Thúc đẩy vai trò Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học
Bảo tồn đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc
Cơ chế thí điểm OECM: Chờ đợi thêm bao lâu?
Bão số 10 gây thiệt hại nặng nề và nỗi đau mất mát
Bão số 10 gây thiệt hại rất nghiêm trọng khiến 19 người chết, 13 người mất tích

Trên Facebook

ThienNhien.Net

21 giờ trước

Cứu một loài, phải cứu cả khu rừngTuần này, khép lại loạt bài về những mô hình bảo tồn thiên nhiên và phục hồi sinh thái ở Trung Quốc, có lẽ không có ví dụ nào đắt hơn câu chuyện ở Hải Nam. Ở đây, bài học không chỉ là trồng thêm rừng hay mở rộng diện tích bảo vệ. Bài học lớn hơn nằm ở chỗ, muốn cứu một loài đang ở sát bờ tuyệt chủng, phải phục hồi cả hệ sinh thái mà loài đó phụ thuộc vào.Vườn quốc gia rừng mưa nhiệt đới Hải Nam nằm ở phía nam Trung Quốc, với diện tích khoảng 426.900 hecta. Đây là một trong những khu rừng mưa nhiệt đới liền vùng quan trọng nhất của nước này, đồng thời là nơi cuối cùng còn loài Vượn Hải Nam (Nomascus hainanus). Đây loài linh trưởng đặc hữu cực kỳ nguy cấp và thường được xem là một trong những loài linh trưởng quý hiếm nhất thế giới. Quy mô của khu rừng này không chỉ đáng chú ý ở mặt diện tích mà còn ở giá trị sinh học rất cao, với hàng nghìn loài thực vật và hàng trăm loài động vật có xương sống được ghi nhận.Trong nhiều năm, số lượng Vượn Hải Nam từng giảm xuống mức báo động. Gần đây, các số liệu công bố cho thấy quần thể đã tăng từ khoảng 35 cá thể lên 42 cá thể, phân bố thành 7 nhóm gia đình. Với một loài mà tổng số cá thể ngoài tự nhiên chỉ còn ở mức vài chục con, mức tăng này chưa đủ để nói đến sự phục hồi vững chắc. Nhưng nó vẫn là một tín hiệu quan trọng. Ít nhất, con số đó cho thấy quần thể này không ở xu hướng suy giảm, và những nỗ lực bảo vệ sinh cảnh trong thời gian qua có thể đang tạo ra kết quả bước đầu.Đằng sau con số đó là một cách làm tương đối nhất quán. Chính quyền Hải Nam không chỉ giữ rừng theo nghĩa hành chính mà tổ chức lại việc quản lý ở quy mô lớn hơn, phối hợp nhiều cơ quan cùng tham gia giám sát và bảo vệ. Họ tăng cường tuần tra, sử dụng ảnh viễn thám, máy bay không người lá và camera hồng ngoại để theo dõi diễn biến rừng và động vật hoang dã. Ở những khu vực bị suy thoái, cây bản địa được trồng phục hồi; những diện tích rừng trồng thuần loài trước đây cũng được chuyển dần theo hướng tái sinh tự nhiên và phục hồi cấu trúc rừng mưa nhiệt đới.Một trong những chi tiết đáng suy ngẫm nhất là việc 63 công trình thủy điện nhỏ trong khu vực đã được tháo dỡ. Đây không phải là một quyết định dễ dàng vì nó đụng chạm đến hạ tầng đã tồn tại và những lợi ích đã hình thành từ trước. Nhưng nếu giữ nguyên những công trình tiếp tục làm chia cắt dòng chảy và làm suy yếu chức năng sinh thái của rừng thì rất khó nói đến phục hồi thực chất. Bài học ở đây là phục hồi sinh thái không chỉ đơn thuần trồng thêm cây mà nhiều khi cần chấp nhận bỏ đi những gì đang làm tổn thương hệ sinh thái.Việt Nam cũng có nhiều khu rừng đặc dụng, khu bảo tồn và sinh cảnh của các loài nguy cấp đang ở trong tình trạng tương tự: diện tích còn đó nhưng bị chia cắt, chất lượng sinh cảnh suy giảm, áp lực từ cơ sở hạ tầng như thủy điện và khai thác khoáng sản vẫn kéo dài. Trong những bối cảnh như vậy, bảo tồn loài không thể tách rời khỏi phục hồi hệ sinh thái. Muốn giữ được một quần thể nhỏ và mong manh, phải giữ được rừng đủ liền vùng, đủ yên tĩnh và hệ sinh thái tự niên đủ khả năng tự vận hành.Câu chuyện Hải Nam vì thế không chỉ là chuyện của một loài vượn quý hiếm. Nó cho thấy bảo tồn hiệu quả không bắt đầu từ những khẩu hiệu lớn, mà từ những quyết định quản lý cụ thể, kiên trì, và dũng cảm. Khi sinh cảnh được nối lại, áp lực được giảm bớt và các yếu tố gây suy thoái được xử lý đến nơi đến chốn, thiên nhiên mới có cơ hội tự phục hồi. Với những loài bên bờ tuyệt chủng như Vượn Hải Nam, đó có thể là khác biệt giữa nguy cơ biến mất vĩnh viễn và còn một cơ hội để tồn tại.Ảnh của Xinhua, China.org, KFBG.#BaoTonThienNhien #PhucHoiSinhThai #vuonquocgia #rungmuanhietdoi #loainguycap #vuonhainam #sinhcanh #trungquoc ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

2 ngày trước

Rừng ngập mặn giữa đô thịTuần này, chúng ta thử nhìn sang Trung Quốc để học từ một số mô hình bảo tồn thiên nhiên và phục hồi sinh thái đã tạo ra thay đổi thật sự ở quy mô lớn. Mục đích không phải để sao chép, mà để hiểu rằng khi chính sách đủ mạnh, khoa học được tôn trọng và sinh kế người dân được đặt đúng chỗ, những vùng đất từng bị coi là gần như không thể cứu vãn vẫn có thể hồi sinh.Ở Tuyền Châu (tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc), có những dải rừng ngập mặn xanh thẫm nằm ngay bên cạnh không gian đô thị, ôm lấy đoạn sông Lạc Dương và khu đất ngập nước cửa vịnh Tuyền Châu. Nhìn từ trên cao, đó không chỉ là một mảng xanh đẹp mắt giữa thành phố mà là minh chứng của một lựa chọn phát triển khác: thay vì đẩy đất ngập nước lùi dần bởi bê tông và hạ tầng, chính quyền địa phương đã giữ lại và phục hồi mhệ sinh thái đất ngập nước như một phần của cảnh quan đô thị.Những cánh rừng ngập mặn ở đây được gây trồng từ khoảng 25 năm trước, và đến nay đã phát triển thành một vùng sinh cảnh rộng khoảng 100 ha. Nếu đặt cạnh những khu rừng ngập mặn rộng hàng nghìn hecta ở nơi khác, con số này có thể chưa thật sự lớn. Nhưng trong bối cảnh một khu vực ven đô thị, đó lại là một thành quả rất đáng chú ý. Điều đáng nói không chỉ nằm ở diện tích, mà ở cách địa phương kiên trì giữ lại và nuôi dưỡng một dải sinh cảnh đủ rộng, đủ liền mạch trong suốt nhiều năm. Chính sự ổn định đó mới tạo điều kiện để hệ sinh thái từng bước phục hồi, phát triển và hình thành những giá trị sinh thái thực sự.Điểm đáng học hỏi ở mô hình này không chỉ ở việc phục hồi được rừng ngập mặn, mà ở cách địa phương lựa chọn quản lý và đưa hệ sinh thái này vào đời sống đô thị. Chính quyền địa phương theo đuổi cách tiếp cận ưu tiên sinh thái, hạn chế can thiệp quá mức và gắn bảo tồn với yếu tố văn hóa. Khu vực rừng ngập mặn không bị tách biệt như một khu bảo tồn khép kín mà được kết nối với công viên đất ngập nước, các tuyến đi bộ sinh thái và không gian công cộng xung quanh. Cách làm này cho thấy phục hồi sinh thái trong đô thị không nhất thiết phải tách con người ra khỏi thiên nhiên, mà có thể tạo ra những không gian để người dân tiếp cận, quan sát và hiểu hơn giá trị của hệ sinh thái ven nước.Ở Việt Nam, từ các cửa sông ven biển miền Trung đến những vùng ven đô thị ở đồng bằng sông Hồng hay đồng bằng sông Cửu Long, nhiều nơi vẫn đang đứng trước lựa chọn giữa giữ lại đất ngập nước hay tiếp tục thu hẹp chúng để nhường chỗ cho hạ tầng, du lịch, sân golf, bất động sản hoặc các mục tiêu ngắn hạn khác. Ví dụ ở Tuyền Châu gợi mở một hướng nghĩ đáng tham khảo, không nên xem rừng ngập mặn là phần đất ngoài rìa của đô thị, mà hãy coi đó là một phần của cấu trúc sinh thái và cảnh quan sống chung. Nếu được tích hợp đúng ngay từ khâu quy hoạch, bảo tồn thiên nhiên sẽ không còn bị xem là phần phải chừa lại sau phát triển, mà trở thành một cấu phần cần thiết của phát triển đô thị bền vững.Ảnh của Nhân dân nhật báo.#rungngapman #datngapnuoc #venbien #PhucHoiSinhThai #BaoTonThienNhien #trungquoc #quyhoachdothi ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

3 ngày trước

Nhắc nhẹ từ Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm. Mong chim ngày về càng nhiều - đất lành chim đậu mà, đúng không? ... Xem thêmThu nhỏ

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

3 ngày trước

Cứu gấu trúc qua liên kết cảnh quanTuần này, chúng ta thử nhìn sang Trung Quốc để học từ một số mô hình bảo tồn thiên nhiên và phục hồi sinh thái đã tạo ra thay đổi thật sự ở quy mô lớn. Mục đích không phải để sao chép, mà để hiểu rằng khi chính sách đủ mạnh, khoa học được tôn trọng và sinh kế người dân được đặt đúng chỗ, những vùng đất từng bị coi là gần như không thể cứu vãn vẫn có thể hồi sinh.Gấu trúc lớn là một biểu tượng nổi tiếng toàn cầu. Nhưng bài học thật sự từ Trung Quốc không nằm ở việc cứu một loài động vật xinh xắn, đáng yêu. Điều đáng học hỏi ở chỗ cách họ thay đổi tư duy bảo tồn: từ quản lý từng khu bảo tồn riêng lẻ sang quản lý cả một cảnh quan sinh thái liên kết. Đó là logic đằng sau việc thành lập Vườn quốc gia Gấu trúc lớn (Giant Panda National Park), một bước đi được nhiều nhà nghiên cứu xem là cột mốc quan trọng trong cải cách hệ thống khu bảo tồn của Trung Quốc.Trước đây, sinh cảnh của gấu trúc lớn được bảo vệ bởi hàng chục khu bảo tồn khác nhau, nằm rải rác trên nhiều dãy núi và thuộc các cấp quản lý khác nhau. Cách làm đó giúp giữ lại được nhiều mảnh rừng quan trọng nhưng cũng tạo ra một vấn đề quen thuộc: các khu bảo tồn tồn tại như những ốc đảo, trong khi động vật hoang dã cần kết nối giữa các mảng sinh cảnh để duy trì quần thể khỏe mạnh về lâu dài. Với gấu trúc, sự chia cắt sinh cảnh bởi đường sá, hồ đập thủy điện, du lịch và phát triển hạ tầng khiến nhiều quần thể bị cô lập, làm tăng nguy cơ suy giảm di truyền và mất khả năng phục hồi.Vườn quốc gia Gấu trúc lớn ra đời để xử lý chính vấn đề đó. Theo các tài liệu chính thức và các nghiên cứu khoa học, khu vực này hợp nhất và điều phối lại một mạng lưới các khu bảo tồn hiện có trải dài qua Tứ Xuyên, Thiểm Tây và Cam Túc, với diện tích khoảng 2,7 triệu hecta. Nhiều nguồn cho biết hệ thống mới này bao phủ phần lớn sinh cảnh cốt lõi của gấu trúc lớn trong tự nhiên, đồng thời tạo nền tảng tốt hơn để phục hồi hành lang sinh thái giữa các quần thể trước đây bị chia cắt. Mục tiêu không chỉ là giữ rừng trong ranh giới từng khu mà là giúp cả một mạng lưới rừng núi vận hành như một hệ sinh thái sống, liền mạch.Điểm mạnh của mô hình này nằm ở chỗ nó không xem khu bảo tồn là một vùng có ranh trên bản đồ. Khi quản lý được nâng lên quy mô cảnh quan, trọng tâm chuyển sang những vấn đề thực chất hơn: chỗ nào cần khôi phục kết nối sinh cảnh, chỗ nào cần hạn chế hạ tầng chia cắt, chỗ nào cần kiểm soát du lịch, chỗ nào cần điều chỉnh sinh kế cộng đồng và chỗ nào cần giám sát dài hạn bằng dữ liệu tốt hơn. Đó cũng là cách bảo tồn hiện đại đang dịch chuyển thông qua quan tâm nhiều hơn tới dòng chảy sinh thái giữa các khu vực thay vì chỉ tập trung vào từng vùng biệt lập.Tất nhiên, việc thành lập một vườn quốc gia lớn không tự động bảo đảm thành công. Các nhà nghiên cứu cũng chỉ ra rằng hiệu quả lâu dài còn phụ thuộc vào khả năng điều phối liên tỉnh, giải quyết chồng lấn trong cơ chế hành chính, quản lý du lịch, kiểm soát phát triển hạ tầng và cân bằng lợi ích với cộng đồng địa phương. Một hệ thống bảo tồn có thể rất đẹp trên giấy, nhưng nếu hành lang sinh thái tiếp tục bị cắt vụn hoặc áp lực phát triển vẫn đi xuyên qua các vùng lõi thì mục tiêu kết nối quần thể sẽ bị suy yếu. Vì vậy, giá trị của mô hình này không nằm ở cái tên “vườn quốc gia”, mà ở nỗ lực xây dựng một đơn vị bảo tồn có ý nghĩa sinh thái thật sự.Vậy Việt Nam chúng ta có thể học hỏi điều gì? Chúng ta có rất nhiều khu bảo tồn ở quy mô nhỏ, ranh giới hẹp, bị chia cắt bởi đường giao thông, thủy điện, đất sản xuất và khu dân cư. Nhiều nơi vẫn còn giữ được rừng nhưng quần thể động vật hoang dã đã bị cô lập trong những ốc đảo. Nếu chỉ chăm chăm giữ từng khu riêng lẻ, chúng ta sẽ rất khó bảo vệ được các loài cần không gian lớn như voi, bò tót, hổ trong tương lai, hay cả những loài linh trưởng và chim đặc hữu phụ thuộc vào sinh cảnh liên tục. Bài học từ gấu trúc không phải là tìm một loài biểu tượng để làm truyền thông. Bài học lớn hơn là bảo tồn phải đi theo logic cảnh quan, hành lang sinh thái và mạng lưới kết nối, thay vì chỉ dựa vào các khu bảo tồn đứng riêng rẽ, cô lập.Ảnh của National Geographic.#gautruc #vuonquocgia #hanhlangsinhthai #baotonthiennhien #dadangsinhhoc #phuchoisinhthai #trungquoc ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

ThienNhien.Net

4 ngày trước

Dòng Dương Tử được nghỉ ngơiTuần này, chúng ta thử nhìn sang Trung Quốc để học từ một số mô hình bảo tồn thiên nhiên và phục hồi sinh thái đã tạo ra thay đổi thật sự ở quy mô lớn. Mục đích không phải để sao chép, mà để hiểu rằng khi chính sách đủ mạnh, khoa học được tôn trọng và sinh kế người dân được đặt đúng chỗ, những vùng đất từng bị coi là gần như không thể cứu vãn vẫn có thể hồi sinh.Trong nhiều trường hợp, cách bảo vệ thiên nhiên hiệu quả nhất không phải là quản lý chặt hơn mà là dừng các hoạt động gây tác động tiêu cực. Với sông Dương Tử, Trung Quốc đã quyết định như vậy: áp dụng lệnh cấm đánh bắt thủy sản kéo dài 10 năm trên các khu vực trọng yếu của lưu vực, bắt đầu từ năm 2021. Đây không chỉ là một biện pháp hành chính mà là một thử nghiệm lớn về việc cho một hệ sinh thái nước ngọt đã bị khai thác quá mức được nghỉ ngơi đủ lâu để tự phục hồi.Dương Tử là con sông dài nhất châu Á, nuôi sống hàng trăm triệu người và từng là một trong những hệ sinh thái nước ngọt giàu có nhất khu vực. Nhưng nhiều thập kỷ khai thác thủy sản quá mức, ô nhiễm, đập thủy điện, tàu thuyền dày đặc và phá vỡ sinh cảnh đã khiến hệ sinh thái này suy kiệt nặng nề. Nhiều quần thể cá bản địa suy giảm sâu, một số loài rơi vào tình trạng cực kỳ nguy cấp, còn cá heo sông Dương Tử thì gần như trở thành biểu tượng đau lòng cho cái giá của phát triển thiếu kiểm soát. Trong bối cảnh ấy, lệnh cấm đánh bắt 10 năm được xem như một biện pháp mạnh tay nhưng cực kỳ cần thiết.Điều khiến mô hình này đáng chú ý nằm ở quy mô và cách thực hiện. Trung Quốc không chỉ tuyên bố cấm đánh bắt rồi để mặc mọi thứ diễn ra. Nhà nước triển khai song song việc thu hồi tàu cá, hỗ trợ ngư dân chuyển nghề, bồi thường, đào tạo lại và tăng cường giám sát thực thi. Theo các nguồn thông tin chính thức, hàng trăm nghìn ngư dân đã bị ảnh hưởng và một lượng lớn tàu thuyền được rút khỏi hoạt động khai thác. Điều đó cho thấy bảo tồn nghiêm túc luôn đi kèm một câu hỏi khó: người dân sẽ sống bằng gì sau khi nguồn khai thác bị đóng lại? Nếu không giải được câu hỏi này, mọi lệnh cấm rất dễ trở thành hình thức.Những tín hiệu ban đầu cho thấy lựa chọn này đã tạo ra khác biệt. Nghiên cứu đăng trên Science năm 2025 cho thấy lệnh cấm đánh bắt trên sông Dương Tử đã giúp đảo ngược xu hướng suy giảm đa dạng sinh học thủy sinh kéo dài nhiều thập kỷ. Nghiên cứu ghi nhận mức độ phục hồi đáng kể của tổng lượng sinh khối thủy sản và cải thiện tích cực trong cấu trúc quần xã ở nhiều đoạn sông, dù tốc độ phục hồi khác nhau giữa các nhóm loài và các khu vực. Nghĩa là chỉ vài năm sau khi áp dụng lệnh cấm, hệ sinh thái đã phản ứng tích cực khi áp lực khai thác được dỡ bỏ ở quy mô đủ lớn.Tuy vậy, lệnh cấm đánh bắt không phải cây đũa thần. Các nhà khoa học cũng nhấn mạnh rằng nếu chỉ dừng đánh bắt mà không xử lý ô nhiễm, chia cắt dòng chảy, suy thoái bãi đẻ, đê kè cứng hóa và áp lực giao thông thủy, thì sự phục hồi sẽ có giới hạn. Một con sông không thể khỏe mạnh lại chỉ nhờ việc không bị đánh bắt, nếu như môi trường sống vẫn tiếp tục bị bào mòn từng ngày. Vì thế, bài học lớn từ Dương Tử không chỉ là cấm để bảo tồn mà là dành không gian và thời gian đủ dài cho thiên nhiên có thể tự phục hồi. Với Việt Nam, ở nhiều dòng sông, ao hồ, đầm phá và khu vực ven biển, chúng ta vẫn quen với cách tiếp cận khai thác có quản lý, nhưng thực tế nhiều nơi nguồn lợi đã suy giảm đến mức cần những khoảng lặng mạnh hơn. Khu cấm khai thác theo mùa, vùng cấm đánh bắt lâu dài để phục hồi nguồn lợi thủy sản, khu bảo vệ thủy sản cộng đồng, hay các mô hình đồng quản lý gắn với sinh kế thay thế đều là những hướng đi có thể tính tới. Dương Tử nhắc chúng ta một điều khá đơn giản nhưng thường bị bỏ qua: nếu thiên nhiên không có cơ hội nghỉ ngơi, nó sẽ không có cơ hội hồi phục.Ảnh: Cá heo không vây sông Dương Tử. Nguồn: China Daily.#songduongtu #BaoTonThienNhien #PhucHoiSinhThai #dadangsinhhoc #thuysan #songngoi ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

· Chia sẻ

Share on Facebook Share on Twitter Share on Linked In Share by Email

Trên YouTube

Chủ đề nổi bật

UNV tuyển Cán bộ

PATH tuyển Cán bộ

IECD tuyển cán bộ phát triển dự án

WCS tuyển cán bộ chương trình

UNICEF tuyển Chuyên gia giám sát và đánh giá

WHo tuyển cán bộ chuyên nghiệp quốc gia – Ngăn chặn...

ActionAid Vietnam tuyển Cán bộ hỗ trợ dự án