Biến đổi khí hậu Archives - Page 191 of 301 - ThienNhien.Net

Đối thoại chính sách về an ninh lương thực, ứng phó...

Tìm giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu trong...

Ứng phó với biến đổi khí hậu tại Hà Nội: Bắt...

Phong hóa hóa học có thể làm giảm một số tác...

25% dân số thế giới đối mặt với các đợt nắng...

Trái Đất không thể tránh khỏi tăng 2 độ F vào...

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà: Các đô thị...

Chủ động với biến đổi thời tiết

Nhiệt độ bề mặt trái đất năm 2016 đạt mức cao...

Di tích khảo cổ Vichima mang đậm dấu ấn của biến...

1...190191192...301 Page 191 of 301

Trên Facebook

ThienNhien.Net

15 giờ trước

Khủng hoảng nước ngọt: Mặt trận hay bị lãng quênTrong các cuộc thảo luận về bảo tồn thiên nhiên, hệ sinh thái nước ngọt vẫn thường ở vị trí rất mờ nhạt. Rừng được nhắc nhiều. Biển cũng ngày càng được quan tâm hơn. Nhưng sông suối, ao hồ, đầm lầy và đất ngập nước là những nơi giữ vai trò sống còn đối với đa dạng sinh học và sinh kế của con người lại chưa được nhìn nhận như một ưu tiên tương xứng. Đây là một khoảng trống lớn, và có lẽ cũng là một trong những sai lầm nghiêm trọng nhất của tư duy bảo tồn thiên nhiên hiện nay.Điều đáng nói là các bằng chứng khoa học ngày càng rõ ràng. Một nghiên cứu toàn cầu công bố trên Nature đầu năm 2025 cho thấy 24% các loài động vật nước ngọt được đánh giá hiện đang đối mặt nguy cơ tuyệt chủng. Nhiều tổng quan khoa học lớn trước đó cũng đi đến cùng một kết luận: đa dạng sinh học nước ngọt đang suy giảm rất nhanh, thậm chí nhanh hơn nhiều hệ sinh thái trên cạn và biển. Đây không còn là một cảnh báo mang tính học thuật. Đó là tín hiệu cho thấy một mặt trận bảo tồn thiên nhiên đang xuống cấp nghiêm trọng, nhưng vẫn chưa được đặt đúng chỗ trong các ưu tiên chính sách và đầu tư.Ở Việt Nam, thực trạng ấy hiện lên rất rõ. Từ các con suối miền núi đến những dòng sông lớn như Mê Công, hệ sinh thái nước ngọt đang chịu sức ép dồn dập: thủy điện làm biến đổi dòng chảy và cản trở đường di cư của cá; khai thác cát làm xói lở bờ sông và phá vỡ cấu trúc lòng dẫn; hóa chất nông nghiệp theo nước trôi xuống suối; nhiều vùng đất ngập nước tiếp tục bị thu hẹp hoặc suy thoái do chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Riêng ở Đồng bằng sông Cửu Long, các phân tích gần đây cho thấy lượng cát tự nhiên bồi về đồng bằng chỉ còn khoảng 2–4 triệu m³ mỗi năm, trong khi lượng khai thác có thể lên tới 35–55 triệu m³. Một châu thổ không thể khỏe mạnh nếu bị rút ruột nhanh hơn rất nhiều so với khả năng tự bồi đắp.Khủng hoảng nước ngọt nguy hiểm ở chỗ nó diễn ra một cách lặng lẽ. Một cánh rừng bị chặt có thể nhìn thấy ngay. Nhưng một dòng sông mất dần sự sống thường chỉ lộ ra qua những dấu hiệu muộn: cá ít đi, nước đổi màu, mùa lũ bất thường hơn, bờ sông sạt lở nhiều hơn, những loài từng rất quen thuộc biến mất mà ít ai để ý. Đến khi vấn đề trở nên rõ ràng, nhiều quá trình sinh thái quan trọng có khi đã bị đứt gãy từ lâu. Vì thế, nếu tiếp tục coi bảo tồn nước ngọt là phần phụ của bảo tồn thiên nhiên, chúng ta có thể sẽ giữ được những cái tên trên bản đồ, nhưng đánh mất chính những dòng chảy đang nuôi dưỡng sự sống bên trong các hệ sinh thái ấy.Bảo tồn trong thập niên tới sẽ không thể chỉ dừng ở việc giữ rừng hay mở rộng diện tích khu bảo tồn trên cạn. Sông suối, đất ngập nước và dòng chảy sinh thái phải được nhìn nhận như một ưu tiên trung tâm. Bởi khi nước ngọt suy kiệt, thứ mất đi không chỉ là vài loài cá hay vài bãi bồi, mà là khả năng tự duy trì sự sống của cả một cảnh quan.#BaoTonThienNhien #nuocngot #datngapnuoc #songsuoi #dadangsinhhoc #mekong #khaithaccat #thuydien ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

2 ngày trước

Vì sao cuối xuân là mùa của muôn cánh bướm?Vào khoảng cuối xuân, nhất là những ngày tháng 3–4 dương lịch, nhiều khu rừng ở miền Bắc như Vườn quốc gia Cúc Phương bỗng trở nên khác lạ. Trên những con đường mòn, ven suối, những khoảng đất ẩm hay dưới tán rừng thưa nắng, từng đàn bướm đủ màu sắc xuất hiện dày đặc. Có lúc, hàng trăm, hàng ngàn cá thể cùng tụ lại trên một vệt bùn ướt, một bãi đất trống hay lượn bay giữa những vòm cây như một cơn mưa cánh mỏng. Với nhiều người, đó là một cảnh tượng đẹp như cổ tích. Nhưng dưới góc nhìn sinh thái, mùa bướm ấy không phải điều ngẫu nhiên, mà là kết quả của một nhịp điệu tự nhiên rất tinh tế giữa khí hậu, vòng đời côn trùng và trạng thái của rừng.Trước hết, cuối xuân là thời điểm điều kiện thời tiết đặc biệt thuận lợi cho bướm trưởng thành hoạt động. Sau mùa đông lạnh, nhiệt độ tăng dần, độ ẩm trong rừng vẫn còn cao, ánh nắng đã rõ hơn nhưng chưa gay gắt như mùa hè. Đây là khoảng thời gian lý tưởng để bướm bay, kiếm ăn, tìm bạn tình và sinh sản. Nhiều loài bướm ở miền Bắc có vòng đời gắn với nhịp mùa như vậy: sâu non phát triển trên cây chủ từ trước đó, trải qua giai đoạn nhộng, rồi đồng loạt vũ hóa vào cuối xuân khi điều kiện bên ngoài phù hợp nhất. Chính sự xuất hiện đồng loạt của thế hệ trưởng thành trong một khoảng thời gian ngắn đã tạo nên cảm giác như cả khu rừng bừng nở với muôn ngàn cánh bướm.Bên cạnh thời tiết, cuối xuân cũng là lúc rừng bước vào giai đoạn rất giàu nguồn sống. Nhiều loài cây bắt đầu ra lộc non, nở hoa, tiết mật hoặc nhựa cây; thảm thực vật dưới tán rừng xanh trở lại sau mùa đông; các loài cây chủ của sâu bướm như cỏ, cây bụi, dây leo cũng phát triển mạnh. Với bướm trưởng thành, đây là thời điểm nguồn thức ăn khá dồi dào, từ mật hoa đến khoáng chất trong bùn ẩm, phân động vật hay dịch quả lên men. Với sâu non, đó cũng là lúc lá non mềm và giàu dinh dưỡng hơn, rất phù hợp để ăn và lớn nhanh. Nói cách khác, mùa bướm không chỉ là mùa của cái đẹp, mà còn là thời điểm hệ sinh thái rừng đang vận hành mạnh mẽ ở cấp độ rất nhỏ: từ cây cối, độ ẩm, đất, vi sinh cảnh cho đến côn trùng thụ phấn và chuỗi thức ăn.Một hình ảnh rất quen thuộc ở Cúc Phương là bướm tụ đàn trên đất ẩm, ven vũng nước hay mép suối. Nhiều người tưởng rằng chúng chỉ đang nghỉ chân, nhưng thực ra đây là một hành vi sinh thái rất thú vị gọi là hút khoáng. Nhiều loài bướm, đặc biệt là con đực, cần hấp thu natri, amino acid và các khoáng chất khác từ bùn ẩm, nước rỉ, phân hoặc xác hữu cơ để bổ sung cho quá trình sinh sản. Trong môi trường rừng nhiệt đới, mật hoa cung cấp năng lượng nhưng lại không đủ một số khoáng vi lượng quan trọng. Vì vậy, những bãi đất ẩm sau mưa, ven suối nhỏ hay mặt đường đất trong rừng trở thành điểm hẹn của hàng chục loài bướm. Khi điều kiện thời tiết ổn định, độ ẩm vừa phải và mặt đất đủ khoáng, hiện tượng này diễn ra rất rõ, tạo nên những đám bướm dày đặc mà du khách thường rất thích thú.Vì thế, cảnh tượng bướm bay ngập lối ở Cúc Phương hay nhiều khu rừng khác không chỉ là một mùa du lịch đẹp, mà còn là dấu hiệu cho thấy hệ sinh thái rừng vẫn còn đủ lành để nuôi dưỡng những vòng đời tinh tế ấy. Bướm cần cây chủ cho sâu non, cần hoa và nhựa cho con trưởng thành, cần đất ẩm sạch để hút khoáng, cần khí hậu đủ ổn định để vũ hóa đúng thời điểm. Chỉ cần rừng bị phân mảnh, thuốc trừ sâu lan vào, nguồn nước ô nhiễm hoặc thảm thực vật bị xáo trộn mạnh, mùa bướm có thể thưa dần mà ta không để ý. Bởi vậy, mỗi mùa bướm cuối xuân cũng là một lời nhắc rất đẹp: khi thiên nhiên còn khỏe, nó sẽ tự biết cách làm con người ngỡ ngàng.Ảnh của VnExpress.#muabuom #cucphuong #vuonquocgiacucphuong #thiennhien #dadangsinhhoc #contrung #hesinhthai #rungviet_nam ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

3 ngày trước

Đừng quên côn trùng!Một khu rừng có thể còn cây lớn. Một con suối có thể còn nước chảy. Một vùng đất ngập nước có thể vẫn xanh. Nhưng nếu những loài côn trùng dần biến mất, thiên nhiên ở đó đã bắt đầu yếu đi theo cách khó nhìn thấy nhất. Không ồn ào như mất một loài thú quý hiếm, không dễ gây chú ý như một cánh rừng bị chặt hạ, sự suy giảm của côn trùng thường diễn ra âm thầm nhưng hậu quả của nó lan rất xa.Khoa học ngày càng cho thấy côn trùng không phải là phần phụ của hệ sinh thái, mà là một phần nền móng. Chúng thụ phấn cho cây rừng, phân hủy lá mục và gỗ mục, tái tạo dinh dưỡng cho đất, kiểm soát quần thể sinh vật khác, và nuôi sống chim, ếch nhái, dơi, cá suối cùng vô số loài động vật hoang dã. Một tổng quan trên BioScience năm 2025 nhấn mạnh rằng côn trùng là mắt xích trung tâm trong lưới thức ăn, còn nghiên cứu trên Science năm 2025 cho thấy tổng số lượng bướm ở Hoa Kỳ giảm khoảng 22% trong giai đoạn 2000–2020, với khoảng 2/3 số loài được theo dõi đang suy giảm. Những con số ấy không chỉ nói về côn trùng. Chúng nói về sự hao hụt của cả hệ sinh thái.Vấn đề là con người thường bảo tồn thiên nhiên theo cách quá thiên về những gì dễ thấy. Chúng ta chú ý đến thú lớn, chim đẹp, cây cổ thụ, nhưng lại ít để tâm đến bóng tối tự nhiên, gỗ mục, lá mục, bờ suối nhỏ, bụi cây thấp, đầm nước nhỏ, hay những khoảng sinh cảnh lộn xộn mà côn trùng cần để sống. Không ít nơi, thiên nhiên bị dọn dẹp quá mức cho sạch sẽ, sáng sủa, thuận mắt con người - và chính vì thế mà nghèo đi. Một khu rừng khỏe mạnh không phải là một khu rừng sạch sẽ, bóng lộn. Một hệ sinh thái lành mạnh không phải là nơi mọi thứ đều được kiểm soát gọn gàng.Bảo tồn côn trùng vì thế không phải là một việc nhỏ. Đó là cách bảo vệ những mắt xích đầu tiên của sự sống. Muốn giữ thiên nhiên còn vận hành, cần giữ lại những điều tưởng như rất nhỏ: một thân cây mục, một lớp lá rụng, một đêm đủ tối, một bờ suối không bị bê tông hóa, một mảnh đất ngập nước chưa bị san lấp, một khu vườn còn cây bản địa và còn chỗ cho sinh vật hoang dã trú ngụ. Thiên nhiên không chỉ cần những cánh rừng lớn. Thiên nhiên còn cần những sinh vật nhỏ bé.Nếu thật sự muốn bảo tồn thiên nhiên, đã đến lúc chúng ta thôi xem côn trùng là thứ có cũng được, không có cũng chẳng sao. Bởi rất có thể khi những sinh vật nhỏ nhất bị lãng quên, đó cũng là lúc nền móng của hệ sinh thái đang lặng lẽ rạn nứt.Minh họa: The Society for Conservation Biology #contrung #dadangsinhhoc #BaoTonThienNhien #hesinhthai #baotoncontrung #thiennhienhoangda #khunghoangcontrung ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

4 ngày trước

Khi mắt lưới đầu tiên bị đứtMột con chim non trong tổ không lớn lên bằng những hạt ngũ cốc hay vài mẩu quả chín. Ở nhiều khu rừng và đồng cỏ, nó lớn lên nhờ sâu non, ấu trùng, bướm nhỏ, ruồi, bọ cánh cứng và vô số loài côn trùng khác mà chim bố mẹ mang về liên tục trong mùa sinh sản. Một con ếch bên bờ suối, một con dơi lao trong đêm, một đàn cá nhỏ ở khe nước đầu nguồn cũng vậy. Trước khi trở thành thức ăn của thiên nhiên, côn trùng đã là nền móng của rất nhiều chuỗi sống.Đó là lý do vì sao sự suy giảm của côn trùng không bao giờ chỉ là câu chuyện của riêng côn trùng. Một tổng quan công bố trên BioScience năm 2025 nhấn mạnh rằng côn trùng là mắt xích trung tâm trong lưới thức ăn, truyền năng lượng từ thực vật và vật chất hữu cơ sang chim, lưỡng cư, bò sát, thú nhỏ và cá. Khi số lượng côn trùng giảm, tác động không chỉ nằm ở việc ít thức ăn hơn, mà còn làm thay đổi thời điểm xuất hiện thức ăn, chất lượng dinh dưỡng, và cả cấu trúc tương tác giữa các loài. Nói cách khác, khi côn trùng mất đi, thiên nhiên không chỉ đói hơn mà còn lệch nhịp.Những dấu hiệu ấy đã được ghi nhận ở nhiều nơi. Một nghiên cứu quy mô lớn công bố năm 2025 cho thấy tại Bắc Mỹ, tổng số lượng bướm giảm khoảng 22% chỉ trong giai đoạn 2000–2020, và khoảng 2/3 số loài được theo dõi đang suy giảm. Đồng thời, nhiều nghiên cứu trước đó và các phân tích gần đây tiếp tục ghi nhận hiện tượng chim ăn côn trùng suy giảm mạnh ở nhiều vùng. Các nhà khoa học không nói rằng mọi nguyên nhân đều chỉ do côn trùng giảm, nhưng ngày càng rõ rằng khi nguồn côn trùng nghèo đi, những loài phụ thuộc vào chúng sẽ chịu áp lực rất lớn, đặc biệt trong mùa sinh sản, khi chỉ cần lệch vài tuần giữa lúc chim non nở và lúc côn trùng xuất hiện, cả một lứa con non có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.Ở các hệ sinh thái nước ngọt, câu chuyện còn tinh vi hơn. Nhiều loài côn trùng có vòng đời giữa hai thế giới: ấu trùng sống dưới nước, trưởng thành bay lên không trung. Chính chúng tạo nên một cây cầu năng lượng giữa suối, ao, đầm lầy với rừng ven bờ. Khi côn trùng thủy sinh suy giảm, không chỉ cá và động vật sống dưới nước bị ảnh hưởng, mà cả nhện, chim, dơi, thằn lằn và các loài săn mồi trên cạn cũng mất đi một phần nguồn thức ăn. Một nghiên cứu tổng quan gần đây mô tả đây là sự đứt gãy của “dòng trợ cấp sinh thái” giữa hệ sinh thái nước và đất liền - vốn là thứ mà mắt thường gần như không bao giờ nhìn thấy.Vì thế, côn trùng không chỉ là một nhóm sinh vật nhỏ bé đông đúc. Chúng là những mắt lưới đầu tiên giữ cho toàn bộ mạng lưới sự sống không bị rách. Khi mắt lưới ấy bắt đầu đứt, thiên nhiên vẫn có thể còn xanh, chim vẫn có thể còn hót, suối vẫn có thể còn chảy. Nhưng bên dưới vẻ bình thường ấy, sự thiếu hụt đã bắt đầu lan ra: từ tổ chim, bờ suối, tán rừng cho đến cả những hệ sinh thái mà con người vẫn tưởng là còn nguyên vẹn.Minh họa: Math Science Nucleus#ConTrung #DaDangSinhHoc #BaoTonThienNhien #HeSinhThai #LuoiThucAn #ChimHoangDa #LuongCu #NuocNgot #BaoTonConTrung ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

5 ngày trước

Một khúc gỗ mục, một thế giới sốngMột thân cây đổ, một khúc gỗ mục, một lớp lá rụng dày dưới tán rừng trong mắt nhiều người chỉ là phần thừa của thiên nhiên. Thứ đó được cho là cần dọn đi để khu rừng trông sạch hơn, công viên gọn gàng hơn, hay khu du lịch sinh thái đẹp mắt hơn. Nhưng với vô số loài côn trùng, đó lại là nhà ở, nguồn thức ăn, nơi sinh sản và cả một hệ thống hạ tầng sống không thể thay thế.Giới sinh thái học gọi nhóm côn trùng sống phụ thuộc vào gỗ chết, cây đang mục hoặc các vi sinh cảnh liên quan là động vật ăn gỗ mục. Đây là một trong những nhóm côn trùng quan trọng nhất trong hệ sinh thái rừng. Một tài liệu tổng quan của Cơ quan Lâm nghiệp Hoa Kỳ cho biết khoảng một phần ba số loài côn trùng rừng trên thế giới phụ thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp vào gỗ chết trong ít nhất một giai đoạn vòng đời của chúng. Không phải ngẫu nhiên mà những khu rừng còn nhiều gỗ mục, cây già, thân cây chết đứng hay hốc cây thường cũng là những khu rừng giàu sự sống hơn rất nhiều.Vai trò của chúng không hề nhỏ. Nghiên cứu công bố trên Nature cho thấy ở quy mô toàn cầu, côn trùng có thể giúp giảm khoảng 29% lượng carbon phát thải từ quá trình phân hủy gỗ chết trong rừng, và tác động này đặc biệt mạnh ở rừng nhiệt đới. Nói cách khác, côn trùng không chỉ ăn gỗ mục mà chúng là một phần của guồng máy phân hủy, tuần hoàn dinh dưỡng và vận hành chu trình carbon của rừng. Còn ở tầng lá mục dưới đất, các nghiên cứu gần đây tiếp tục cho thấy khi loại bỏ nhóm động vật không xương sống và động vật đất nhỏ, tốc độ phân hủy lá rụng giảm đáng kể; có nghiên cứu ghi nhận khối lượng lá phân hủy giảm gần 9% khi loại trừ nhóm động vật đất trong thảm mục. Một khu rừng không có lớp lá mục khỏe mạnh cũng giống như một cánh đồng mất lớp đất màu.Vì thế, mỗi lần con người dọn dẹp thiên nhiên theo thói quen thẩm mỹ như gom lá rụng, lấy hết củi mục, dọn gỗ chết, làm trống tầng nền rừng, làm sạch quá mức các khu sinh thái ven suối là mỗi lần vô tình xóa sổ những vi sinh cảnh quan trọng. Mất gỗ mục không chỉ là mất một khúc gỗ. Mất lá mục không chỉ là mất vài lớp lá khô. Đó là mất nơi trú ẩn của ấu trùng, mất chỗ sinh sản của bọ cánh cứng, mất thức ăn cho vô số sinh vật nhỏ, và làm nghèo đi cả vô số nhà máy tái chế tự nhiên của khu rừng.Một khu rừng khỏe mạnh không phải là một khu rừng sạch bóng như công viên đô thị. Nó cần có những phần đang sống, những phần đang chết, và cả những phần đang trở về với đất. Trong thiên nhiên, đôi khi chính những gì trông như cũ kỹ và bừa bộn mới là dấu hiệu của một hệ sinh thái còn đủ sâu sắc, đủ già dặn, và còn đủ chỗ cho sự sống tiếp tục.Ảnh minh họa: Smithsonian Magazine#contrung #dadangsinhhoc #BaoTonThienNhien #hesinhthai #GoMuc #lamuc #RungTuNhien #baotoncontrung ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

Biến đổi khí hậu

Liên hợp quốc: Không còn nhiều thời gian để giải quyết khủng hoảng khí hậu

Hà Nội ban hành kế hoạch thực hiện thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021 – 2030

Nông dân trồng ca cao chật vật vì biến đổi khí hậu

Những cách khó tin có thể chống biến đổi khí hậu

Mỹ rút khỏi Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu

Đối thoại chính sách về an ninh lương thực, ứng phó...

Tìm giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu trong...

Ứng phó với biến đổi khí hậu tại Hà Nội: Bắt...

Phong hóa hóa học có thể làm giảm một số tác...

25% dân số thế giới đối mặt với các đợt nắng...

Trái Đất không thể tránh khỏi tăng 2 độ F vào...

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà: Các đô thị...

Chủ động với biến đổi thời tiết

Nhiệt độ bề mặt trái đất năm 2016 đạt mức cao...

Di tích khảo cổ Vichima mang đậm dấu ấn của biến...