Chuyện Môi trường Archives - Page 18 of 205 - ThienNhien.Net

Hà Tĩnh: Khu sinh thái không phép mọc trên đất rừng...

Vụ lợn nhập khẩu trốn cách ly: Khởi tố tội buôn...

Lời giải nào cho bài toán bảo tồn cây thuốc? (Kỳ...

Ai đứng sau vụ phá rừng đỉnh Cun ở Hòa Bình?

Tan hoang rừng nghiến cổ: “Vào hang bắt cọp”

Khai thác cát “nuốt” bờ sông Lô (Kỳ 2): Tan nát...

Bài 2: “Lúc Công an kiểm tra, tôi vẫn cho giết...

Vì sao “thiên đường than lậu” ở Quảng Ninh chưa được...

14 năm không đuổi được “vàng tặc”

Nhà máy Xi măng Hạ Long liên tục xả thải: Cố...

1...171819...204 Page 18 of 204

Trên Facebook

ThienNhien.Net

3 giờ trước

Đêm bị thắp sáng, côn trùng mất đường vềBóng tối từng là một phần tự nhiên của rừng, bờ biển, đầm lầy, bãi cỏ và những con suối đầu nguồn. Nhưng ở rất nhiều nơi, bóng tối ấy đang bị xé nhỏ bởi đèn đường, khu du lịch, nhà kính, công trình ven rừng, biển quảng cáo, khu dân cư mới và cả những ánh đèn tưởng như vô hại. Với con người, đó là ánh sáng. Với nhiều loài côn trùng, đó là một cái bẫy.Nghiên cứu công bố trên Nature Communications năm 2024 cho thấy nhiều loài côn trùng bay đêm không đơn giản là thích ánh sáng, mà bị mất định hướng bởi ánh đèn nhân tạo. Chúng vốn tiến hóa để định vị theo các nguồn sáng rất xa như mặt trăng, nhưng khi gặp đèn điện ở khoảng cách gần, hệ thống định hướng ấy bị phá vỡ: chúng quay vòng, lao vào nguồn sáng, kiệt sức, dễ bị săn mồi hoặc chết ngay tại chỗ. Đó là lý do vì sao một bóng đèn giữa đêm có thể hút đến vô số côn trùng, nhưng không phải vì chúng tìm được nơi trú ẩn mà vì chúng không còn tìm được đường về.Vấn đề nghiêm trọng hơn ở chỗ nhiều loài côn trùng hoạt động về đêm không chỉ là những loài bay đêm, mà còn là những loài thụ phấn quan trọng. Bướm đêm, bọ cánh cứng và nhiều nhóm côn trùng khác tham gia vào quá trình thụ phấn cho cây rừng, cây dại, thậm chí cả những loài nở hoa về đêm. Các tổng quan khoa học gần đây cho thấy ô nhiễm ánh sáng ban đêm đang làm thay đổi hành vi kiếm ăn, giao phối, nhịp sinh học và cả mạng lưới tương tác giữa cây và côn trùng. Một nghiên cứu tổng quan năm 2024 kết luận rằng việc giảm cường độ, rút ngắn thời gian chiếu sáng, hoặc tắt đèn một phần trong đêm có thể đem lại lợi ích rõ rệt cho nhiều nhóm côn trùng, đặc biệt là các loài tập trung quanh đèn vào nửa sau của đêm.Điều đáng lo là tác động ấy không dừng lại ở côn trùng. Khi côn trùng bị hút vào đèn, hoạt động kiếm ăn và sinh sản bị gián đoạn, số lượng côn trùng trong cảnh quan tự nhiên giảm đi. Và khi đó, những mắt xích khác cũng bắt đầu chao đảo: cây ít được thụ phấn hơn, dơi và chim ăn côn trùng thay đổi hành vi, các loài săn mồi tập trung bất thường quanh vùng sáng, còn những vùng lẽ ra phải yên tĩnh trong đêm trở thành những khoảng sinh cảnh bị ô nhiễm. Một khu rừng có thể vẫn đứng đó, nhưng chỉ cần đêm của nó không còn đủ tối, hệ sinh thái đã bắt đầu lệch nhịp.Có lẽ đã đến lúc nhìn ánh sáng ban đêm như một dạng ô nhiễm môi trường thật sự. Không phải nơi nào cũng cần sáng trắng suốt đêm. Với thiên nhiên, bóng tối không phải khoảng trống mà đó là một phần của sự sống.Minh họa: Sierra Club#contrung #dadangsinhhoc #BaoTonThienNhien #hesinhthai #onhiemanhsang #lightpollution #thiennhienhoangda ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

1 ngày trước

Những lao công vô hình của thiên nhiênDưới lớp lá mục ẩm của rừng, trong những thân gỗ đang mục dần, bên mép suối, giữa các bụi cây và những bông hoa rừng, một đội ngũ lao động khổng lồ đang làm việc mỗi ngày mà gần như không ai để ý. Đó là côn trùng. Chúng không ồn ào, không dễ được yêu mến, nhưng lại âm thầm giữ cho thiên nhiên vận hành: giúp hoa kết trái, kéo chất dinh dưỡng trở lại đất, kiểm soát quần thể sinh vật khác, và nuôi sống vô số loài động vật lớn hơn.Những cánh hoa trong rừng không chỉ chờ ong mật. Nhiều ong bản địa, bướm, bướm đêm, ruồi hoa, bọ cánh cứng mới là những vị khách thường xuyên của hoa rừng và cây dại. Các tổng quan khoa học gần đây cho thấy ở những hệ sinh thái giàu đa dạng sinh học, đặc biệt là vùng nhiệt đới, các loài thụ phấn hoang dã giữ vai trò cực kỳ quan trọng, nhưng lâu nay vẫn bị đánh giá thấp. Không có chúng, nhiều loài cây sẽ khó ra quả, kết hạt, tái sinh tự nhiên và duy trì quần thể qua các thế hệ.Ở tầng thấp hơn của khu rừng, một thế giới khác cũng đang hoạt động không ngừng. Bọ hung, kiến, mối, nhiều loài bọ cánh cứng sống trong đất và lá mục là những kỹ sư sinh thái thực thụ. Chúng phân hủy vật chất hữu cơ, kéo phân và xác hữu cơ xuống đất, làm tơi nền đất, thúc đẩy tuần hoàn dinh dưỡng, thậm chí giúp phát tán hạt giống. Một phân tích tổng hợp công bố năm 2024 cho thấy bọ hung có thể làm tăng sinh trưởng thực vật trung bình khoảng 17% nhờ cải thiện các quá trình sinh thái trong đất. Nói cách khác, sự phát triển của cây cối đôi khi không chỉ phụ thuộc vào mưa nắng, mà còn nhờ những sinh vật nhỏ bé đang cặm cụi dưới chân chúng.Và đó mới chỉ là một phần câu chuyện. Chuồn chuồn, bọ ngựa, ong ký sinh, bọ rùa hoang dã và nhiều loài săn mồi nhỏ khác góp phần giữ cân bằng quần thể sinh vật trong tự nhiên. Chúng giúp hạn chế những bùng phát mất kiểm soát, giữ cho lưới thức ăn không bị rách từ những mắt xích đầu tiên. Khi những lao công vô hình này suy giảm, thiên nhiên không sụp đổ ngay. Nhưng nó bắt đầu vận hành kém đi: đất nghèo hơn, cây tái sinh khó hơn, nguồn thức ăn cho chim, ếch nhái, cá suối và dơi ít hơn. Một khu rừng vẫn có thể còn xanh nhưng bên trong nó đã bớt đi sự sống.Ảnh minh họa: Oikos Journal#ThienNhienNet #contrung #dadangsinhhoc #BaoTonThienNhien #hesinhthai #baotoncontrung #tunhienhoangda ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

2 ngày trước

Khu rừng im lặng hơn chúng ta tưởng!Chúng ta có thể cho rằng chỉ khi rừng bị chặt trắng, suối bị lấp, hay đầm lầy bị san phẳng thì thiên nhiên mới thực sự mất đi. Nhưng khoa học những năm gần đây cho thấy có một kiểu suy thoái lặng lẽ hơn rất nhiều: cảnh quan vẫn còn đó, cây vẫn xanh, nước vẫn chảy, nhưng các quần thể côn trùng đang thưa dần. Một nghiên cứu công bố trên Nature năm 2024 cho thấy sự sụt giảm tổng số lượng côn trùng ở nhiều nơi không chỉ đến từ các loài hiếm, mà chủ yếu do ngay cả những loài từng rất phổ biến cũng đang suy giảm. Điều đó có nghĩa là thiên nhiên có thể vẫn trông bình thường trong mắt con người, nhưng bên trong nó đã bắt đầu nghèo đi về sự sống.Đây không còn là cảm giác mơ hồ. Năm 2025, một nghiên cứu quy mô lớn trên Science về bướm tại Hoa Kỳ cho thấy tổng số lượng bướm đã giảm rõ rệt trong khoảng hai thập kỷ qua, và khoảng hai phần ba số loài được theo dõi đang đi xuống. Ở nhiều nơi trên thế giới, các tổng quan khoa học cũng ghi nhận xu hướng tương tự: côn trùng không biến mất theo cùng một tốc độ ở mọi nơi, nhưng cộng đồng côn trùng đang bị tái cấu trúc mạnh mẽ, với nhiều loài giảm số lượng, phân bố thu hẹp hoặc biến mất cục bộ. Vấn đề không chỉ nằm ở việc ít côn trùng hơn, mà là ít đi những mắt xích đang giữ cho hệ sinh thái vận hành.Côn trùng là những lao công vô hình của thiên nhiên. Chúng thụ phấn cho hoa rừng, phân hủy lá mục và gỗ mục, giúp tái tạo dinh dưỡng cho đất, kiểm soát quần thể sinh vật khác, và là nguồn thức ăn của chim, ếch nhái, bò sát, cá suối và dơi. Khi côn trùng suy giảm, hệ sinh thái không sụp đổ ngay lập tức - nhưng nó bắt đầu yếu đi từ những mắt xích nhỏ nhất. Một khu rừng có thể vẫn còn tán cây xanh tốt, nhưng nếu lớp lá mục dưới chân rừng nghèo đi, những đêm hè bớt tiếng cánh bay, và bờ suối vắng dần các ấu trùng thủy sinh, đó có thể là dấu hiệu cho thấy cỗ máy sinh thái đang vận hành kém dần.Vì thế, nếu muốn hiểu một khu rừng có còn khỏe mạnh hay không, đôi khi không chỉ nhìn vào cây lớn hay thú lớn. Hãy nhìn vào những sinh vật nhỏ bé đang bò dưới lớp lá mục, bay trong bóng tối, ẩn mình bên bờ suối. Sự biến mất của côn trùng không ồn ào như mất một loài thú quý hiếm. Nhưng chính sự im lặng ấy mới đáng lo: bởi khi những sinh vật nhỏ nhất bắt đầu rút lui, thiên nhiên thường đã phát đi tín hiệu cảnh báo từ rất sớm - chỉ là con người ít khi để ý.Ảnh minh họa: The Guardian.#contrung #dadangsinhhoc #SinhThai #khunghoangsinhthai #BaoTonThienNhien ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

3 ngày trước

LỘC VỪNGCó những loài cây không cần phô trương mà vẫn khiến người ta nhớ rất lâu. Lộc vừng là một loài như thế. Khi mùa hoa đến, từ những cành lá xanh thẫm buông xuống những chùm hoa dài, mảnh như những dải tua mềm, màu hồng đỏ hoặc đỏ thắm. Nhìn từ xa, hoa lộc vừng không ồn ào như phượng, không rực rỡ như bằng lăng, nhưng lại có một vẻ đẹp rất riêng: mềm mại, lặng lẽ, có chút cổ kính, có chút thơ. Có lẽ vì vậy mà lộc vừng thường được trồng ở ven hồ, ven sông, trong sân đình, chùa cổ hay những khoảng sân rộng có bóng nước, nơi vẻ đẹp của nó càng trở nên trầm mặc và sâu hơn.Lộc vừng (Barringtonia acutangula) là một loài cây rất thú vị. Đây là loài cây bản địa phân bố rộng ở Nam Á và Đông Nam Á, thích nghi tốt với những nơi ẩm thấp, ven ao hồ, bờ sông, vùng đất ngập nước theo mùa. Không phải ngẫu nhiên mà lộc vừng thường sống khỏe ở những nơi đất ướt, thậm chí chịu ngập trong thời gian ngắn. Bộ rễ và khả năng thích nghi của loài cây này giúp nó bám tốt ở các bờ đất ven nước, góp phần giữ đất, giảm xói lở ở quy mô nhỏ trong những cảnh quan đô thị hay nông thôn có mặt nước. Ở góc độ sinh thái cảnh quan, lộc vừng vì thế không chỉ là cây đẹp, mà còn là một loài cây phù hợp cho các không gian xanh gắn với thủy vực.Một chi tiết rất đặc biệt là hoa lộc vừng thường nở về chiều tối hoặc ban đêm, và nhiều bông sẽ rụng khá nhanh sau khi nở rộ. Những chùm hoa mảnh, nhiều nhị dài, màu sắc nổi bật, hương thơm dịu nhẹ là kiểu cấu trúc rất phù hợp để thu hút côn trùng thụ phấn, đặc biệt là những loài hoạt động vào chiều tối hoặc sáng sớm. Khi hoa rụng xuống mặt đất hay mặt nước, chúng tạo nên một lớp thảm hoa rất đẹp, nhưng đó cũng là một phần trong vòng đời tự nhiên của cây: nở rực rỡ trong khoảnh khắc ngắn ngủi, hoàn thành chức năng sinh sản, rồi lặng lẽ trở về với đất và nước. Chính sự chóng tàn ấy lại khiến hoa lộc vừng mang một vẻ đẹp rất riêng, như thể càng ngắn ngủi càng khiến người ta muốn dừng lại để ngắm lâu hơn.Lộc vừng cũng là một ví dụ đẹp cho thấy nhiều loài cây bản địa của Việt Nam hoàn toàn có thể vừa mang giá trị cảnh quan, vừa có giá trị sinh thái. Trong bối cảnh nhiều đô thị ngày càng nóng hơn, cứng hơn và thiếu những khoảng xanh gắn với nước, những loài như lộc vừng rất đáng được trân trọng hơn trong quy hoạch cây xanh. Một cây lộc vừng không chỉ cho bóng mát, cho mùa hoa đẹp, mà còn gợi lại mối liên hệ cũ giữa con người với ao hồ, bờ sông, sân đình, những không gian mà thiên nhiên và đời sống từng ở rất gần nhau.Ảnh của Zing.vn#locvung #caybandia #thiennhien #SinhThai #cayxanh #dadangsinhhoc ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

4 ngày trước

Có lối thoát nào không?Nếu đã đi hết câu chuyện này, từ cơn nghiện hóa chất đến hệ sinh thái bị tàn sát, nguồn nước bị đầu độc, người phun thuốc là người trúng độc đầu tiên, và cả cái vòng luẩn quẩn khiến nông dân ngày càng lệ thuộc vào thuốc thì câu hỏi cuối cùng gần như là điều bắt buộc: liệu có lối thoát nào không? Câu trả lời là có. Nhưng sẽ không có một phép màu đơn giản nào cả. Không có nút bấm nào để ngày mai nương rẫy miền núi lập tức sạch thuốc. Lối thoát, nếu có, phải là một quá trình cai nghiện chậm, bền bỉ, và cần nhiều người cùng làm.Điều đầu tiên cần hiểu là: giảm thuốc trừ sâu không có nghĩa là bỏ mặc cây trồng cho sâu bệnh. Ở nhiều nơi trên thế giới, và ngay cả ở Việt Nam, nông dân đã chứng minh rằng có thể giảm đáng kể lượng hóa chất nếu biết cách phục hồi những đồng minh tự nhiên của mình. Một nương rẫy có hàng cây, bờ cỏ, cây hoa dẫn dụ côn trùng có ích; một khu canh tác đa dạng hơn thay vì chỉ độc canh một loài; một mảnh đất được che phủ tốt hơn thay vì phơi trơ sau mỗi lần làm cỏ sạch bóng - đó không chỉ là chuyện làm đẹp cảnh quan mà là cách để thiên địch quay trở lại, đất khỏe hơn, cây bớt sốc, và sâu bệnh khó bùng phát hơn. Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), nông lâm kết hợp, che phủ đất, bẫy sinh học, thuốc sinh học… không phải là khẩu hiệu mới, mà là những hướng đi đã có cơ sở khoa học và cần được làm thật, làm đủ.Nhưng sẽ là không công bằng nếu tiếp tục đòi hỏi người nông dân tự xoay xở một mình. Muốn nương rẫy bớt lệ thuộc vào hóa chất, phải thay đổi từ cả hệ thống. Cần kiểm soát chặt hơn những loại thuốc độc hại, đặc biệt là các hoạt chất nguy cơ cao; cần siết việc buôn bán và tư vấn vô tội vạ tại thị trường vật tư nông nghiệp; cần khuyến nông kiểu mới - gần dân hơn, thực hành hơn, nói bằng ngôn ngữ của người trồng hơn. Và quan trọng không kém: thị trường cũng phải thay đổi. Nếu người tiêu dùng chỉ chuộng rau quả đẹp không tì vết, nếu thương lái vẫn ép mẫu mã hoàn hảo bằng mọi giá, thì hóa chất vẫn sẽ tiếp tục được dùng như hiện nay.Với miền núi, lối thoát còn cần gắn với cách nhìn rộng hơn về cảnh quan. Một nương rẫy không tách rời khỏi con suối bên dưới, cánh rừng bên cạnh, hay bản làng đang sống quanh đó. Vì thế, giảm hóa chất không chỉ là chuyện kỹ thuật nông nghiệp. Đó là chuyện bảo vệ đa dạng sinh học, bảo vệ nước đầu nguồn, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, và cũng là bảo vệ chính sinh kế lâu dài của người dân. Một nền nông nghiệp sạch bóng sâu nhưng đất ngày càng kiệt, suối ngày càng đục, côn trùng ngày càng biến mất, người trồng ngày càng mệt mỏi thì rốt cuộc không phải là một nền nông nghiệp khỏe mạnh.Có lẽ lối thoát thật sự bắt đầu từ một thay đổi rất đơn giản trong cách nghĩ: đừng hỏi làm sao để diệt sạch mọi thứ đang làm phiền cây trồng. Hãy hỏi làm sao để mảnh đất ấy sống khỏe trở lại. Khi đất khỏe hơn, nước sạch hơn, thiên địch quay về, cây trồng đa dạng hơn, và người nông dân được hỗ trợ đúng cách, chiếc bình thuốc trên lưng họ mới có cơ hội nhẹ đi. Không phải trong một ngày. Nhưng nếu không bắt đầu, cơn nghiện hóa chất” sẽ còn kéo dài và cái giá phải trả sẽ ngày càng đắt hơn cho cả con người lẫn núi rừng.#thuocdoctrennuong #thuoctrusau #nongnghiepmiennui #dadangsinhhoc #BaoTonThienNhien #nongnghiepbenvung ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

Chuyện Môi trường

“Luật rừng” trên dãy Trường Sơn

Yên Bái: Nơi rừng đang “chảy máu” – Kỳ 1

Biến đổi khí hậu vùng Tây Bắc – Bài 2: Sống trong vùng lũ

Những “mảnh hồn quê” trong cơn lốc đô thị hóa – Bài 1

Chủ tịch Vĩnh Phúc trực tiếp kiểm tra vụ “ông trời con” phá rừng Ngọc Thanh

Hà Tĩnh: Khu sinh thái không phép mọc trên đất rừng...

Vụ lợn nhập khẩu trốn cách ly: Khởi tố tội buôn...

Lời giải nào cho bài toán bảo tồn cây thuốc? (Kỳ...

Ai đứng sau vụ phá rừng đỉnh Cun ở Hòa Bình?

Tan hoang rừng nghiến cổ: “Vào hang bắt cọp”

Khai thác cát “nuốt” bờ sông Lô (Kỳ 2): Tan nát...

Bài 2: “Lúc Công an kiểm tra, tôi vẫn cho giết...

Vì sao “thiên đường than lậu” ở Quảng Ninh chưa được...

14 năm không đuổi được “vàng tặc”

Nhà máy Xi măng Hạ Long liên tục xả thải: Cố...