Hội nghị Đa dạng Sinh học Liên Hợp Quốc (COP 16.2) vừa diễn ra tại Rome, Ý vào tuần trước (25-27/02), đặt ra một câu hỏi quan trọng: Ai cần có kỹ năng gì để kết nối, điều phối và triển khai các giải pháp cho biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học và bất bình đẳng xã hội? Và làm thế nào để nhân rộng các giải pháp này xuyên suốt các ngành và hệ thống xã hội? Trong đó, vai trò của các CSOs như là tác nhân cầu nối được nhấn mạnh.
Gần đây, Viện nghiên cứu Wyss Academy for Nature (Đại học Bern, Thụy Sỹ) đã xem xét câu hỏi này thông qua lăng kính của những người kết nối khoa học, chính sách và cộng đồng trong khu vực Đông Nam Á. Những người này không chỉ giải quyết các thách thức về sinh thái mà còn giúp giảm thiểu sự phân hóa xã hội, thúc đẩy các giải pháp toàn diện dựa trên bằng chứng khoa học và đảm bảo quyền lợi của các cộng đồng địa phương, đặc biệt là người dân bản địa
Báo cáo “From Global Commitments to Local Actions: Strengthening IP&LCs and CSOs Leadership in Climate and Biodiversity Governance” (Từ cam kết toàn cầu đến hành động địa phương: Tăng cường vai trò lãnh đạo của người dân bản địa, cộng đồng địa phương và các tổ chức xã hội dân sự trong quản quản trị khí hậu và đa dạng sinh học) là kết quả hợp tác giữa Wyss Academy for Nature, Chương trình Trao đổi Các Sản phẩm Lâm sản ngoài Gỗ – Châu Á (NTFP-EP Asia), và 44 đại diện từ tám quốc gia ASEAN tại Diễn đàn Xã hội Dân sự về Lâm nghiệp Xã hội ASEAN. Báo cáo nhấn mạnh sự cần thiết của các giải pháp mang tính chuyển đổi, yêu cầu sự hợp tác giữa chính phủ, doanh nghiệp, tổ chức xã hội dân sự và cộng đồng để đảm bảo quản trị tài nguyên thiên nhiên công bằng và bền vững. Báo cáo do TS. Nguyễn Thị Hải Vân, nghiên cứu viên của Wyss Academy for Nature và Phó Giám đốc PanNature, chủ trì thực hiện.
Phát hiện chính từ báo cáo:
Các thách thức trong thực hiện cam kết toàn cầu: Dù các chính sách quốc tế như Khung Đa dạng Sinh học Toàn cầu Kunming-Montreal (KMGBF) đã đặt ra các mục tiêu cụ thể, nhưng việc thực thi ở cấp địa phương vẫn gặp nhiều trở ngại, đặc biệt là về công nhận quyền sử dụng đất của cộng đồng.
Vai trò của các tổ chức xã hội dân sự (CSO) và cộng đồng địa phương: Các CSO đóng vai trò quan trọng trong việc lấp đầy khoảng trống giữa chính sách và thực tiễn, hỗ trợ cộng đồng tham gia vào các quyết định quản lý rừng và bảo tồn đa dạng sinh học.
Tăng cường quyền sở hữu và tiếp cận tài nguyên: sự cần thiết của việc công nhận quyền sở hữu đất đai và tài nguyên thiên nhiên của người dân bản địa và cộng đồng địa phương để đảm bảo quản lý rừng bền vững.
Báo cáo khuyến cáo tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong quá trình ra quyết định; hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho các sáng kiến bảo tồn do cộng đồng thực hiện; và xây dựng mô hình hợp tác giữa các bên liên quan để giải quyết xung đột quyền sử dụng đất. Báo cáo đưa ra thông điệp quan trọng rằng chuyển đổi mang tính đột phá không chỉ dừng ở ý tưởng mà cần những hành động cụ thể, hợp tác liên ngành và cam kết dài hạn.
Mời xem báo cáo đầy đủ tại đây.
