Mê Kông Archives - Page 9 of 65 - ThienNhien.Net

Diễn đàn Nước – Lương thực – Năng lượng lần thứ...

Cơ chế mới cho hợp tác Mê Công

Tham vấn về Dự án Thủy điện Luang Prabang của Lào...

Báo cáo của Poyry “đánh bóng” cho dự án đập Xayaburi

Xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long sẽ tiếp...

Tiểu vùng Mê Kông hợp tác thúc đẩy Cộng đồng kinh...

Đập trên sông Mê Kông “hủy hoại an ninh lương thực”

Giải quyết ẩn họa thủy điện sông Mê Kông

2 tỉnh bị ngập, Campuchia tính đòi Lào bồi thường

Công nghệ giám sát chất lượng nước và dòng di cư...

1...8910...65 Page 9 of 65

Trên Facebook

ThienNhien.Net

7 ngày trước

RƠM KHÔNG PHẢI LÀ RÁCMùa gặt khép lại, hạt thóc được chở về nhà, còn trên đồng là một khối lượng sinh khối khổng lồ mà cây lúa đã mất cả vụ để tạo nên từ đất, nước, ánh sáng và dinh dưỡng. Đó là rơm, thứ từng quá quen thuộc ở làng quê Việt Nam đến mức ít ai nghĩ nó có thể trở thành một bài toán lớn.Ngày trước, rơm có khá nhiều việc để làm. Nó được phơi thành đống bên nhà, làm thức ăn và chất độn chuồng cho gia súc, ủ phân, phủ gốc cây, đun bếp, lợp mái, trồng nấm; trẻ con ở quê thậm chí còn có cả một thế giới trò chơi quanh những đống rơm sau vụ gặt.Nông nghiệp và đời sống nông thôn thay đổi, nhiều công dụng cũ cũng mất dần. Máy móc thay sức kéo gia súc, bếp gas và bếp điện thay bếp rơm, nhịp mùa vụ nhanh hơn, trong khi lượng rơm trên đồng vẫn còn đó và cần được xử lý để chuẩn bị cho vụ tiếp theo.Ở Đồng bằng sông Cửu Long, mỗi năm sản xuất lúa tạo ra khoảng 24 triệu tấn rơm. Theo số liệu được IRRI dẫn lại, mới khoảng 30% lượng này được thu gom; phần còn lại chủ yếu được để lại trên đồng, vùi xuống đất hoặc đốt bỏ.Đốt có một ưu điểm rất thực tế: nhanh. Khi chỉ còn ít ngày để dọn đồng, máy thu gom không sẵn, đường vận chuyển khó, chẳng có người mua rơm và một trận mưa có thể khiến mọi việc phức tạp hơn, ngọn lửa trở thành cách đơn giản nhất để giải quyết hàng tấn vật chất đang nằm chắn trên ruộng.Vì thế, nói với nông dân rằng “đừng đốt rơm” thì dễ; tạo ra một phương án khác nhanh, thuận tiện và có lợi về kinh tế mới là phần khó. IRRI cũng nhìn nhận đốt rơm ở nhiều nơi không đơn thuần là vấn đề ý thức mà là vấn đề của cả một hệ thống: thiếu máy cuộn, thiếu dịch vụ thu gom, kho chứa, vận chuyển, người mua và thị trường đủ ổn định cho sản phẩm làm từ rơm.Khói rơm thì không vô hại. Việc đốt ngoài đồng phát sinh bụi mịn và nhiều chất ô nhiễm không khí, đồng thời giải phóng khí nhà kính và làm mất đi một phần carbon, nitơ cùng các chất dinh dưỡng chứa trong sinh khối.Thế nhưng cách tưởng như đơn giản nhất ở chiều ngược lại — cày toàn bộ rơm xuống ruộng — cũng không phải lúc nào cũng tốt. Trong ruộng ngập nước, rơm phân hủy trong điều kiện thiếu oxy có thể làm tăng phát thải methane, đặc biệt khi khoảng nghỉ giữa hai vụ quá ngắn. Chính điều này cho thấy quản lý rơm không có một đáp án duy nhất áp dụng cho mọi cánh đồng.Phần thú vị bắt đầu khi rơm được đưa ra khỏi logic “dọn cho xong”.Rơm có thể trở thành giá thể trồng nấm, thức ăn hoặc chất độn cho chăn nuôi, nguyên liệu làm phân compost, vật liệu phủ đất, biochar và nhiều sản phẩm khác. Gần đây, câu chuyện một nhóm bạn trẻ ở Huế biến rơm thành giấy, túi, tranh và đồ thủ công cũng được nhiều người chú ý; dự án ấy đến nay đã xử lý hơn 7 tấn rơm và đưa câu chuyện về phụ phẩm nông nghiệp tới hàng nghìn học sinh.Làm giấy tất nhiên không phải cách để xử lý hàng chục triệu tấn rơm của Việt Nam. Giá trị của câu chuyện nằm ở một chỗ khác: nó khiến thứ vốn được nhìn như phần thừa sau mùa gặt trở lại làm nguyên liệu.Và chỉ cần đổi một từ như thế, cách nghĩ cũng thay đổi theo.Một đống rơm nằm trên ruộng rất cồng kềnh, khó vận chuyển và có thể chẳng đáng bao nhiêu tiền. Nhưng khi đã có máy cuộn, đơn vị thu gom, nơi lưu trữ, người trồng nấm cần nguyên liệu, trang trại cần thức ăn, cơ sở làm compost hay doanh nghiệp sản xuất vật liệu cần sinh khối, cùng đống rơm ấy bắt đầu có một vòng đời khác.Các mô hình kinh tế tuần hoàn dựa trên rơm mà IRRI thử nghiệm tại Việt Nam và Campuchia cho thấy điều đáng chú ý không chỉ nằm ở công nghệ. Trong những mô hình được báo cáo, quản lý rơm theo hướng tuần hoàn đã giúp thu nhập của nông hộ tăng tới khoảng 12%, nhưng để mở rộng thì phải hình thành được cả một chuỗi từ thu gom đến thị trường đầu ra.Nói cách khác, rơm không tự biến thành tài nguyên chỉ vì chúng ta gọi nó là tài nguyên.Nó cần một hệ thống cho phép giá trị của vật chất tiếp tục lưu chuyển.Đây cũng chính là ý tưởng cốt lõi của kinh tế tuần hoàn. Thay vì khai thác nguyên liệu, sản xuất một món đồ, sử dụng trong thời gian ngắn rồi vứt bỏ, người ta cố kéo dài vòng đời của sản phẩm và vật liệu bằng việc sử dụng lâu hơn, sửa chữa, tái sử dụng, chia sẻ, thu hồi và cuối cùng mới tái chế.Nhìn theo cách ấy, một cọng rơm trên đồng và chiếc điện thoại trong túi chúng ta không hoàn toàn xa nhau.Chiếc điện thoại chứa kim loại, kính, nhựa và nhiều nguyên liệu đã đi qua những chuỗi khai thác, sản xuất và vận chuyển rất dài. Chiếc áo cần sợi, nước, năng lượng, thuốc nhuộm và lao động; chiếc cốc giấy dùng vài phút cũng bắt đầu từ cây, nhà máy, hóa chất và vận tải.Khác biệt chủ yếu nằm ở tốc độ chúng ta biến những thứ ấy thành “đồ bỏ đi”.Một cọng rơm trở thành rác không phải ngay khi hạt lúa được tuốt khỏi thân. Nó trở thành rác khi mọi con đường để sử dụng tiếp đều quá khó, quá đắt hoặc đơn giản là không tồn tại.Đồ vật trong đời sống cũng vậy. Một chiếc áo còn mặc tốt trở thành đồ bỏ khi xu hướng thay đổi; chiếc điện thoại còn hoạt động bị thay bởi mẫu mới; bàn ghế, đồ trang trí, bình nước hay phụ kiện có thể kết thúc vòng đời không phải vì hết công dụng mà vì chúng ta đã hết hứng thú với chúng.Bởi vậy, “rác” nhiều khi không hẳn là tên của một loại vật chất.Đó là trạng thái mà vật chất rơi vào khi vòng đời của nó bị cắt đứt.Nhìn một cánh đồng sau mùa gặt theo cách ấy, rơm không còn là phần thừa của cây lúa. Nó là hàng triệu tấn carbon, chất hữu cơ và nguyên liệu đang chờ một nơi để đi tiếp.Vấn đề không chỉ là làm sao để đừng đốt nó.Quan trọng hơn là tạo ra đủ những con đường để nó không cần trở thành rác ngay từ đầu.#ThienNhienNet #RomKhongPhaiLaRac #KinhTeTuanHoan #TaiSuDung #NongNghiepTuanHoan #NongNghiepBenVung #GiamPhatThai ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

1 tuần trước

CHỦ NHẬT NÀY, RESET NHẸ THÔITikTok có một nghi thức khá dễ thương dành cho ngày cuối tuần: Sunday Reset. Người ta thay ga giường, giặt một mẻ quần áo, dọn bàn làm việc, sắp lại tủ lạnh, chuẩn bị đồ ăn cho vài ngày tới, tưới cây, mở một playlist dễ chịu rồi cố đưa cuộc sống trở về trạng thái có vẻ kiểm soát được trước khi sáng thứ Hai xuất hiện.Đầu tháng Chín, trend này lại càng hợp thời khi mạng xã hội bước vào mùa “September Reset” – một kiểu năm mới thứ hai sau những tháng hè hơi lộn xộn. Agenda mới, lịch tập mới, góc làm việc mới, routine mới; chỉ cần xem vài video là rất dễ nảy sinh cảm giác cuộc đời mình cũng đang cần một cuộc đại tu.Nhưng Chủ Nhật vốn chỉ có 24 giờ, và vài tiếng trong số đó đáng lẽ được dành để… không làm gì quan trọng cả.Một căn nhà không cần phải bóng như studio trước khi tuần mới bắt đầu. Tủ lạnh không nhất thiết phải có mười hai chiếc hộp giống hệt nhau, khăn tắm cũng chẳng buộc phải cuộn thành hình hoàn hảo, còn việc mua thêm sáu chiếc hộp nhựa để “organize” những thứ vốn đang nằm yên trong ngăn kéo đôi khi chỉ khiến cuộc sống có thêm sáu chiếc hộp nhựa.Có một phiên bản Sunday Reset ít hoành tráng hơn nhưng khá dễ chịu. Giặt thứ thực sự cần giặt, cất lại vài món đang vứt lung tung, ăn nốt thức ăn còn trong tủ lạnh, tưới mấy chậu cây đã hơi rũ lá và mang chiếc cốc cà phê quen thuộc ra dùng tiếp thay vì tìm một món đồ mới để tạo “vibe”.Nếu có thứ gì hỏng nhẹ, Chủ Nhật cũng là lúc khá hợp để thử sửa nó. Gắn lại chiếc quai túi, thay cái khóa kéo, khâu đường chỉ bung ở áo, lau sạch đôi giày đã nằm một tuần trong góc; những việc rất nhỏ ấy đôi khi kéo dài cuộc đời của một món đồ thêm vài tháng hoặc vài năm.Rồi đóng cửa nhà và đi ra ngoài một lúc.Một vòng quanh hồ, vài con phố có nhiều cây, một công viên gần nhà hay đơn giản là quán nước dưới tán cây đều đủ. Không cần đồng hồ đếm bước, không cần app ghi lại thành tích, càng không cần biến buổi đi bộ Chủ Nhật thành một mục tiêu phát triển bản thân khác.Khá nhiều nội dung Sunday Reset trên mạng có vẻ như muốn biến một ngày nghỉ thành một dây chuyền nâng cấp cuộc sống. Nhưng reset theo đúng nghĩa có lẽ cũng bao gồm việc bớt làm, bớt mua và để cho những thứ mình đang có được sử dụng thêm một chút.Cây ngoài ban công không cần chậu mới mỗi tháng để tiếp tục xanh. Chiếc bàn không cần một bộ phụ kiện mới để ta ngồi làm việc vào sáng thứ Hai. Và bản thân chúng ta chắc cũng chẳng cần bước vào tuần mới với cảm giác vừa hoàn thành một cuộc cải tổ toàn diện.Chủ Nhật mà.Dọn vừa đủ, tưới cây vừa đủ, đi chơi một chút, nằm dài một chút. Sáng mai cuộc sống sẽ lại hơi bừa bộn thôi, và chuyện đó hoàn toàn bình thường.#ThienNhienNet #SundayReset #SeptemberReset #SongBenVung #TaiSuDung #SongCham #CuoiTuan ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

1 tuần trước

CẢ THẾ GIỚI ĐANG UỐNG MATCHA, NHỮNG ĐỒI CHÈ THÌ SAO?Màu xanh của matcha đang xuất hiện gần như khắp nơi. Từ một thức uống vốn gắn với văn hóa trà Nhật Bản, matcha bước vào quán cà phê với đủ phiên bản: matcha latte, matcha dừa, matcha dâu, matcha kem muối; rồi tiếp tục sang bánh ngọt, kem, chocolate và hàng loạt món tráng miệng đang chạy rất nhanh trên TikTok.Ở Hà Nội hay TP.HCM, thêm một món matcha vào thực đơn không có vẻ là chuyện gì lớn. Nhưng khi hàng triệu quán và hàng chục triệu người ở nhiều quốc gia cùng muốn thứ bột xanh ấy, câu chuyện bắt đầu chạy ngược từ chiếc cốc về nơi nguyên liệu được tạo ra: những vùng trồng chè ở Nhật Bản.Matcha không đơn giản là lá chè xanh đem xay thành bột. Nguyên liệu để làm matcha truyền thống là tencha; trước khi thu hoạch, cây chè được che bóng trong một khoảng thời gian để làm thay đổi thành phần hóa học của lá, sau đó lá được hấp, sấy, loại bỏ cuống và gân rồi mới nghiền rất mịn.Những công đoạn ấy khiến matcha khó có thể tăng sản lượng ngay lập tức chỉ vì thị trường bỗng muốn uống nhiều hơn. Cây chè mới trồng còn cần nhiều năm mới bước vào giai đoạn khai thác, trong khi việc chuyển từ sản xuất sencha hay các loại trà Nhật khác sang tencha cũng đòi hỏi thay đổi cách trồng, thiết bị chế biến và cả kinh nghiệm của người sản xuất.Cơn sốt matcha hiện nay lớn đến mức những thay đổi ấy đã bắt đầu nhìn thấy trên đồng ruộng. Nhiều nông dân Nhật Bản đang dành thêm diện tích chè cho phương thức canh tác phục vụ sản xuất tencha bởi giá nguyên liệu matcha hấp dẫn hơn, trong khi diện tích dành cho một số dòng trà truyền thống khác bị thu hẹp.Những con số xuất khẩu cho thấy sức hút ấy mạnh đến mức nào. Năm 2025, giá trị xuất khẩu trà xanh của Nhật Bản đạt hơn 72 tỷ yen, gần gấp đôi năm trước; riêng nhóm trà dạng bột, trong đó matcha chiếm phần lớn, đã chiếm khoảng 84% giá trị xuất khẩu trà xanh.Một thay đổi trong sở thích uống của người tiêu dùng vì thế đang gửi tín hiệu rất rõ xuống tận người trồng chè: thị trường cần nhiều matcha hơn.Với nông dân, đây có thể là một cơ hội tốt. Một sản phẩm từng thuộc một thị trường tương đối đặc thù nay có giá trị cao, người trồng có thêm lựa chọn sinh kế và ngành chè Nhật Bản tìm được một thị trường quốc tế rộng lớn hơn. Nhưng nông nghiệp luôn có một độ trễ mà mạng xã hội không có: một trend có thể bùng lên sau vài tháng, còn cây trồng và hệ thống sản xuất không thể thay đổi với tốc độ của TikTok.Khi giá matcha vượt xa nhiều sản phẩm khác, ruộng chè cũng bắt đầu đi theo tín hiệu thị trường. Ippodo, một nhà trà lâu đời của Nhật Bản, cho biết việc ngày càng nhiều vùng chè chuyển sang nguyên liệu cho matcha đã góp phần làm giảm nguồn cung của bancha – nhóm nguyên liệu dùng cho những loại trà quen thuộc như hojicha và genmaicha – đến mức hãng phải hạn chế hoặc ngừng bán một số sản phẩm.Thậm chí cùng một cây chè cũng phải “chọn” nó sẽ phục vụ thị trường nào. Khi vụ đầu được che bóng và khai thác để làm nguyên liệu matcha, cây chịu thêm áp lực sinh lý; ở một số nơi, người trồng có thể bỏ vụ hái tiếp theo để cây hồi phục, đồng nghĩa lượng nguyên liệu dành cho những loại trà khác lại ít đi.Đó là một ví dụ rất sinh động về cách thị trường có thể làm thay đổi một cảnh quan nông nghiệp mà không cần có chiếc máy xúc nào xuất hiện. Cây vẫn là cây chè, những luống chè nhìn từ xa vẫn xanh như trước, nhưng giống được lựa chọn, cách chăm sóc, thời điểm thu hái, sản phẩm đầu ra và giá trị kinh tế của cả vùng trồng có thể đã đổi khác.Cũng chưa có lý do để biến matcha thành “kẻ xấu” của môi trường. Việc chuyển sang một sản phẩm có giá trị cao hơn có thể giúp người trồng duy trì đất nông nghiệp, cải thiện thu nhập và tạo động lực giữ nghề; ngược lại, bất kỳ cơn sốt nông sản nào cũng mang theo rủi ro nếu thị trường khiến sản xuất chạy quá nhanh theo một mặt hàng duy nhất rồi nhu cầu bất ngờ đổi hướng.Lịch sử nông nghiệp thế giới đã nhiều lần chứng kiến những vùng đất thay đổi theo cà phê, cacao, cao su, dầu cọ, bơ hay quinoa. Matcha chỉ là một phiên bản rất mới của một câu chuyện cũ: thứ chúng ta chọn ăn và uống ở một nơi có thể làm thay đổi cách người khác sử dụng đất ở một nơi cách đó hàng nghìn kilomet.Có lẽ đó là điều đáng nhớ lần tới khi cầm một cốc matcha latte màu xanh rất đẹp. Trong chiếc cốc ấy không chỉ có một trend, vài gram bột trà và sữa, mà còn có đất đai, cây chè, mùa vụ, lao động của người trồng và cả những quyết định đang dần làm thay đổi vùng nguyên liệu phía sau nó.TikTok có thể chuyển sang món uống khác rất nhanh.Những đồi chè thì không.#ThienNhienNet #Matcha #CayChe #NongNghiep #TieuDungBenVung #ThucPhamVaMoiTruong #XuHuongTieuDung ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

1 tuần trước

MƯỜI NĂM TRƯỚC, CHÚNG TA CÒN THẤY GÌ?Mười năm nghe có vẻ chẳng dài lắm. Một đứa trẻ năm 2016 giờ đã thành sinh viên; chiếc điện thoại từng rất thời thượng khi ấy có thể đã nằm đâu đó trong ngăn kéo, còn những bài hát cũ bất chợt vang lên lại đủ sức kéo cả một quãng đời trở về.Gần đây, sự hoài niệm về 2016 xuất hiện khá nhiều trên mạng xã hội. Người ta nhớ ảnh Instagram thời filter còn đậm màu, những bài hát từng nghe cả ngày, kiểu quần áo từng thấy rất đẹp rồi bỗng một hôm trở nên lỗi mốt. Nhưng nếu bỏ điện thoại xuống một lúc và nhìn ra ngoài cửa sổ, có một kiểu ký ức khác đáng thử tìm lại: thiên nhiên quanh mình mười năm trước trông như thế nào?Ở khu phố bạn sống khi ấy còn bao nhiêu cây lớn? Trên mái nhà và những sợi dây điện có nhiều chim sẻ hơn bây giờ không? Những buổi tối mùa hè còn gặp đom đóm, còn nghe tiếng ếch nhái sau trận mưa, hay nhìn thấy chuồn chuồn bay thấp trước khi trời đổ nước?Với người lớn lên ở nông thôn, ký ức có thể nằm ở con mương từng đầy cá nhỏ, bờ ruộng có cua và châu chấu, bụi cây nơi trẻ con tìm tổ chim, hay một khoảng đất hoang tưởng chẳng có gì nhưng mỗi mùa lại mọc lên đủ thứ hoa cỏ. Thành phố cũng có những ký ức tương tự: một cái ao đã biến thành khu nhà, bãi cỏ thành bãi xe, hàng cây bị thay bằng mặt tiền cửa hàng, con đường từng rợp bóng nay rộng hơn nhưng nắng cũng nhiều hơn.Không phải ký ức nào cũng chính xác. Con người rất giỏi làm cho tuổi thơ trở nên đẹp hơn trong trí nhớ, và mười năm qua cũng có những nơi cây xanh tăng lên, môi trường được phục hồi hoặc động vật quay trở lại. Nhưng khi rất nhiều người cùng nhớ rằng một loài từng phổ biến nay khó gặp, một dòng nước từng có cá nay gần như không còn, hay tiếng côn trùng mùa hè ngày càng thưa, những ký ức ấy đáng để khoa học chú ý.Trong sinh thái học và bảo tồn có một khái niệm khá thú vị mang tên “shifting baseline syndrome”, có thể hiểu nôm na là hiện tượng đường chuẩn về thiên nhiên cứ âm thầm dịch chuyển.Mỗi thế hệ lớn lên với một trạng thái môi trường nhất định rồi coi đó là điều bình thường. Người sinh ra khi một con sông còn rất nhiều cá sẽ nhớ sự phong phú ấy; thế hệ sau lớn lên khi số cá chỉ còn một nửa lại coi mức đó là bình thường, rồi thế hệ tiếp theo tiếp tục làm quen với một dòng sông nghèo hơn nữa.Thiên nhiên vì vậy có thể mất đi rất nhiều mà cảm giác mất mát của xã hội lại nhỏ hơn thực tế. Sự thay đổi không xảy ra trong một đêm, nó đi từng bước đủ chậm để chúng ta kịp quen với cảnh mới trước khi nhận ra cảnh cũ đã biến mất.Chuyện ấy đặc biệt rõ với những thứ từng quá bình thường nên chẳng ai nghĩ phải ghi lại. Ít người chụp ảnh đàn chim sẻ trước cửa nhà, đếm số con bướm trên bãi cỏ hay lưu lại tiếng ếch trong một đêm mưa; đến lúc chúng thưa dần, thứ còn lại chủ yếu là những câu kiểu “hồi trước nhiều lắm”.Và chính những câu chuyện tưởng mơ hồ ấy đôi khi lại là điểm bắt đầu rất tốt cho việc nhìn lại một nơi đã thay đổi ra sao.Thử mở album ảnh của gia đình từ khoảng năm 2016, thậm chí xa hơn nếu còn. Đừng chỉ nhìn người trong ảnh; hãy thử để ý hàng cây phía sau, khoảng đất bên cạnh nhà, dòng sông, mặt hồ, những cánh đồng, bờ bụi hay khoảng trời từng chưa bị các tòa nhà che khuất.Có thể sẽ chẳng phát hiện điều gì đặc biệt. Nhưng cũng có thể một tấm ảnh cũ khiến ta chợt nhận ra thứ đã biến mất khỏi cảnh quan từ lúc nào mà mình không để ý.Hoài niệm đôi khi chỉ để vui, nghe lại một bài hát cũ rồi cười vì thời ấy mình từng mặc thứ gì đó. Nhưng ký ức về thiên nhiên còn có một giá trị khác: nó giúp chúng ta nhớ rằng trạng thái hôm nay không nhất thiết là trạng thái vốn có của nơi mình đang sống.Vì thế cuối tuần này, thay vì chỉ quay lại 2016 bằng playlist hay những bức selfie cũ, thử lục lại một chút thiên nhiên trong ký ức.Mười năm trước, nơi bạn sống có loài cây, con vật, dòng nước hay khoảng xanh nào từng rất quen mà bây giờ đã khó gặp hơn?Kể lại ở phần bình luận nhé. Biết đâu khi ghép những ký ức nhỏ của rất nhiều người lại với nhau, chúng ta sẽ nhìn thấy một bức tranh lớn hơn về những gì thiên nhiên quanh mình đã thay đổi trong chỉ một thập kỷ.#ThienNhienNet #2016Nostalgia #KyUcThienNhien #DaDangSinhHoc #ThienNhienQuanhTa #BaoTonThienNhien #ShiftingBaseline ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

2 tuần trước

TẠI SAO PHẢI MUA MỘT LY CÀ PHÊ ĐỂ CÓ CHỖ NGỒI?Sáng cuối tuần, nhiều quán cà phê ở Hà Nội kín bàn. Người mở laptop làm việc, người học bài, người ngồi với bạn bè, người đeo tai nghe đọc sách rất lâu bên một ly nước đã tan hết đá. Quán cà phê từ lâu không còn chỉ là nơi đến để uống cà phê; với không ít người trẻ, đó là chỗ để ở lại giữa thành phố.Cũng dễ hiểu. Có điều hòa, wifi, ổ cắm, nhà vệ sinh, bàn ghế sạch sẽ và một khoảng không đủ riêng tư để không ai làm phiền. Chỉ cần gọi một món, ta mua được quyền ngồi vài tiếng trong một không gian tương đối dễ chịu.Các nhà nghiên cứu đô thị thường gọi những nơi nằm ngoài nhà ở và nơi làm việc là “không gian thứ ba”. Đó có thể là quán cà phê, thư viện, quảng trường, công viên, sân chơi, vườn hoa hay bất cứ nơi nào con người có thể gặp nhau, trò chuyện, đọc sách, nghỉ chân và cảm thấy mình thuộc về đời sống chung của thành phố.Trong nhiều đô thị hiện nay, phần thương mại của những không gian ấy phát triển rất nhanh. Quán cà phê đẹp hơn, tiện nghi hơn, được thiết kế để người ta muốn ở lại lâu hơn; trong khi một chiếc ghế dưới bóng cây, một vườn hoa đủ yên tĩnh hay một công viên nhỏ gần nhà đôi khi lại khó tìm hơn.Sự khác biệt nằm ở một chi tiết tưởng nhỏ: ở quán, chỗ ngồi đi kèm một giao dịch; ở không gian công cộng, về nguyên tắc, ta có thể ở đó mà không cần mua gì cả.Một khoảng cây xanh có ghế ngồi vì thế làm nhiều việc hơn chuyện trang trí phố phường. Nó cho người già chỗ nghỉ khi đi bộ, cho trẻ nhỏ một nơi chạy nhảy, cho sinh viên chỗ ngồi đọc vài trang sách, cho những người không muốn hoặc không thể bỏ tiền vào quán một khoảng thời gian được ở ngoài nhà mà vẫn thấy dễ chịu.Cây cối cũng làm phần việc riêng của mình. Tán lá che nắng, mặt đất không bị bê tông hóa hoàn toàn giúp giảm hấp thụ nhiệt, không khí dưới những hàng cây thường dễ chịu hơn vào ngày nóng; chim, côn trùng và các sinh vật đô thị khác cũng tìm được chỗ trú trong những mảng xanh tưởng rất nhỏ ấy.Một thành phố thiếu không gian công cộng tốt dễ đẩy đời sống xã hội vào những nơi phải trả tiền. Gặp bạn ở trung tâm thương mại, làm việc trong quán cà phê, đưa trẻ đi chơi ở khu vui chơi thương mại, ngồi nghỉ ở một cửa hàng tiện lợi. Không có gì sai với những lựa chọn đó, nhưng nếu gần như mọi hoạt động ngoài căn nhà đều gắn với việc tiêu dùng, thành phố dần trở thành nơi ta phải mua quyền được ở lại.Vấn đề không nằm ở ly cà phê. Quán cà phê là một phần rất thú vị của đời sống đô thị, và nhiều nơi thực sự tạo ra cộng đồng, việc làm, văn hóa và những không gian đẹp. Chỉ là một thành phố đáng sống cần thêm những nơi khác nữa, nơi chất lượng của trải nghiệm không phụ thuộc vào số tiền ta vừa chi.Một băng ghế sạch dưới hàng cây, vỉa hè đủ rộng để đi bộ, một thư viện mở cửa thuận tiện, một bờ hồ có chỗ ngồi, công viên an toàn vào buổi tối — những thứ nghe có vẻ bình thường ấy lại quyết định rất nhiều đến cảm giác được sống trong thành phố, chứ không chỉ đi qua nó.Và có lẽ đó cũng là một lý do để nhìn cây xanh đô thị khác đi. Cây không phải phần trang trí đặt vào khoảng trống còn lại sau khi đường sá và nhà cửa đã được tính xong. Khi đi cùng những không gian công cộng tử tế, cây góp phần tạo ra những nơi con người có thể chậm lại, gặp nhau và ở bên ngoài mà không cần mở ví.Giữa một thành phố ngày càng có nhiều nơi rất đẹp để gọi một ly nước, vẫn cần những chỗ thật đẹp mà chẳng ai hỏi chúng ta đã gọi món chưa.#ThienNhienNet #KhongGianCongCong #CayXanhDoThi #ThienNhienDoThi #ThanhPhoDangSong #SongCungThienNhien #DoThiBenVung ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

Mê Kông

Đập và cát

Cầu thang cá không phải chìa khóa giải quyết vấn đề

Nghiên cứu tác động của các công trình thủy điện trên dòng chính Mê Kông

Cộng đồng Thái Lan kêu gọi tòa án đình chỉ hợp đồng mua bán điện từ đập Xayaburi

Cần bảo vệ dòng sông Mê Công cho hiện tại và tương lai

Diễn đàn Nước – Lương thực – Năng lượng lần thứ...

Cơ chế mới cho hợp tác Mê Công

Tham vấn về Dự án Thủy điện Luang Prabang của Lào...

Báo cáo của Poyry “đánh bóng” cho dự án đập Xayaburi

Xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long sẽ tiếp...

Tiểu vùng Mê Kông hợp tác thúc đẩy Cộng đồng kinh...

Đập trên sông Mê Kông “hủy hoại an ninh lương thực”

Giải quyết ẩn họa thủy điện sông Mê Kông

2 tỉnh bị ngập, Campuchia tính đòi Lào bồi thường

Công nghệ giám sát chất lượng nước và dòng di cư...