mục và vô số sinh vật giữ cho dòng vật chất và năng lượng được luân chuyển. Khi các mối liên hệ ấy bị cắt đứt, rừng có thể vẫn xanh nhưng nghèo dần sức sống. Cây non ít mọc lên. Một số loài cây không còn được phát tán hạt. Côn trùng có ích suy giảm. Chim thú vắng bóng. Những quá trình tự nhiên từng diễn ra lặng lẽ mỗi ngày bị gián đoạn từng phần. Hệ sinh thái khi ấy không sụp đổ ngay, nhưng trở nên mong manh hơn trước biến đổi khí hậu, cháy rừng, dịch bệnh, loài ngoại lai và các áp lực mới từ con người.Vấn đề của phân mảnh nằm ở chỗ nó không phải lúc nào cũng dễ nhận ra. Một khu vực nhìn từ xa vẫn có màu xanh. Ảnh vệ tinh vẫn cho thấy còn rừng. Báo cáo diện tích có thể chưa thay đổi quá lớn. Nhưng với các loài sống trong đó, cảnh quan đã khác. Một dòng suối từng nằm sâu trong rừng nay sát đường. Một vạt rừng từng nối với dãy núi lớn nay bị bao quanh bởi nương rẫy. Một đàn thú từng có thể di chuyển theo mùa nay chỉ còn quanh quẩn trong một khoảng hẹp. Một quần thể chim từng giao lưu với các nhóm khác nay bị cô lập. Thiên nhiên không chỉ cần diện tích trên giấy. Thiên nhiên cần cấu trúc không gian đủ tốt để sự sống có thể di chuyển, trao đổi và tiếp tục sinh sôi.Vì vậy, bảo tồn thiên nhiên không thể chỉ dừng lại ở câu hỏi còn bao nhiêu héc ta rừng, bao nhiêu héc ta đất ngập nước, bao nhiêu héc ta sinh cảnh tự nhiên. Những con số diện tích rất quan trọng, nhưng chưa đủ. Cần hỏi thêm các mảnh sinh cảnh ấy có đủ lớn không, có còn vùng lõi không, có bị tác động vùng rìa quá mạnh không, có còn nối với nhau không, loài hoang dã có thể di chuyển giữa chúng không, các dòng sông suối có còn được che chở không, các dải rừng ven sông, ven suối, trên sườn núi, giữa các khu bảo tồn có còn giữ vai trò kết nối không. Một mảng xanh đứng riêng lẻ rất khác với một phần của mạng lưới sinh thái sống động.Trong nhiều thập kỷ, con người thường nhìn thiên nhiên bằng ranh giới hành chính, bản đồ quy hoạch và các khoanh đất riêng biệt. Nhưng các loài hoang dã không sống theo ranh giới xã, huyện, tỉnh hay ranh giới của từng dự án. Dòng nước không chảy theo ranh giới quản lý. Chim không bay theo ranh giới địa chính. Hạt cây không dừng lại ở đường kẻ trên bản đồ. Một hệ sinh thái khỏe mạnh cần được nhìn như một chỉnh thể, trong đó các phần khác nhau liên kết với nhau bằng dòng nước, dải cây, vùng đệm, hành lang sinh thái, đường di chuyển của loài và các quá trình tự nhiên.Phân mảnh hệ sinh thái vì thế là một trong những vấn đề lớn của bảo tồn hiện đại. Nó nhắc chúng ta rằng mất thiên nhiên không chỉ diễn ra khi một khu rừng bị xóa trắng. Mất thiên nhiên cũng diễn ra khi rừng bị cắt nhỏ, khi vùng lõi bị thu hẹp, khi các loài không còn đường di chuyển, khi các mối quan hệ sinh thái bị đứt gãy và khi những mảnh xanh còn lại trở thành các ốc đảo cô lập giữa một cảnh quan ngày càng bị biến đổi.Giữ rừng không chỉ là giữ cây. Bảo vệ thiên nhiên không chỉ là giữ lại vài mảng xanh còn sót lại. Điều quan trọng hơn là giữ được những không gian sống đủ lớn, đủ yên tĩnh, đủ lành mạnh và đủ kết nối để sự sống tiếp tục vận hành theo cách tự nhiên của nó. Khi thiên nhiên bị cắt thành những mảnh nhỏ, việc hàn gắn các kết nối sinh thái cũng quan trọng không kém việc bảo vệ từng mảnh rừng riêng lẻ.#phanmanhhesinhthai #BaoTonThienNhien #ketnoisinhthai #DaDangSinhHoc #PhucHoiSinhThai #THIENNHIENVIETNAM ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

2 ngày trước

Hệ sinh thái trảng cỏ ở Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô là một trong những cảnh quan tự nhiên đặc sắc và hiếm gặp của Tây Nguyên. Xen giữa những mảng rừng khộp và rừng thưa là những đồng cỏ rộng lớn ngập nắng, nơi các loài cỏ bản địa phát triển mạnh theo nhịp điệu mùa mưa và mùa khô. Trảng cỏ không chỉ tạo nên vẻ đẹp rất riêng cho Ea Sô mà còn đóng vai trò quan trọng đối với đa dạng sinh học. Đây là nơi kiếm ăn của nhiều loài thú móng guốc, chim và các động vật hoang dã khác, đồng thời là vùng chuyển tiếp sinh thái giữa rừng và đất ngập nước theo mùa. Trong bức tranh thiên nhiên Tây Nguyên đang ngày càng bị thu hẹp bởi chuyển đổi mục đích sử dụng đất, những trảng cỏ tự nhiên như ở Ea Sô là di sản sinh thái quý giá, góp phần duy trì các quá trình sinh thái tự nhiên và bảo tồn nhiều loài sinh vật đặc hữu của vùng khô hạn Đông Dương.#EASO #mongguoc #BaoTonThienNhien #trangco #daklak ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

3 ngày trước

Bộ lọc của cá đuốiCá đuối manta là một trong những loài cá lớn và duyên dáng nhất đại dương. Chúng bơi chậm rãi qua làn nước, mở rộng miệng để lọc những sinh vật phù du rất nhỏ làm thức ăn. Công việc ấy nghe có vẻ đơn giản, nhưng lại đặt ra một bài toán kỹ thuật khó: làm sao lọc được nhiều hạt nhỏ mà bộ lọc không nhanh chóng bị tắc?Ở nhiều hệ thống lọc do con người tạo ra, các hạt bị giữ lại trên màng lọc. Sau một thời gian, màng lọc bị bít kín, dòng nước chảy chậm hơn và thiết bị cần được làm sạch hoặc thay thế. Cá đuối manta lại có một cách làm khác.Bên trong miệng cá đuối có những cấu trúc lọc đặc biệt. Khi nước đi qua, dòng chảy tạo ra các xoáy nhỏ quanh những thùy lọc. Các hạt thức ăn không bị kẹt lại như trong một chiếc rây thông thường, mà bật ra khỏi dòng nước và được giữ lại trong khoang miệng. Nhờ vậy, cá đuối có thể lọc nước liên tục với tốc độ cao mà không dễ bị tắc.Cơ chế này đang gợi ý cho các nhà khoa học những hướng thiết kế mới cho bộ lọc nước, bộ lọc không khí và thiết bị xử lý các hạt rất nhỏ. Thay vì chỉ làm màng lọc dày hơn hoặc lỗ lọc nhỏ hơn, con người có thể học cách điều khiển dòng chảy để tách hạt hiệu quả hơn.Từ một loài cá biển khổng lồ, chúng ta học được một bài học tinh tế về thiết kế. Thiên nhiên không chỉ giải quyết vấn đề bằng sức mạnh, mà bằng hình dạng, chuyển động và sự phối hợp rất chính xác giữa cơ thể sinh vật với môi trường xung quanh.Mỗi loài trong tự nhiên đều có một câu chuyện riêng. Có loài dạy ta về vật liệu, có loài dạy ta về chuyển động, có loài dạy ta về tiết kiệm năng lượng, và có loài dạy ta cách lọc nước sạch hơn. Bảo vệ thiên nhiên cũng là giữ lại những gợi ý quý giá cho khoa học và đời sống con người.Ảnh: Wikipedia.#ThienNhienNet #HocTuThienNhien #mophongsinhhoc #Sangtaoxanh #caduoimanta #daiduong #DaDangSinhHoc ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

4 ngày trước

Cánh quạt gió liên quan gì vây cá voi?Cá voi lưng gù có thân hình rất lớn, nhưng lại di chuyển linh hoạt đáng kinh ngạc dưới nước. Chúng có thể đổi hướng, xoay mình và săn mồi trong những dòng nước phức tạp. Một phần bí mật nằm ở đôi vây ngực dài với mép trước không trơn nhẵn mà có những u nhỏ xếp đều như gợn sóng.Những u nhỏ này giúp dòng nước đi qua vây ổn định hơn. Nhờ đó, cá voi có thể tạo lực nâng tốt hơn, giảm lực cản và giữ khả năng điều khiển cơ thể khi bơi. Với các nhà khoa học và các kỹ sư, đây là một gợi ý rất giá trị cho thiết kế cánh quạt, cánh turbine gió, cánh máy bay hoặc các thiết bị hoạt động trong nước.Từ vây cá voi lưng gù, nhiều nghiên cứu đã thử nghiệm các mép cánh có dạng gợn sóng tương tự. Mục tiêu là giúp thiết bị vận hành êm hơn, hiệu quả hơn và ổn định hơn trong điều kiện dòng khí hoặc dòng nước thay đổi. Một chi tiết nhỏ trên cơ thể cá voi có thể truyền cảm hứng cho những cải tiến lớn trong lĩnh vực năng lượng và kỹ thuật.Câu chuyện này cho thấy thiên nhiên không chỉ tạo ra những hình dạng đẹp mắt. Mỗi đường cong, mỗi gờ nổi, mỗi cấu trúc trên cơ thể sinh vật đều có thể gắn với một chức năng cụ thể. Qua hàng triệu năm tiến hóa, các loài đã tìm ra những cách thích nghi rất hiệu quả với môi trường sống của mình.Mô phỏng sinh học giúp con người học từ những cách thích nghi ấy. Thay vì chỉ xây dựng công nghệ bằng nhiều vật liệu hơn và nhiều năng lượng hơn, chúng ta có thể bắt đầu bằng một câu hỏi giản dị: thiên nhiên đã giải quyết vấn đề tương tự như thế nào?Bảo vệ các loài hoang dã cũng là bảo vệ những thư viện sống của tri thức, nơi còn lưu giữ rất nhiều bài học cho tương lai.Ảnh: Wikipedia.#ThienNhienNet #HocTuThienNhien #mophongsinhhoc #Sangtaoxanh #cavoi #nangluonggio #DaDangSinhHoc ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

5 ngày trước

Bàn chân tắc kèTắc kè có thể leo trên tường, bám trên kính, thậm chí di chuyển trên trần nhà. Khả năng ấy không do móng vuốt sắc hay một loại keo đặc biệt. Bí mật nằm ở hàng triệu cấu trúc cực nhỏ dưới bàn chân của chúng.Dưới kính hiển vi, bàn chân tắc kè có rất nhiều sợi lông siêu nhỏ. Mỗi sợi lại phân nhánh thành những đầu tiếp xúc còn nhỏ hơn. Khi áp sát vào bề mặt, các cấu trúc này tạo ra lực hút rất yếu ở cấp độ phân tử. Một lực nhỏ gần như không đáng kể nhưng khi hàng triệu điểm tiếp xúc cùng hoạt động, chúng tạo thành khả năng bám dính rất mạnh.Điều thú vị là tắc kè có thể bám chắc, rồi nhấc chân ra rất nhanh. Chúng không để lại vết keo, không cần bề mặt ướt, cũng không bị dính chặt một cách bất tiện. Đây là một cơ chế bám dính khô, linh hoạt và có thể lặp lại nhiều lần.Từ bàn chân tắc kè, các nhà khoa học đã phát triển nhiều ý tưởng mới cho vật liệu và robot. Đó có thể là băng dính khô không để lại dấu vết, tay kẹp robot có thể giữ vật mỏng manh, hoặc thiết bị giúp robot leo trên tường trong những môi trường con người khó tiếp cận.Một loài bò sát nhỏ bé quanh nhà có thể gợi mở cách thiết kế vật liệu thông minh cho tương lai. Thiên nhiên đã tạo ra những giải pháp rất tinh tế, không cần nhiều năng lượng, không tạo nhiều chất thải, nhưng vận hành hiệu quả trong điều kiện thực tế.Mô phỏng sinh học bắt đầu từ những quan sát như vậy. Càng hiểu thiên nhiên, con người càng có thêm cơ hội thiết kế công nghệ bền vững hơn.Ảnh: Wikipedia.#ThienNhienNet #HocTuThienNhien #mophongsinhhoc #Sangtaoxanh #tacke #robotsinhhoc #DaDangSinhHoc ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

Trên YouTube

Chủ đề nổi bật

BBĐVHD biến đổi khí hậu Biến đổi khí hậu BĐKH bảo vệ môi trường Bảo vệ rừng bệnh truyền nhiễm cháy rừng corona Covid-19 cơ hội việc làm Dịch bệnh Hà Nội Hạn hán Hổ Khai thác khoáng sản khoáng sản khu công nghiệp lũ lụt Mê Kông Mưa bão Mưa lũ Mỹ Nghệ An ngà voi phá rừng plastic Quảng Nam rác thải nhựa SARS-CoV-2 sạt lở thiên tai Thủy điện Trung Quốc Trung Quốc vaccine xả thải Ô nhiễm không khí Ô nhiễm môi trường ô nhiễm ĐBSCL ĐVHD đa dạng sinh học đại dịch động vật hoang dã

Mưa lũ khiến giao thông vùng Tây Bắc bị tê liệt

Điều tra: Cuộc truy lùng chồn bay, cheo cheo giữa rừng...

Cố tình lây virus Corona có thể bị tử hình

Bão số 10 gây thiệt hại nặng nề và nỗi đau...

Tăng cường hoạt động bảo tồn các loài hoang dã

Bảo tồn đa dạng sinh học để ngăn chặn đại dịch...

Miền Trung cấp tập ứng phó bão số 3