January 2010 - Page 11 of 28 - ThienNhien.Net | Con người và Thiên nhiên

1...101112...28 Page 11 of 28

Trên Facebook

11 giờ trước

Âm thanh kể câu chuyện của hệ sinh tháiTrong tự nhiên, không phải lúc nào chúng ta cũng nhìn thấy sinh vật. Nhưng rất nhiều loài luôn để lại dấu vết qua âm thanh. Tiếng chim hót lúc bình minh, tiếng ếch gọi bạn vào mùa mưa, hay âm thanh côn trùng rả rích về đêm đều phản ánh sự sống đang diễn ra trong hệ sinh thái.Giám sát âm thanh thụ động, hay còn gọi là ghi âm sinh học, sử dụng các thiết bị ghi âm tự động đặt ngoài thực địa trong thời gian dài. Các thiết bị này có thể hoạt động liên tục nhiều ngày, nhiều tháng, thu thập hàng nghìn giờ âm thanh mà con người khó có thể ghi nhận bằng quan sát trực tiếp.Dữ liệu âm thanh giúp phát hiện sự hiện diện của nhiều nhóm loài như chim, lưỡng cư, côn trùng, dơi và cả sinh vật biển. Với một số loài, tiếng kêu còn là dấu hiệu quan trọng để xác định mùa sinh sản, mật độ cá thể và sự thay đổi tập tính theo thời gian.Không chỉ phản ánh đa dạng sinh học, âm thanh còn cho thấy sức khỏe của hệ sinh thái. Khi môi trường bị suy thoái, cấu trúc âm thanh tự nhiên thường thay đổi. Tiếng động cơ, khai thác hay giao thông cũng có thể lấn át âm thanh tự nhiên, tạo áp lực lớn lên sinh vật hoang dã.Tuy nhiên, giám sát âm thanh tạo ra khối lượng dữ liệu rất lớn. Việc phân tích đòi hỏi công cụ chuyên môn và ngày càng cần sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo để nhận diện loài và lọc nhiễu. Đây là thách thức, nhưng cũng là động lực để khoa học bảo tồn phát triển.Bằng cách lắng nghe thiên nhiên một cách có hệ thống, con người có thể hiểu rõ hơn những thay đổi âm thầm trong hệ sinh thái. Âm thanh vì thế trở thành một nguồn dữ liệu quý giá, giúp bảo tồn không chỉ những gì ta thấy, mà cả những gì ta nghe được từ tự nhiên.Minh họa: Functional Ecology#giamsatamthanh #sinhthaihoc #BaoTonThienNhien #DaDangSinhHoc #khoahocbaoton #ThienNhienNet ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

1 ngày trước

Mô hình phân bố loài và bản đồ tiềm năng của thiên nhiênTrong bảo tồn thiên nhiên, một câu hỏi lớn luôn được đặt ra: loài đang sống ở đâu, và còn có thể sống ở đâu nữa. Với nhiều loài, đặc biệt là loài hiếm hoặc khó quan sát, chúng ta chỉ có rất ít dữ liệu ghi nhận thực địa. Điều này khiến việc quy hoạch bảo tồn và phục hồi sinh cảnh gặp nhiều rủi ro.Mô hình phân bố loài, thường gọi là SDM (Species Distribution Model), được phát triển để giải quyết bài toán đó. SDM sử dụng các dữ liệu ghi nhận sự hiện diện của loài, kết hợp với thông tin môi trường như khí hậu, độ cao, thảm thực vật, lượng mưa hay nhiệt độ. Từ đó, mô hình ước tính những khu vực có điều kiện phù hợp để loài tồn tại.Kết quả của SDM thường được thể hiện dưới dạng bản đồ. Bản đồ này không chỉ cho biết nơi loài đã được ghi nhận, mà còn chỉ ra những vùng tiềm năng mà loài có thể sinh sống nhưng chưa được khảo sát. Đây là cơ sở quan trọng để xác định khu vực ưu tiên điều tra, bảo vệ hoặc phục hồi sinh cảnh.Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, SDM càng trở nên hữu ích. Khi điều kiện nhiệt độ và lượng mưa thay đổi, vùng sinh sống phù hợp của nhiều loài cũng dịch chuyển theo. SDM cho phép mô phỏng các kịch bản tương lai, giúp dự báo nguy cơ suy giảm sinh cảnh và hỗ trợ xây dựng chiến lược bảo tồn dài hạn.Tuy nhiên, SDM không phải là dự đoán tuyệt đối. Chất lượng mô hình phụ thuộc lớn vào dữ liệu đầu vào. Nếu dữ liệu ghi nhận loài ít hoặc thiên lệch, kết quả có thể sai lệch. Vì vậy, SDM cần được cập nhật liên tục và kiểm chứng bằng khảo sát thực địa.Khi được sử dụng đúng cách, mô hình phân bố loài giúp bảo tồn thiên nhiên chuyển từ phản ứng bị động sang chủ động. Thay vì chỉ bảo vệ nơi loài đang tồn tại, con người có thể đi trước một bước, giữ lại những không gian sống mà thiên nhiên sẽ cần trong tương lai.Minh họa: conservationbytes.com#phanboloai #SDM #BaoTonThienNhien #DaDangSinhHoc #khoahocbaoton #ThienNhienNet ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

2 ngày trước

eDNA và cách đọc dấu vết của sự sốngTrong tự nhiên, nhiều loài sinh vật rất khó quan sát trực tiếp. Chúng sống ẩn dật, hoạt động ban đêm, hoặc tồn tại với mật độ rất thấp. Điều này khiến việc giám sát đa dạng sinh học bằng các phương pháp truyền thống gặp nhiều hạn chế, đặc biệt với các loài hiếm và nguy cấp.eDNA, hay ADN môi trường, mở ra một cách tiếp cận mới. Khi sinh vật sống, chúng liên tục để lại ADN qua da, lông, phân, nước tiểu hoặc tế bào chết. ADN này tồn tại trong nước, đất hoặc trầm tích trong một khoảng thời gian nhất định. Chỉ cần lấy mẫu môi trường và phân tích trong phòng thí nghiệm, các nhà khoa học có thể xác định loài đã hoặc đang hiện diện tại khu vực đó.Ưu điểm lớn của eDNA là tính ít xâm lấn. Không cần bẫy bắt, không làm xáo trộn sinh cảnh, nhưng vẫn thu được thông tin giá trị. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả trong giám sát cá, lưỡng cư, sinh vật thủy sinh, cũng như các loài hiếm khó tiếp cận trong rừng rậm hay vùng núi cao.eDNA còn cho phép phát hiện sớm loài xâm lấn hoặc theo dõi sự trở lại của loài sau các hoạt động phục hồi sinh cảnh. Trong nhiều nghiên cứu, eDNA đã phát hiện sự hiện diện của loài trước khi con người có thể quan sát bằng mắt thường, giúp các nhà quản lý có thêm thời gian để đưa ra biện pháp ứng phó phù hợp.Tuy vậy, eDNA không phải là “cây đũa thần”. ADN trong môi trường có thể bị phân hủy nhanh, bị cuốn trôi theo dòng nước, hoặc phản ánh sự hiện diện trong quá khứ gần. Vì vậy, việc thiết kế lấy mẫu, phân tích và diễn giải kết quả cần rất thận trọng, và eDNA thường phát huy hiệu quả nhất khi được kết hợp với các phương pháp giám sát khác.Trong bối cảnh suy giảm đa dạng sinh học diễn ra nhanh chóng, eDNA đang trở thành một công cụ quan trọng giúp con người đọc những dấu vết mong manh của sự sống. Nhờ đó, các quyết định bảo tồn có thể dựa trên bằng chứng khoa học đầy đủ và kịp thời hơn.Ảnh minh họa: teardown.org#eDNA #BaoTonThienNhien #DaDangSinhHoc #GiamSatThienNhien #KhoaHocBaoTon #ThienNhienNet ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

3 ngày trước

Khi Hoa Kỳ rút lui hợp tác môi trường toàn cầuViệc Hoa Kỳ thông báo rút khỏi hàng chục tổ chức quốc tế, trong đó có các cơ chế quan trọng về khí hậu và đa dạng sinh học như IUCN và IPBES, tạo ra một khoảng trống đáng kể trong hợp tác môi trường toàn cầu. Ảnh hưởng không chỉ nằm ở quyết định chính trị, mà còn chạm trực tiếp đến khoa học, tài chính và khả năng phối hợp hành động giữa các quốc gia trong bối cảnh khủng hoảng sinh thái ngày càng trầm trọng.Tác động đầu tiên là nguồn lực. Các tổ chức môi trường quốc tế vận hành dựa trên đóng góp tài chính, dữ liệu và chuyên gia từ các quốc gia thành viên. Khi một nước lớn rút lui, ngân sách suy giảm và mạng lưới chuyên gia bị thu hẹp. Điều này có thể làm chậm các đánh giá khoa học, giảm tần suất cập nhật dữ liệu, và kéo dài khoảng cách từ bằng chứng khoa học đến chính sách và thực thi tại hiện trường.Tác động thứ hai là tính chính danh và sức nặng chính sách. Những đánh giá khoa học liên chính phủ có hiệu quả khi được nhiều quốc gia ủng hộ và sử dụng làm nền tảng ra quyết định. Sự vắng mặt của Hoa Kỳ làm suy yếu khả năng “đặt chuẩn chung”, khiến hợp tác dễ bị phân mảnh và chịu tác động của cạnh tranh địa chính trị. Hệ quả là các mục tiêu toàn cầu về bảo tồn và khí hậu có nguy cơ thiếu đồng bộ trong triển khai.Tác động thứ ba rơi vào các quốc gia đang phát triển và cộng đồng dễ tổn thương. Khi dòng tài chính và hỗ trợ kỹ thuật bị gián đoạn, các chương trình bảo tồn tại rừng, sông, biển có thể chậm lại hoặc phải thu hẹp quy mô. Những hệ sinh thái mong manh và sinh kế phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên vì thế chịu rủi ro cao hơn, đúng vào thời điểm cần tăng tốc phục hồi.Tuy nhiên, rút lui ở cấp liên bang không đồng nghĩa toàn bộ xã hội Hoa Kỳ quay lưng với những nỗ lực toàn cầu về bảo tồn thiên nhiên và khí hậu. Các bang, thành phố, trường đại học, quỹ tư nhân và doanh nghiệp vẫn có thể tiếp tục hợp tác khoa học và tài trợ theo mạng lưới riêng. Phần còn lại của thế giới cũng sẽ phải thích ứng bằng cách đa dạng hóa nguồn lực, tăng hợp tác Nam - Nam và củng cố vai trò của khoa học độc lập. Trong bối cảnh này, bài học rõ ràng là bảo tồn và bảo vệ môi trường toàn cầu cần những cấu trúc hợp tác bền bỉ hơn, ít phụ thuộc vào biến động chính trị ngắn hạn.#baotonthiennhien #moitruong #dadangsinhhoc #khihau #hoptaoquocte #khoahoc #chinhsach ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

4 ngày trước

XU HƯỚNG 2026: Thiên nhiên trong đô thị trở thành ưu tiên mớiBảo tồn thiên nhiên không còn chỉ gắn với rừng sâu hay vùng hoang dã xa xôi. Một xu hướng rõ rệt là đưa thiên nhiên trở lại ngay trong lòng đô thị, nơi hàng triệu người đang sinh sống và chịu tác động trực tiếp của ô nhiễm, nắng nóng và ngập lụt. Cây xanh, mặt nước, công viên tự nhiên, hành lang sinh thái đô thị không chỉ để làm đẹp cảnh quan, mà được nhìn nhận như hạ tầng thiết yếu giúp cải thiện sức khỏe và chất lượng sống.Khoa học cho thấy đô thị có nhiều thiên nhiên sẽ mát hơn, ít bụi hơn và chống chịu tốt hơn với thời tiết cực đoan. Không gian xanh giúp giảm hiệu ứng đảo nhiệt, tăng khả năng thấm nước mưa và tạo nơi cư trú cho các loài sinh vật đô thị. Khi thiên nhiên trở thành một phần của quy hoạch thành phố, bảo tồn không còn là việc của riêng các khu bảo vệ, mà trở thành lựa chọn hàng ngày của người dân và chính quyền đô thị.Ảnh: Báo Dân Trí.#thiennhien #dothi #baoton #khonggianxanh #suckhoe #xuhuong2026 ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

Monthly Archives: January 2010

"Giặc hạn" chưa qua, "giặc mặn" đã tới

Quy hoạch tuyến đường bộ ven biển Việt Nam

Kiện Khê – Hà Nam chìm trong bụi

Đồng bằng Bắc Bộ: Mực nước ngầm giảm mạnh

Nước ở Việt Nam: Thiếu và suy giảm

Hà Giang: Phát huy tiềm năng để thoát nghèo

Dự kiến tăng thuế tài nguyên

Thúc đẩy số hóa truyền hình ở Việt Nam

Xả thải xuống Đa Nhim, DJF bị đình chỉ

Hải Dương cần duy trì thế mạnh nông nghiệp