ThienNhien.Net hẹn ngày trở lại
Thúc đẩy vai trò Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học
Bảo tồn đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc
Cơ chế thí điểm OECM: Chờ đợi thêm bao lâu?
Bão số 10 gây thiệt hại nặng nề và nỗi đau mất mát

Trên Facebook

ThienNhien.Net

1 ngày trước

LỢI THẾ VEN BIỂNTừ những cánh rừng ngập mặn ở cửa sông Hồng đến vùng đất ngập nước rộng lớn ở Nam Bộ, từ các đầm phá miền Trung đến những thảm cỏ biển quanh đảo, Việt Nam sở hữu khá đầy đủ các hệ sinh thái có khả năng hấp thụ và lưu giữ carbon xanh dương. Một tổng quan khoa học công bố năm 2025 ghi nhận cả ba nhóm quan trọng gồm rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và đầm lầy ngập triều phân bố dọc bờ biển nước ta, dù quy mô và mức độ nghiên cứu rất khác nhau giữa các vùng.Rừng ngập mặn là hệ sinh thái dễ nhận thấy nhất. Những khu rừng này tập trung đáng kể ở các vùng cửa sông và châu thổ phía Bắc và phía Nam, nơi phù sa, thủy triều và thực vật cùng tạo nên những lớp đất giàu vật chất hữu cơ. Ngoài lượng carbon nằm trong thân và rễ cây, một kho carbon lớn được tích lũy trong lớp bùn phía dưới. Bảo vệ một khu rừng như vậy vì thế đồng thời giữ lại một lượng carbon đã được thiên nhiên tích góp qua nhiều năm.Cỏ biển ít được biết đến hơn do đặc thù của hệ sinh thái này. Các thảm cỏ nằm chìm dưới vùng nước nông, xuất hiện ở nhiều vịnh, đầm phá và quanh các đảo, đặc biệt tại miền Trung và vùng biển phía Nam. Phú Quốc hiện được ghi nhận có một trong những vùng cỏ biển lớn nhất Việt Nam. Cỏ biển vừa tạo nơi cư trú và kiếm ăn cho nhiều loài sinh vật biển, vừa giữ phù sa và tích lũy carbon trong trầm tích. Tuy nhiên, nhiều thảm cỏ biển ở Việt Nam đã suy giảm do xây dựng ven biển, nuôi trồng thủy sản, ô nhiễm, tăng độ đục của nước và các tác động khí hậu.Tiềm năng vì thế không chỉ nằm ở việc trồng thêm rừng ngập mặn. Trong nhiều trường hợp, bảo vệ những hệ sinh thái còn khỏe mạnh có thể quan trọng hơn rất nhiều. Một khu rừng ngập mặn trưởng thành hay một thảm cỏ biển lâu năm đang chứa sẵn một kho carbon lớn dưới đất. Nếu hệ sinh thái bị chuyển đổi hoặc trầm tích bị xáo trộn, chúng ta vừa mất khả năng tiếp tục hấp thụ carbon, vừa có nguy cơ làm thất thoát phần carbon đã được lưu giữ.Việt Nam cũng còn một khoảng trống đáng kể về dữ liệu. Diện tích cỏ biển được công bố khác nhau giữa các nghiên cứu và thời điểm khảo sát; nhiều khu vực vẫn chưa được lập bản đồ đầy đủ. Dữ liệu về độ sâu trầm tích, hàm lượng carbon, tốc độ tích lũy hay phát thải khí nhà kính cũng chưa đồng đều. Các tổng quan khoa học gần đây vì thế đều nhấn mạnh nhu cầu cải thiện bản đồ, quan trắc và phương pháp định lượng carbon xanh dương ở quy mô quốc gia.Điều này rất quan trọng khi carbon xanh dương bắt đầu được nhìn nhận như một nguồn lực tài chính cho bảo tồn. Một vùng ven biển rộng, xanh và giàu sinh học chắc chắn có giá trị, nhưng không thể chỉ nhìn vào diện tích rồi nhân với một hệ số carbon để tính ra số tín chỉ có thể bán. Muốn biết thực sự có bao nhiêu carbon, cần biết hệ sinh thái đang ở trạng thái nào, carbon nằm ở đâu, đã tồn tại bao lâu và sẽ thay đổi thế nào nếu chúng ta bảo vệ hoặc phục hồi nó.Việt Nam có lợi thế tự nhiên đáng kể. Phần việc khó hơn nằm ở chỗ biến lợi thế ấy thành những con số đủ tin cậy để quản lý, bảo tồn và cuối cùng huy động được nguồn tài chính. Đây cũng là một trong những vấn đề đang được đặt ra khi Việt Nam thúc đẩy các sáng kiến quốc gia về carbon xanh dương trong năm 2026.#carbonxanhduong #rungngapman #cobien #bienvavenbien #khihau #BaoTonThienNhien #taichinhthiennhien ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

· Chia sẻ

Share on Facebook (opens in a new tab) Share on Twitter (opens in a new tab) Share on LinkedIn (opens in a new tab) Share by Email (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

2 ngày trước

CARBON DƯỚI LỚP BÙNMột khu rừng ngập mặn có thể khiến chúng ta chú ý đến những thân cây, tán lá hay bộ rễ chằng chịt nổi trên mặt bùn. Nhưng kho carbon phần lớn lại nằm ở phần không nhìn thấy: trong đất và những lớp trầm tích phía dưới. Ở các hệ sinh thái carbon xanh dương ven biển, khoảng 50–99% lượng carbon có thể được lưu giữ dưới mặt đất.Carbon bắt đầu được đưa vào hệ sinh thái khi thực vật quang hợp, sử dụng CO₂ để tạo nên thân, lá, rễ và các mô sống. Khi cây rụng lá, rễ già đi hay sinh vật chết, một phần vật chất hữu cơ bị phân hủy, nhưng một phần khác được vùi xuống bùn. Dòng nước và thủy triều cũng mang thêm vật chất hữu cơ từ những nơi khác đến. Qua thời gian, những lớp trầm tích mới tiếp tục phủ lên trên, đưa carbon xuống sâu hơn.Môi trường ngập nước tạo ra một điều kiện đặc biệt cho quá trình này. Oxy khó xâm nhập sâu vào lớp bùn, hoạt động phân hủy của vi sinh vật vì thế thường chậm hơn so với trong những lớp đất thông thoáng. Carbon hữu cơ có thể được giữ lại qua hàng trăm năm, thậm chí lâu hơn trong một số lớp trầm tích sâu. Chính khả năng liên tục chôn vùi và bảo quản vật chất hữu cơ khiến rừng ngập mặn, đầm lầy ngập triều và thảm cỏ biển trở thành những kho carbon có giá trị đặc biệt.Ở đây cần phân biệt hai khái niệm. Lượng carbon lưu trữ là tổng lượng carbon đã tích lũy trong cây, rễ, đất và trầm tích tại một thời điểm. Khả năng hấp thụ carbon lại nói đến lượng carbon mới được hệ sinh thái tiếp tục thu nhận và lưu giữ theo thời gian. Một khu rừng ngập mặn lâu năm vì vậy có thể chứa một kho carbon rất lớn, dù lượng carbon tăng thêm mỗi năm không nhất thiết cũng lớn tương ứng.Điều này cũng lý giải vì sao bảo vệ những hệ sinh thái còn nguyên vẹn đặc biệt quan trọng. Khi rừng ngập mặn bị chuyển thành ao nuôi thủy sản, thảm cỏ biển bị phá hủy hoặc trầm tích bị đào xới và tiếp xúc nhiều hơn với oxy, vật chất hữu cơ vốn được bảo quản trong đất có thể phân hủy nhanh hơn. Một phần carbon tích lũy qua thời gian sẽ được giải phóng trở lại dưới dạng CO₂ hoặc các dạng carbon khác. IPCC vì thế tính đến cả phát thải từ sinh khối và carbon trong đất khi đánh giá việc chuyển đổi các vùng đất ngập nước ven biển.Bùn dưới một khu rừng ngập mặn vì thế không chỉ là nền đất cho cây mọc. Nó giống như một kho lưu trữ được thiên nhiên bồi đắp từng lớp qua thời gian. Bảo vệ carbon xanh dương không chỉ là giúp cây tiếp tục hấp thụ CO₂, mà còn là giữ nguyên những kho carbon đã được tích lũy từ rất lâu và tránh giải phóng chúng trở lại môi trường.Và khi muốn biết một khu rừng ngập mặn hay một thảm cỏ biển thực sự chứa bao nhiêu carbon, mọi chuyện bắt đầu khó hơn nhiều: phải lấy mẫu đất, xác định độ sâu, mật độ, hàm lượng carbon và hiểu cả lịch sử của lớp trầm tích đó. Đây cũng là một trong những thách thức lớn khi muốn biến tiềm năng carbon xanh dương thành một giá trị có thể đo đếm và tạo nguồn tài chính cho bảo tồn.#carbonxanhduong #rungngapman #cobien #bienvavenbien #khihau #BaoTonThienNhien #taichinhthiennhien ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

· Chia sẻ

Share on Facebook (opens in a new tab) Share on Twitter (opens in a new tab) Share on LinkedIn (opens in a new tab) Share by Email (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

3 ngày trước

CARBON XANH DƯƠNGRừng trên cạn là một trong những kho carbon lớn của Trái đất, nhưng thiên nhiên còn cất giữ một lượng carbon đáng kể ở những vùng tiếp giáp giữa đất liền và biển. Cây hấp thụ CO₂ từ khí quyển qua quang hợp, biến carbon thành thân, cành, lá và rễ. Nhưng dọc các bờ biển còn có những kho carbon đặc biệt khác. Carbon được cây cối và các hệ sinh thái ven biển hấp thụ rồi lưu giữ trong sinh khối, đất và trầm tích được gọi là carbon xanh dương (blue carbon).Ba hệ sinh thái được nghiên cứu và thừa nhận trong khoa học về carbon xanh dương hiện nay là rừng ngập mặn, đầm lầy ngập triều và thảm cỏ biển. Chúng chỉ chiếm những dải tương đối hẹp giữa đất liền và biển, nhưng lại có khả năng tích lũy một lượng carbon đáng kể, đồng thời bảo vệ bờ biển, tạo nơi sinh sản và cư trú cho nhiều loài thủy sinh, duy trì nguồn lợi và sinh kế của cộng đồng ven biển.Điều thú vị là phần dễ nhìn thấy chưa chắc đã là phần quan trọng nhất. Trong một khu rừng ngập mặn, chúng ta nhìn thấy thân cây, tán lá và bộ rễ nổi trên bùn. Trong một thảm cỏ biển, chúng ta nhìn thấy những chiếc lá lay động dưới nước. Nhưng phần lớn carbon của các hệ sinh thái này có thể nằm dưới mặt đất, trong rễ, vật chất hữu cơ và những lớp trầm tích tích tụ qua thời gian. Với các hệ sinh thái carbon xanh dương ven biển, khoảng 50–99% lượng carbon lưu giữ có thể nằm trong đất và trầm tích.Nước và bùn tạo nên một điều kiện rất khác với đất rừng thông thường. Lá, rễ và các vật chất hữu cơ sau khi chết bị vùi xuống lớp trầm tích ngập nước, nơi thiếu oxy làm quá trình phân hủy diễn ra chậm hơn. Carbon vì vậy có thể tiếp tục tích tụ qua nhiều thế hệ cây cỏ và được giữ lại trong thời gian rất dài. Đó là lý do một bãi rừng ngập mặn hay một thảm cỏ biển không chỉ đang hấp thụ carbon hôm nay, mà còn có thể chứa cả lượng carbon được tích lũy từ rất lâu trước đó.Tuy nhiên, không nên hiểu carbon xanh dương đơn giản là “carbon có ở biển”. Đại dương tham gia vào chu trình carbon toàn cầu theo rất nhiều cơ chế, nhưng khi nói đến carbon xanh dương có thể quản lý thông qua bảo tồn và phục hồi, người ta hiện tập trung nhiều nhất vào các hệ sinh thái ven biển có thực vật như rừng ngập mặn, cỏ biển và đầm lầy ngập triều. Những hệ sinh thái khác như rong biển, vùng biển khơi hay rạn san hô có vai trò sinh thái rất lớn, nhưng việc xác định và hạch toán carbon của chúng phức tạp hơn.Carbon xanh dương được quan tâm không chỉ bởi khả năng hấp thụ CO₂. Khi một khu rừng ngập mặn bị phá, thảm cỏ biển bị mất hay lớp trầm tích bị đào xới, một phần kho carbon tích lũy lâu năm có thể bị phân hủy và quay trở lại khí quyển hoặc đại dương. Vì thế, giữ lại carbon đã được thiên nhiên cất giữ cũng quan trọng không kém việc hấp thụ thêm carbon mới.Việt Nam chúng ta có đường bờ biển dài, nhiều vùng cửa sông, rừng ngập mặn, bãi triều và thảm cỏ biển. Điều đó mở ra một tiềm năng đáng kể về carbon xanh dương. Nhưng từ một hệ sinh thái có khả năng lưu giữ carbon đến việc đo được chính xác nó chứa bao nhiêu, bảo vệ được bao lâu, và xa hơn nữa là biến giá trị ấy thành nguồn tài chính cho thiên nhiên, còn là một khoảng cách khá dài.Đó cũng là câu chuyện chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu.#BlueCarbon #CarbonXanhDuong #RungNgapMan #CoBien #BienVaVenBien #KhiHau #TaiChinhThienNhien ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

· Chia sẻ

Share on Facebook (opens in a new tab) Share on Twitter (opens in a new tab) Share on LinkedIn (opens in a new tab) Share by Email (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

4 ngày trước

HẢI VÂN QUAN, NƠI NÚI BIỂN GẶP LỊCH SỬCó những vùng đất mà vẻ đẹp của núi non, sông biển luôn đi cùng chiều sâu của lịch sử. Mỗi con đèo, mỗi cửa ải, mỗi dải bờ biển không chỉ tạo nên một cảnh quan đặc sắc, mà còn lưu giữ dấu vết của những bước chân mở cõi và những năm tháng bảo vệ đất nước. Hải Vân Quan là một nơi như vậy. Nằm trên đỉnh đèo Hải Vân ở độ cao khoảng 490 mét, giữa Huế và Đà Nẵng, nơi đây nhìn xuống một bên là biển Đông xanh thẳm, một bên là những dãy núi của hệ Bạch Mã nối dài ra sát biển. Mây thường phủ ngang sườn núi, cũng từ cảnh tượng ấy mà cái tên Hải Vân, nghĩa là “mây biển”, trở nên thật đẹp và đúng với cảnh quan nơi này.Địa thế hiểm trở ấy cũng khiến Hải Vân trở thành một vị trí đặc biệt trong lịch sử. Năm 1306, cuộc hôn nhân giữa Công chúa Huyền Trân của Đại Việt và vua Chế Mân của Champa gắn với việc hai châu Ô và Lý được sáp nhập vào Đại Việt. Từ đó, khu vực Hải Vân dần trở thành một dấu mốc quan trọng trên con đường mở rộng lãnh thổ về phương Nam. Qua nhiều thế kỷ, con đèo vừa là ranh giới tự nhiên, vừa là tuyến giao thông chiến lược nối Thuận Hóa với vùng đất Quảng Nam và xa hơn nữa.Đến năm 1826, vua Minh Mạng cho xây dựng Hải Vân Quan thành một cụm phòng thủ kiên cố nhằm bảo vệ cửa ngõ phía nam của Kinh đô Huế. Công trình gồm hai cửa vòm, trú sở, vũ khố cùng hệ thống thành lũy và các vị trí bố trí hỏa lực. Một phía cổng đề ba chữ “Hải Vân Quan”, phía kia là danh xưng nổi tiếng “Thiên hạ đệ nhất hùng quan”. Vị trí quân sự của nơi này tiếp tục được nhận ra trong các giai đoạn lịch sử sau đó, khi người Pháp rồi quân đội Mỹ cũng sử dụng khu vực đỉnh đèo cho mục đích phòng thủ. Năm 2017, Hải Vân Quan được xếp hạng Di tích quốc gia và sau quá trình trùng tu, di tích được mở cửa trở lại từ tháng 8/2024.Nhưng Hải Vân còn đặc biệt bởi chính thiên nhiên đã tạo nên vị thế lịch sử ấy. Dãy núi cao đột ngột vươn ra sát biển tạo thành một bức thành tự nhiên, chia tách tương đối hai vùng khí hậu và buộc con đường Bắc Nam trong nhiều thế kỷ phải vượt qua một hành lang hẹp, hiểm trở. Đứng trên Hải Vân Quan hôm nay, nhìn về vịnh Lăng Cô ở phía bắc và biển Đà Nẵng ở phía nam, chúng ta có thể hiểu phần nào vì sao núi, biển và địa hình từng có ảnh hưởng lớn đến cách con người mở đường, lập làng, tổ chức lãnh thổ và phòng thủ đất nước.Bởi vậy, giá trị của Hải Vân không nằm riêng trong một cửa ải cổ, cũng không chỉ ở một cung đèo đẹp. Cảnh quan và lịch sử ở đây thực ra là hai lớp của cùng một câu chuyện. Thiên nhiên tạo nên một cửa ngõ, lịch sử biến cửa ngõ ấy thành nơi chứng kiến bước chân của bao thế hệ trên con đường mở cõi và giữ nước. Giữ gìn Hải Vân vì thế cũng cần nhìn rộng hơn việc bảo tồn một công trình kiến trúc. Đó còn là gìn giữ núi rừng, cảnh quan và không gian tự nhiên đã làm nên ý nghĩa của di tích suốt hàng trăm năm.Ký họa của KTS Nguyễn Đức Cường.#HaiVanQuan #DeoHaiVan #ThienHaDeNhatHungQuan #DiSanVietNam #LichSuVietNam #CanhQuanThienNhien #BaoTonDiSan #ThienNhienNet ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

· Chia sẻ

Share on Facebook (opens in a new tab) Share on Twitter (opens in a new tab) Share on LinkedIn (opens in a new tab) Share by Email (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

5 ngày trước

NƯỚC CŨNG CÓ PHÓNG XẠNhắc đến phóng xạ trong nước có thể mọi người sẽ nghĩ ngay đến nhà máy điện hạt nhân hay một sự cố nào đó. Nhưng nước hoàn toàn có thể mang các chất phóng xạ dù chưa từng đi qua bất kỳ nguồn ô nhiễm nhân tạo nào. Khi nước mưa thấm xuống đất rồi chảy qua các lớp đá, nó có thể hòa tan một lượng rất nhỏ uranium và những nguyên tố hình thành trong chuỗi phân rã tự nhiên của uranium, thorium. Bởi vậy, uranium-238, uranium-234, radium-226, radium-228, lead-210 hay polonium-210 đều có thể được tìm thấy trong nước với những mức độ khác nhau.Câu chuyện có thể bắt đầu từ uranium, nguyên tố vốn hiện diện tự nhiên trong nhiều loại đất đá. Uranium phân rã qua một chuỗi dài các đồng vị để cuối cùng trở thành chì bền; trên đường đi ấy xuất hiện radium rồi radon. Cả uranium, radium và radon đều có thể đi vào nước. Nước ngầm thường đáng chú ý hơn nước mặt bởi thời gian tiếp xúc với đất đá dài hơn và trong một số điều kiện địa chất, các chất này có thể được hòa tan hoặc giải phóng vào tầng chứa nước.Đo phóng xạ trong nước cũng khác với đo một chất hóa học thông thường. Các nhà khoa học thường sử dụng đơn vị becquerel, viết tắt Bq. Một becquerel nghĩa là có một phân rã phóng xạ xảy ra trong một giây. Nhưng cùng một số Bq không có nghĩa là gây ra cùng một liều bức xạ cho cơ thể, bởi điều đó còn phụ thuộc vào đồng vị nào đang phân rã, loại bức xạ phát ra và cách cơ thể tiếp xúc với nó. Vì vậy, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thường khuyến nghị sàng lọc trước bằng tổng hoạt độ alpha và beta, sau đó mới xác định từng đồng vị nếu kết quả cho thấy cần khảo sát sâu hơn.Riêng uranium còn có một điều khá bất ngờ: đối với nước uống, độc tính hóa học đối với thận thường đáng quan tâm hơn chính tính phóng xạ của nó. WHO đưa ra giá trị hướng dẫn tạm thời 30 microgam uranium trên một lít nước dựa trên độc tính hóa học. Đây là một ví dụ thú vị cho thấy một nguyên tố phóng xạ không nhất thiết chỉ được đánh giá bằng nguy cơ bức xạ.Radon lại hành xử theo cách khác. Đây là một khí phóng xạ nên khi có trong nước ngầm, nó có thể thoát khỏi nước khi chúng ta mở vòi, tắm hoặc khuấy nước. WHO cho biết, xét trung bình, phần lớn liều liên quan đến radon trong nước uống đến từ hít phải radon thoát vào không khí hơn là từ việc uống chính lượng nước đó. Tuy vậy, nguồn radon trong nhà quan trọng nhất thường vẫn là đất và vật liệu xây dựng bên dưới công trình, chứ không phải nước máy.Việt Nam cũng không nằm ngoài câu chuyện địa chất này. Một nghiên cứu công bố năm 2021 đã đo radium-226, radium-228 và uranium-238 trong nước giếng quanh tám khu vực có phông phóng xạ tự nhiên cao ở miền Bắc. Kết quả cho thấy hoạt độ các đồng vị biến thiên rất lớn giữa các khu vực, phản ánh sự khác biệt về địa chất và nguồn nước. Những nghiên cứu như vậy đặc biệt có ý nghĩa ở các vùng có khoáng hóa uranium, đất hiếm hoặc phông bức xạ tự nhiên cao, nơi nước ngầm cần được xem xét không chỉ về vi sinh hay hóa chất thông thường mà cả về mặt phóng xạ.Dẫu vậy, chỉ nghe đến chữ “phóng xạ” không nên khiến chúng ta mặc định rằng nước đang nguy hiểm. WHO lưu ý rằng trong phần lớn trường hợp, liều bức xạ do các đồng vị trong nước uống nhỏ hơn nhiều so với tổng phơi nhiễm bức xạ mà con người nhận từ các nguồn tự nhiên khác. Điều cần biết vẫn giống như với fluoride, asen hay nitrate trong những bài trước: chất gì đang có mặt, ở mức bao nhiêu và con người tiếp xúc với nó như thế nào. Một cốc nước trong veo có thể mang dấu vết của những quá trình phóng xạ đã diễn ra trong lòng đất từ rất lâu trước khi con người xuất hiện.#Nuoc #PhongXaTuNhien #Radon #Radium #Uranium #NuocNgam #ChatLuongNuoc #KhoaHocMoiTruong #PanNature ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

· Chia sẻ

Share on Facebook (opens in a new tab) Share on Twitter (opens in a new tab) Share on LinkedIn (opens in a new tab) Share by Email (opens in a new tab)

Trên YouTube

Chủ đề nổi bật

BBĐVHD biến đổi khí hậu Biến đổi khí hậu BĐKH bảo vệ môi trường Bảo vệ rừng bệnh truyền nhiễm cháy rừng corona Covid-19 cơ hội việc làm Dịch bệnh Hà Nội Hạn hán Hổ Khai thác khoáng sản khoáng sản khu công nghiệp lũ lụt Mê Kông Mưa bão Mưa lũ Mỹ Nghệ An ngà voi phá rừng plastic Quảng Nam rác thải nhựa SARS-CoV-2 sạt lở thiên tai Thủy điện Trung Quốc Trung Quốc vaccine xả thải Ô nhiễm không khí Ô nhiễm môi trường ô nhiễm ĐBSCL ĐVHD đa dạng sinh học đại dịch động vật hoang dã

Lũ rút chậm, nguy cơ sạt lở cao

Triệt phá đường dây buôn bán trẻ sơ sinh xuyên quốc...

Podcast | Viễn cảnh đáng lo khi thực hiện 3 dự...

Bão số 10 gây thiệt hại nặng nề và nỗi đau...

Cháy Rạng Đông: Dân “đi không được, ở không xong”

Dịch bệnh – hậu quả tất yếu khi con người tàn...

8 người chết và mất tích vì mưa lũ Tây Bắc