Tư liệu Archives - ThienNhien.Net | Con người và Thiên nhiên

Món quà quý cho những người yêu chim

Thu phí bảo vệ môi trường phải thực chất

UNEP: Cần đầu tư “xanh” 2.500 tỷ USD/năm cho kinh tế...

Lồng ghép giới trong ngành công nghiệp khai thác

Nghiên cứu về chồng lấn quyền sử dụng đất rừng đặc...

Những “truyền thuyết hiện đại” xung quanh thủy điện Mê Kông

Thêm những tư liệu quý góp phần bảo vệ các loài...

Địa lý Biển Đông với Hoàng Sa – Trường Sa

Lần đầu tiên chỉ số giới và môi trường được xếp...

Đức giúp đỡ Việt Nam quản lý và bảo vệ bờ...

12 3...7 Page 1 of 7

Trên Facebook

ThienNhien.Net

9 giờ trước

Hãy giữ lại thế giới biết bay, biết vo ve và biết nở hoa!Có lẽ nhiều người chưa từng nghĩ rằng một bờ cỏ dại ven ruộng cũng có thể quan trọng.Nó không tạo ra nhiều tiền. Không được tính vào năng suất. Đôi khi còn bị xem là đám bụi rậm, gây lãng phí đất cần dọn sạch cho gọn gàng hơn.Nhưng với rất nhiều loài thụ phấn, đó có thể là nơi cuối cùng còn sót lại để tìm thức ăn và trú ẩn.Một bụi hoa dại nở ven đường. Một hàng cây quanh vườn. Một góc đất không phun thuốc. Một mảnh rừng nhỏ chưa bị san phẳng. Những thứ tưởng rất nhỏ ấy đôi khi lại là nơi giữ cho hàng triệu chuyến bay quanh hoa tiếp tục tồn tại.Thiên nhiên không cần mọi nơi đều hoang dã.Nhưng thiên nhiên cần những khoảng thở.Nhiều nghiên cứu cho thấy chỉ cần giữ lại các dải thực vật bản địa, giảm thuốc trừ sâu, đa dạng cây trồng hoặc phục hồi sinh cảnh tự nhiên quanh nông trại, số lượng loài thụ phấn có thể cải thiện đáng kể. Một cánh đồng không nhất thiết phải đối lập với đa dạng sinh học. Vấn đề nằm ở cách con người thiết kế và vận hành nó.Ở nhiều nơi trên thế giới, nông dân đã bắt đầu đưa hoa trở lại đồng ruộng.Họ trồng các dải hoa ven nương rẫy để thu hút côn trùng có ích. Họ giữ hàng rào sinh học thay vì phát sạch mọi bụi cây. Một số trang trại giảm dần hóa chất để hệ sinh thái tự cân bằng tốt hơn. Có nơi còn tạo khách sạn côn trùng bằng gỗ và thân cây khô để ong bản địa làm tổ.Điều thú vị là những giải pháp này thường không chỉ có lợi cho thiên nhiên.Khi hệ sinh thái khỏe mạnh hơn, đất đai cũng ổn định hơn, sâu bệnh có thể giảm tự nhiên hơn và khả năng chống chịu với thời tiết cực đoan cũng tốt hơn. Con người càng cố ép thiên nhiên vận hành như một nhà máy đơn điệu, hệ thống càng dễ tổn thương.Việt Nam thực ra có rất nhiều cơ hội để bảo vệ các loài thụ phấn.Các khu vườn truyền thống với nhiều tầng cây, những hệ thống nông lâm kết hợp ở miền núi, rừng ngập mặn ven biển, các mảnh rừng tự nhiên xen giữa khu dân cư hay thậm chí những khoảng xanh nhỏ trong đô thị đều có thể trở thành nơi trú ngụ cho vô số loài côn trùng, chim và dơi mang phấn.Nhưng điều đó chỉ xảy ra nếu con người chấp nhận dành chỗ cho các sinh vật khác cùng tồn tại.Không phải mọi thứ trong tự nhiên đều cần sạch sẽ, thẳng hàng và được kiểm soát tuyệt đối.Một khu vườn có vài bụi cỏ dại đôi khi sống động hơn nhiều một khoảng sân bê tông hoàn hảo.Điều đáng quý nhất của các loài thụ phấn có lẽ không chỉ nằm ở chuyện chúng giúp cây ra quả.Chúng nhắc con người rằng thế giới này được kết nối bằng vô số mối quan hệ nhỏ bé mà chúng ta thường không nhìn thấy. Một con ong ghé hoa có thể liên quan tới bữa ăn của ai đó. Một con dơi bay trong đêm có thể giúp khu rừng tái sinh. Một loài ruồi ít ai để ý có thể đang giữ cho một loài cây tiếp tục tồn tại.Và nếu những mối liên kết ấy biến mất, con người cuối cùng cũng không thể đứng ngoài.Giữ lại các loài thụ phấn suy cho cùng không phải chỉ để cứu vài cánh bướm hay ong mật.Mà là để giữ cho thế giới vẫn tiếp tục nở hoa.#ThienNhienNet #thuphan #dadangsinhhoc #BaoTonThienNhien #connguoivathiennhien ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

1 ngày trước

Khi những chuyến bay tìm hoa bắt đầu thưa dầnNgày trước, ai sống ở nông thôn có thể nhớ rất rõ âm thanh của mùa hè.Tiếng ong vo ve quanh hàng rào dâm bụt. Bướm bay kín các bờ ruộng. Đèn sáng lên là côn trùng kéo tới dày đặc. Những buổi tối ở miền quê từng là một thế giới đầy cánh bay.Nhưng nay ở nhiều nơi, cảm giác ấy đang dần biến mất.Các nhà khoa học trên thế giới đã ghi nhận sự suy giảm đáng lo ngại của nhiều nhóm côn trùng thụ phấn và côn trùng bay nói chung. Một số nghiên cứu tại châu Âu và Bắc Mỹ cho thấy sinh khối côn trùng bay ở vài khu vực đã giảm rất mạnh chỉ trong vài thập kỷ. Nhiều quần thể ong hoang dã, bướm và các loài thụ phấn bản địa đang thu hẹp phạm vi phân bố hoặc biến mất khỏi những nơi chúng từng rất phổ biến.Không phải vì một nguyên nhân duy nhất.Thiên nhiên thường không sụp đổ theo kiểu bị dính một cú đánh. Nó bị bào mòn dần bởi nhiều áp lực chồng lên nhau.Trước hết là mất sinh cảnh.Những bãi cỏ hoang, hàng rào xanh, bụi cây, bờ ruộng hay các mảnh rừng nhỏ từng là nơi trú ẩn, sinh sản và kiếm ăn của vô số loài thụ phấn. Nhưng khi cảnh quan bị san phẳng để phục vụ nông nghiệp thâm canh hoặc đô thị hóa, thế giới nhỏ bé ấy cũng biến mất theo.Một cánh đồng rộng hàng trăm hecta chỉ trồng duy nhất một loài cây có thể rất hiệu quả về mặt sản xuất. Nhưng với nhiều loài thụ phấn, đó gần giống một sa mạc sinh học.Tiếp theo là thuốc trừ sâu.Nhiều hóa chất nông nghiệp không chỉ tiêu diệt sâu hại mà còn ảnh hưởng đến ong, bướm và các loài côn trùng có ích khác. Có loại khiến côn trùng mất khả năng định hướng. Có loại làm suy yếu khả năng sinh sản hoặc khiến chúng dễ chết hơn trước bệnh tật và thời tiết khắc nghiệt.Điều nguy hiểm là tác động này đôi khi diễn ra rất lặng lẽ.Một con ong không nhất thiết chết ngay sau khi tiếp xúc hóa chất. Nhưng nó có thể không tìm được đường về tổ nữa.Biến đổi khí hậu cũng làm tình hình phức tạp hơn.Nhiệt độ tăng lên khiến mùa hoa thay đổi. Một số loài hoa nở sớm hơn hoặc muộn hơn trước đây, trong khi các loài thụ phấn chưa chắc thay đổi kịp vòng đời của chúng. Những cuộc hẹn vốn được đồng bộ suốt hàng ngàn năm trong tự nhiên có thể bắt đầu lệch nhịp.Ánh sáng đô thị là một áp lực khác ít được chú ý.Nhiều loài bướm đêm và côn trùng hoạt động về đêm bị hút vào đèn thay vì đi tìm hoa. Các nghiên cứu gần đây cho thấy ô nhiễm ánh sáng có thể làm giảm đáng kể hoạt động thụ phấn ban đêm - một phần quan trọng nhưng thường bị quên lãng của hệ sinh thái.Điều đáng nói là sự suy giảm của các loài thụ phấn không chỉ liên quan tới vài loài côn trùng nhỏ bé.Nó liên quan tới cây cối, nông nghiệp, chim chóc, động vật hoang dã và cuối cùng là cả con người. Khi các mắt xích vận chuyển phấn hoa biến mất, mạng lưới phía sau chúng cũng trở nên mong manh hơn.Một thế giới ít côn trùng hơn có thể yên tĩnh hơn.Nhưng đó không phải sự yên bình của một hệ sinh thái khỏe mạnh.Đôi khi, sự im lặng ngoài tự nhiên là dấu hiệu cho thấy điều gì đó đang dần mất đi.#ThienNhienNet #thuphan #contrung #dadangsinhhoc #BaoTonThienNhien ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

2 ngày trước

NỒI NÀO VUNG ĐÓCó những bông hoa đỏ rực nhưng gần như không có mùi.Có những bông hoa trắng nhợt chỉ nở vào ban đêm rồi tỏa hương rất mạnh.Có những loài hoa trông như xác thịt đang phân hủy. Có loài lại giống chiếc ống dài hẹp đến mức chỉ một vài sinh vật đặc biệt mới chui vào được.Đó không phải chuyện ngẫu nhiên.Trong hàng chục triệu năm tiến hóa, thực vật có hoa và các loài thụ phấn đã liên tục điều chỉnh để phù hợp với nhau. Màu sắc, hình dạng, mùi hương, thời điểm nở hoa hay lượng mật tiết ra đều có thể là cách cây cối lựa chọn nhóm khách ghé thăm phù hợp nhất.Một bông hoa thực ra giống một biển quảng cáo sống.Hoa dành cho ong thường có màu vàng, tím hoặc xanh lam - những màu ong nhìn thấy rất rõ. Nhiều loài còn có các vệt dẫn đường cực nhỏ trên cánh hoa mà mắt người không nhận ra, nhưng ong lại thấy được dưới tia cực tím. Những dấu hiệu ấy giống như đường băng hạ cánh, dẫn côn trùng tới đúng nơi có mật và phấn.Trong khi đó, các loài hoa thụ phấn nhờ chim thường mang màu đỏ hoặc cam rực rỡ, chứa nhiều mật và khá ít mùi vì chim không phụ thuộc nhiều vào khứu giác.Còn hoa dành cho dơi lại là một thế giới khác.Chúng thường nở vào ban đêm, có màu trắng hoặc nhạt để dễ nhìn trong bóng tối, mùi hương mạnh và lượng mật dồi dào. Một số loài hoa thậm chí đủ lớn và chắc để chịu được việc dơi bám vào khi hút mật.Có những mối quan hệ còn đặc biệt hơn nữa.Một số loài lan tạo ra hình dạng và mùi hương giống hệt con cái của một loài ong hoặc ong bắp cày. Con đực bị đánh lừa, lao vào giao phối với bông hoa và vô tình mang phấn đi nơi khác. Có loài hoa giả mùi trái cây chín để dụ ruồi. Có loài bắt chước mùi xác chết để thu hút côn trùng ăn xác.Trong tự nhiên, ranh giới giữa vẻ đẹp và sự lừa dối đôi khi rất mong manh.Điều thú vị là các loài thụ phấn cũng thay đổi theo chiều ngược lại.Chiếc vòi dài của bướm, hình dạng mỏ của chim hút mật hay khả năng bay lơ lửng của một số loài côn trùng đều liên quan tới việc khai thác mật hoa hiệu quả hơn. Đây là một cuộc đồng tiến hóa kéo dài suốt hàng triệu năm, nơi cả hoa lẫn động vật cùng tác động qua lại để thích nghi với nhau.Nhờ những mối quan hệ đó mà thế giới thực vật trở nên đa dạng đến vậy.Các nhà khoa học cho rằng sự bùng nổ của thực vật có hoa trên Trái Đất có liên quan chặt chẽ tới sự xuất hiện và đa dạng hóa của các loài thụ phấn. Nói cách khác, rất nhiều màu sắc, hương thơm và hình dạng kỳ lạ mà con người yêu thích hôm nay thực ra được tạo ra không phải cho chúng ta.Chúng được tạo ra để hấp dẫn ong, chim, dơi, ruồi hay bướm.Con người chỉ là tình cờ được ngắm nhìn vẻ đẹp ấy.#ThienNhienNet #thuphan #dadangsinhhoc #tienhoa #BaoTonThienNhien ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

3 ngày trước

Những chuyên gia thụ phấn kỳ lạ của tự nhiênCó những bông hoa chỉ thực sự “mở cửa” khi trời tối.Ban ngày, chúng khép lại lặng lẽ giữa rừng. Nhưng khi màn đêm xuống, hoa bắt đầu tỏa ra mùi hương mạnh hơn, màu sắc nhạt hơn và mật hoa tiết ra nhiều hơn. Chúng không chờ ong hay bướm.Khách của chúng là dơi.Nhiều loài dơi ăn quả và hút mật ở vùng nhiệt đới đóng vai trò thụ phấn cực kỳ quan trọng. Khi bay từ cây này sang cây khác để tìm thức ăn, đầu và cổ của chúng phủ đầy phấn hoa. Một số loài xương rồng, cây thùa hay nhiều loài cây rừng nhiệt đới phụ thuộc lớn vào những vị khách đêm này.Ở Đông Nam Á, dơi còn giúp phát tán hạt và duy trì khả năng tái sinh của rừng. Nhưng vì sống về đêm và mang vẻ ngoài không mấy thân thiện trong mắt con người, vai trò của chúng thường bị bỏ quên.Không chỉ dơi, thế giới thụ phấn còn đầy những nhân vật ít ai ngờ tới.Bọ cánh cứng là một trong những nhóm thụ phấn cổ xưa nhất trên Trái Đất. Chúng đã tham gia vào các mối quan hệ với thực vật có hoa từ rất lâu trước khi ong trở nên phổ biến. Một số loài hoa thậm chí có cấu trúc chắc chắn hơn để chịu được những vị khách khá vụng về này bò qua bò lại.Rồi đến ruồi.Nhiều người xem ruồi là biểu tượng của mất vệ sinh. Nhưng trong tự nhiên, rất nhiều loài ruồi hoa lại là các chuyên gia thụ phấn hiệu quả. Có loài mang màu vàng đen giống ong để tránh bị săn mồi. Có loài bị hấp dẫn bởi mùi xác thối của hoa. Và cũng có những loài hoạt động rất tốt trong điều kiện lạnh hoặc nhiều gió, nơi ong khó bay ổn định.Ở các vùng núi cao hay khí hậu lạnh, ruồi đôi khi còn quan trọng hơn cả ong.Bướm đêm cũng là một nhóm đặc biệt thú vị.Nếu bướm ban ngày thường tìm đến các loài hoa sặc sỡ, thì nhiều loài bướm đêm lại thích những bông hoa trắng hoặc nhạt màu, nở vào buổi tối và có hương thơm mạnh. Một số loài sở hữu chiếc vòi dài đáng kinh ngạc để hút mật trong những bông hoa sâu hun hút.Nhà tự nhiên học Charles Darwin từng sửng sốt khi nhìn thấy một loài lan Madagascar có ống mật dài tới hơn 30 cm. Ông dự đoán phải tồn tại một loài côn trùng có chiếc vòi dài tương ứng để thụ phấn cho nó. Nhiều năm sau, các nhà khoa học thực sự tìm thấy một loài bướm đêm gần đúng như dự đoán đó.Thiên nhiên đôi khi giống một câu chuyện khoa học viễn tưởng hơn là thứ con người vẫn tưởng tượng.Điều đáng chú ý là nhiều loài thụ phấn hiệu quả nhất lại không phải những sinh vật đẹp theo tiêu chuẩn của con người. Chúng có thể là dơi, ruồi hay bọ cánh cứng - những loài thường bị xua đuổi, đập chết hoặc gắn với cảm giác khó chịu.Nhưng trong mạng lưới của sự sống, vẻ ngoài không quyết định giá trị sinh thái.Một khu rừng khỏe mạnh cần cả những sinh vật được yêu thích lẫn những loài ít ai để ý. Và đôi khi, chính những nhân vật phụ ấy lại đang giữ cho cây cối tiếp tục ra hoa kết trái mỗi mùa.#ThienNhienNet #ThuPhan #DaDangSinhHoc #BaoTonThienNhien #DongVatHoangDa ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

4 ngày trước

Một phần bữa ăn của con người bắt đầu từ chuyến ghé thăm hoaMột ly cà phê buổi sáng. Một quả xoài chín. Một trái bí đỏ. Một thìa mật ong. Một quả cà chua trong bát canh. Một nhúm tiêu, hạt điều hay miếng thanh long tráng miệng.Đằng sau những món ăn quen thuộc ấy thường có dấu vết của các loài thụ phấn.Không phải mọi cây trồng đều cần động vật để thụ phấn. Lúa, ngô hay nhiều loại cỏ chủ yếu dựa vào gió. Nhưng phần lớn những thực phẩm giúp bữa ăn của con người trở nên đa dạng, giàu vitamin, hương vị và dinh dưỡng lại ít nhiều phụ thuộc vào ong, ruồi, bướm, chim hay dơi.Nói cách khác, nếu thiếu các loài thụ phấn, con người có thể vẫn còn đủ calo để sống. Nhưng thế giới thực phẩm sẽ nghèo nàn hơn rất nhiều.Các nhà khoa học của IPBES ước tính khoảng 3/4 các loài cây trồng dùng làm thực phẩm trên thế giới phụ thuộc ít nhiều vào thụ phấn động vật. Những cây này không phải lúc nào cũng chiếm tỷ lệ lớn nhất về sản lượng, nhưng chúng tạo nên phần thực phẩm giàu dinh dưỡng và giá trị kinh tế nhất: trái cây, rau củ, hạt, gia vị, đồ uống và nhiều loại cây công nghiệp.Một cánh đồng lúa có thể vẫn tồn tại mà không cần ong. Nhưng rất khó để tưởng tượng những vườn cà phê, cacao, sầu riêng, chanh leo hay nhiều loại cây ăn quả nhiệt đới hoạt động bình thường nếu thiếu những sinh vật mang phấn.Ở Việt Nam, điều đó hiện diện ngay trong những vùng sản xuất quen thuộc.Cà phê ở Tây Nguyên cho năng suất và chất lượng tốt hơn khi có côn trùng thụ phấn. Nhiều vườn thanh long, bí đỏ, dưa leo hay cây ăn trái phụ thuộc lớn vào ong và các loài côn trùng khác. Một số nơi nông dân đã bắt đầu nhận ra rằng giữ lại hàng cây, bờ bụi hay các khoảng hoa dại quanh ruộng đôi khi có giá trị không kém thuốc kích thích hay phân bón.Bởi thiên nhiên không vận hành theo kiểu dây chuyền công nghiệp.Một hệ sinh thái khỏe mạnh thường giống một mạng lưới chằng chịt những mối quan hệ hỗ trợ lẫn nhau. Hoa cung cấp mật và phấn. Động vật mang phấn giúp cây sinh sản. Cây tiếp tục tạo quả, hạt, bóng mát và thức ăn cho vô số loài khác, bao gồm cả con người.Điều đáng lo là mạng lưới ấy đang trở nên mong manh hơn.Nông nghiệp thâm canh, thuốc trừ sâu, mất sinh cảnh và biến đổi khí hậu đang khiến nhiều loài thụ phấn suy giảm trên toàn cầu. Một số nghiên cứu ghi nhận nhiều quần thể ong hoang dã, bướm và côn trùng bay đang giảm mạnh ở nhiều khu vực. Khi các loài thụ phấn biến mất, tác động không chỉ nằm ở chuyện ít quả hơn hay năng suất giảm đi. Nó còn làm suy yếu khả năng chống chịu của hệ sinh thái và cả an ninh lương thực về lâu dài.Điều thú vị là đôi khi giải pháp không nằm ở những công nghệ quá phức tạp.Chỉ cần giữ lại những hàng rào xanh, trồng thêm cây bản địa có hoa, giảm phun thuốc vào mùa ra hoa hay bảo vệ các mảnh sinh cảnh tự nhiên quanh nông trại, con người đã có thể giúp nhiều loài thụ phấn quay trở lại.Và cũng có nghĩa là giúp chính mình.Bởi rất nhiều món ăn trên bàn của chúng ta hôm nay thực ra bắt đầu từ một chuyến ghé thăm đâu đó ngoài tự nhiên.#ThienNhienNet #thuphan #dadangsinhhoc #NongNghiepBenVung #BaoTonThienNhien ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

Tư liệu

Thách thức trong dự báo bão

Làm giàu rừng khộp suy thoái bằng cây tếch ở Đắk Lắk

5 điều nên biết về khí nhà kính đang làm hành tinh nóng lên

Sổ tay Giảm rác thải nhựa đại dương dành cho ngư dân

Một thế giới trước khủng hoảng (Phần 1)

Món quà quý cho những người yêu chim

Thu phí bảo vệ môi trường phải thực chất

UNEP: Cần đầu tư “xanh” 2.500 tỷ USD/năm cho kinh tế...

Lồng ghép giới trong ngành công nghiệp khai thác

Nghiên cứu về chồng lấn quyền sử dụng đất rừng đặc...

Những “truyền thuyết hiện đại” xung quanh thủy điện Mê Kông

Thêm những tư liệu quý góp phần bảo vệ các loài...

Địa lý Biển Đông với Hoàng Sa – Trường Sa

Lần đầu tiên chỉ số giới và môi trường được xếp...

Đức giúp đỡ Việt Nam quản lý và bảo vệ bờ...