Home Videos Ô nhiễm làng nghề ở Nam Định

Videos

Ô nhiễm làng nghề ở Nam Định

31/08/2011

Facebook

Bài liên quan:

Làng nông nghiệp ứng phó BĐKH ở Bản Lang

Facebook

Previous articleGiải bài toán thiếu hụt bằng năng lượng tái tạo

Next articleViệt Nam tham gia dự án quản lý nghề lưới kéo đáy

ThienNhien.Net

Bão số 10 gây thiệt hại nặng nề và nỗi đau mất mát

Mưa lớn cục bộ, cảnh báo lũ quét và gió giật mạnh nhiều nơi

Điều tra: Cuộc truy lùng chồn bay, cheo cheo giữa rừng Cát Tiên | Kỳ 2: Sự thật sau tiếng súng đêm

Nghe Podcast

Mới cập nhật

ThienNhien.Net hẹn ngày trở lại
Thúc đẩy vai trò Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học
Bảo tồn đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc
Cơ chế thí điểm OECM: Chờ đợi thêm bao lâu?
Bão số 10 gây thiệt hại nặng nề và nỗi đau mất mát

Trên Facebook

ThienNhien.Net

15 giờ trước

CARBON XANH DƯƠNGRừng trên cạn là một trong những kho carbon lớn của Trái đất, nhưng thiên nhiên còn cất giữ một lượng carbon đáng kể ở những vùng tiếp giáp giữa đất liền và biển. Cây hấp thụ CO₂ từ khí quyển qua quang hợp, biến carbon thành thân, cành, lá và rễ. Nhưng dọc các bờ biển còn có những kho carbon đặc biệt khác. Carbon được cây cối và các hệ sinh thái ven biển hấp thụ rồi lưu giữ trong sinh khối, đất và trầm tích được gọi là carbon xanh dương (blue carbon).Ba hệ sinh thái được nghiên cứu và thừa nhận trong khoa học về carbon xanh dương hiện nay là rừng ngập mặn, đầm lầy ngập triều và thảm cỏ biển. Chúng chỉ chiếm những dải tương đối hẹp giữa đất liền và biển, nhưng lại có khả năng tích lũy một lượng carbon đáng kể, đồng thời bảo vệ bờ biển, tạo nơi sinh sản và cư trú cho nhiều loài thủy sinh, duy trì nguồn lợi và sinh kế của cộng đồng ven biển.Điều thú vị là phần dễ nhìn thấy chưa chắc đã là phần quan trọng nhất. Trong một khu rừng ngập mặn, chúng ta nhìn thấy thân cây, tán lá và bộ rễ nổi trên bùn. Trong một thảm cỏ biển, chúng ta nhìn thấy những chiếc lá lay động dưới nước. Nhưng phần lớn carbon của các hệ sinh thái này có thể nằm dưới mặt đất, trong rễ, vật chất hữu cơ và những lớp trầm tích tích tụ qua thời gian. Với các hệ sinh thái carbon xanh dương ven biển, khoảng 50–99% lượng carbon lưu giữ có thể nằm trong đất và trầm tích.Nước và bùn tạo nên một điều kiện rất khác với đất rừng thông thường. Lá, rễ và các vật chất hữu cơ sau khi chết bị vùi xuống lớp trầm tích ngập nước, nơi thiếu oxy làm quá trình phân hủy diễn ra chậm hơn. Carbon vì vậy có thể tiếp tục tích tụ qua nhiều thế hệ cây cỏ và được giữ lại trong thời gian rất dài. Đó là lý do một bãi rừng ngập mặn hay một thảm cỏ biển không chỉ đang hấp thụ carbon hôm nay, mà còn có thể chứa cả lượng carbon được tích lũy từ rất lâu trước đó.Tuy nhiên, không nên hiểu carbon xanh dương đơn giản là “carbon có ở biển”. Đại dương tham gia vào chu trình carbon toàn cầu theo rất nhiều cơ chế, nhưng khi nói đến carbon xanh dương có thể quản lý thông qua bảo tồn và phục hồi, người ta hiện tập trung nhiều nhất vào các hệ sinh thái ven biển có thực vật như rừng ngập mặn, cỏ biển và đầm lầy ngập triều. Những hệ sinh thái khác như rong biển, vùng biển khơi hay rạn san hô có vai trò sinh thái rất lớn, nhưng việc xác định và hạch toán carbon của chúng phức tạp hơn.Carbon xanh dương được quan tâm không chỉ bởi khả năng hấp thụ CO₂. Khi một khu rừng ngập mặn bị phá, thảm cỏ biển bị mất hay lớp trầm tích bị đào xới, một phần kho carbon tích lũy lâu năm có thể bị phân hủy và quay trở lại khí quyển hoặc đại dương. Vì thế, giữ lại carbon đã được thiên nhiên cất giữ cũng quan trọng không kém việc hấp thụ thêm carbon mới.Việt Nam chúng ta có đường bờ biển dài, nhiều vùng cửa sông, rừng ngập mặn, bãi triều và thảm cỏ biển. Điều đó mở ra một tiềm năng đáng kể về carbon xanh dương. Nhưng từ một hệ sinh thái có khả năng lưu giữ carbon đến việc đo được chính xác nó chứa bao nhiêu, bảo vệ được bao lâu, và xa hơn nữa là biến giá trị ấy thành nguồn tài chính cho thiên nhiên, còn là một khoảng cách khá dài.Đó cũng là câu chuyện chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu.#BlueCarbon #CarbonXanhDuong #RungNgapMan #CoBien #BienVaVenBien #KhiHau #TaiChinhThienNhien ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

· Chia sẻ

Share on Facebook (opens in a new tab) Share on Twitter (opens in a new tab) Share on LinkedIn (opens in a new tab) Share by Email (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

2 ngày trước

HẢI VÂN QUAN, NƠI NÚI BIỂN GẶP LỊCH SỬCó những vùng đất mà vẻ đẹp của núi non, sông biển luôn đi cùng chiều sâu của lịch sử. Mỗi con đèo, mỗi cửa ải, mỗi dải bờ biển không chỉ tạo nên một cảnh quan đặc sắc, mà còn lưu giữ dấu vết của những bước chân mở cõi và những năm tháng bảo vệ đất nước. Hải Vân Quan là một nơi như vậy. Nằm trên đỉnh đèo Hải Vân ở độ cao khoảng 490 mét, giữa Huế và Đà Nẵng, nơi đây nhìn xuống một bên là biển Đông xanh thẳm, một bên là những dãy núi của hệ Bạch Mã nối dài ra sát biển. Mây thường phủ ngang sườn núi, cũng từ cảnh tượng ấy mà cái tên Hải Vân, nghĩa là “mây biển”, trở nên thật đẹp và đúng với cảnh quan nơi này.Địa thế hiểm trở ấy cũng khiến Hải Vân trở thành một vị trí đặc biệt trong lịch sử. Năm 1306, cuộc hôn nhân giữa Công chúa Huyền Trân của Đại Việt và vua Chế Mân của Champa gắn với việc hai châu Ô và Lý được sáp nhập vào Đại Việt. Từ đó, khu vực Hải Vân dần trở thành một dấu mốc quan trọng trên con đường mở rộng lãnh thổ về phương Nam. Qua nhiều thế kỷ, con đèo vừa là ranh giới tự nhiên, vừa là tuyến giao thông chiến lược nối Thuận Hóa với vùng đất Quảng Nam và xa hơn nữa.Đến năm 1826, vua Minh Mạng cho xây dựng Hải Vân Quan thành một cụm phòng thủ kiên cố nhằm bảo vệ cửa ngõ phía nam của Kinh đô Huế. Công trình gồm hai cửa vòm, trú sở, vũ khố cùng hệ thống thành lũy và các vị trí bố trí hỏa lực. Một phía cổng đề ba chữ “Hải Vân Quan”, phía kia là danh xưng nổi tiếng “Thiên hạ đệ nhất hùng quan”. Vị trí quân sự của nơi này tiếp tục được nhận ra trong các giai đoạn lịch sử sau đó, khi người Pháp rồi quân đội Mỹ cũng sử dụng khu vực đỉnh đèo cho mục đích phòng thủ. Năm 2017, Hải Vân Quan được xếp hạng Di tích quốc gia và sau quá trình trùng tu, di tích được mở cửa trở lại từ tháng 8/2024.Nhưng Hải Vân còn đặc biệt bởi chính thiên nhiên đã tạo nên vị thế lịch sử ấy. Dãy núi cao đột ngột vươn ra sát biển tạo thành một bức thành tự nhiên, chia tách tương đối hai vùng khí hậu và buộc con đường Bắc Nam trong nhiều thế kỷ phải vượt qua một hành lang hẹp, hiểm trở. Đứng trên Hải Vân Quan hôm nay, nhìn về vịnh Lăng Cô ở phía bắc và biển Đà Nẵng ở phía nam, chúng ta có thể hiểu phần nào vì sao núi, biển và địa hình từng có ảnh hưởng lớn đến cách con người mở đường, lập làng, tổ chức lãnh thổ và phòng thủ đất nước.Bởi vậy, giá trị của Hải Vân không nằm riêng trong một cửa ải cổ, cũng không chỉ ở một cung đèo đẹp. Cảnh quan và lịch sử ở đây thực ra là hai lớp của cùng một câu chuyện. Thiên nhiên tạo nên một cửa ngõ, lịch sử biến cửa ngõ ấy thành nơi chứng kiến bước chân của bao thế hệ trên con đường mở cõi và giữ nước. Giữ gìn Hải Vân vì thế cũng cần nhìn rộng hơn việc bảo tồn một công trình kiến trúc. Đó còn là gìn giữ núi rừng, cảnh quan và không gian tự nhiên đã làm nên ý nghĩa của di tích suốt hàng trăm năm.Ký họa của KTS Nguyễn Đức Cường.#HaiVanQuan #DeoHaiVan #ThienHaDeNhatHungQuan #DiSanVietNam #LichSuVietNam #CanhQuanThienNhien #BaoTonDiSan #ThienNhienNet ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

· Chia sẻ

Share on Facebook (opens in a new tab) Share on Twitter (opens in a new tab) Share on LinkedIn (opens in a new tab) Share by Email (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

3 ngày trước

NƯỚC CŨNG CÓ PHÓNG XẠNhắc đến phóng xạ trong nước có thể mọi người sẽ nghĩ ngay đến nhà máy điện hạt nhân hay một sự cố nào đó. Nhưng nước hoàn toàn có thể mang các chất phóng xạ dù chưa từng đi qua bất kỳ nguồn ô nhiễm nhân tạo nào. Khi nước mưa thấm xuống đất rồi chảy qua các lớp đá, nó có thể hòa tan một lượng rất nhỏ uranium và những nguyên tố hình thành trong chuỗi phân rã tự nhiên của uranium, thorium. Bởi vậy, uranium-238, uranium-234, radium-226, radium-228, lead-210 hay polonium-210 đều có thể được tìm thấy trong nước với những mức độ khác nhau.Câu chuyện có thể bắt đầu từ uranium, nguyên tố vốn hiện diện tự nhiên trong nhiều loại đất đá. Uranium phân rã qua một chuỗi dài các đồng vị để cuối cùng trở thành chì bền; trên đường đi ấy xuất hiện radium rồi radon. Cả uranium, radium và radon đều có thể đi vào nước. Nước ngầm thường đáng chú ý hơn nước mặt bởi thời gian tiếp xúc với đất đá dài hơn và trong một số điều kiện địa chất, các chất này có thể được hòa tan hoặc giải phóng vào tầng chứa nước.Đo phóng xạ trong nước cũng khác với đo một chất hóa học thông thường. Các nhà khoa học thường sử dụng đơn vị becquerel, viết tắt Bq. Một becquerel nghĩa là có một phân rã phóng xạ xảy ra trong một giây. Nhưng cùng một số Bq không có nghĩa là gây ra cùng một liều bức xạ cho cơ thể, bởi điều đó còn phụ thuộc vào đồng vị nào đang phân rã, loại bức xạ phát ra và cách cơ thể tiếp xúc với nó. Vì vậy, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thường khuyến nghị sàng lọc trước bằng tổng hoạt độ alpha và beta, sau đó mới xác định từng đồng vị nếu kết quả cho thấy cần khảo sát sâu hơn.Riêng uranium còn có một điều khá bất ngờ: đối với nước uống, độc tính hóa học đối với thận thường đáng quan tâm hơn chính tính phóng xạ của nó. WHO đưa ra giá trị hướng dẫn tạm thời 30 microgam uranium trên một lít nước dựa trên độc tính hóa học. Đây là một ví dụ thú vị cho thấy một nguyên tố phóng xạ không nhất thiết chỉ được đánh giá bằng nguy cơ bức xạ.Radon lại hành xử theo cách khác. Đây là một khí phóng xạ nên khi có trong nước ngầm, nó có thể thoát khỏi nước khi chúng ta mở vòi, tắm hoặc khuấy nước. WHO cho biết, xét trung bình, phần lớn liều liên quan đến radon trong nước uống đến từ hít phải radon thoát vào không khí hơn là từ việc uống chính lượng nước đó. Tuy vậy, nguồn radon trong nhà quan trọng nhất thường vẫn là đất và vật liệu xây dựng bên dưới công trình, chứ không phải nước máy.Việt Nam cũng không nằm ngoài câu chuyện địa chất này. Một nghiên cứu công bố năm 2021 đã đo radium-226, radium-228 và uranium-238 trong nước giếng quanh tám khu vực có phông phóng xạ tự nhiên cao ở miền Bắc. Kết quả cho thấy hoạt độ các đồng vị biến thiên rất lớn giữa các khu vực, phản ánh sự khác biệt về địa chất và nguồn nước. Những nghiên cứu như vậy đặc biệt có ý nghĩa ở các vùng có khoáng hóa uranium, đất hiếm hoặc phông bức xạ tự nhiên cao, nơi nước ngầm cần được xem xét không chỉ về vi sinh hay hóa chất thông thường mà cả về mặt phóng xạ.Dẫu vậy, chỉ nghe đến chữ “phóng xạ” không nên khiến chúng ta mặc định rằng nước đang nguy hiểm. WHO lưu ý rằng trong phần lớn trường hợp, liều bức xạ do các đồng vị trong nước uống nhỏ hơn nhiều so với tổng phơi nhiễm bức xạ mà con người nhận từ các nguồn tự nhiên khác. Điều cần biết vẫn giống như với fluoride, asen hay nitrate trong những bài trước: chất gì đang có mặt, ở mức bao nhiêu và con người tiếp xúc với nó như thế nào. Một cốc nước trong veo có thể mang dấu vết của những quá trình phóng xạ đã diễn ra trong lòng đất từ rất lâu trước khi con người xuất hiện.#Nuoc #PhongXaTuNhien #Radon #Radium #Uranium #NuocNgam #ChatLuongNuoc #KhoaHocMoiTruong #PanNature ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

· Chia sẻ

Share on Facebook (opens in a new tab) Share on Twitter (opens in a new tab) Share on LinkedIn (opens in a new tab) Share by Email (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

4 ngày trước

PHÍA SAU MÙI CLOTrong một nhà máy nước, clo được đưa vào không phải để làm nước trong hơn mà để xử lý phần nguy hiểm mắt thường không nhìn thấy: vi khuẩn, virus và nhiều vi sinh vật có thể gây bệnh. Khi hòa vào nước, clo tạo ra các dạng có khả năng oxy hóa mạnh, đặc biệt là acid hypochlorous, giúp bất hoạt vi sinh vật. Một lượng clo dư nhỏ thường được duy trì khi nước đi vào mạng lưới đường ống để tiếp tục bảo vệ nước trên đường đến vòi của các gia đình. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết nước uống đã khử trùng thường có clo ở khoảng 0,2–1 mg/L, thấp hơn nhiều so với giá trị hướng dẫn sức khỏe 5 mg/L.Nhưng phản ứng hóa học không dừng lại sau khi vi sinh vật bị tiêu diệt. Nước sông, hồ hay hồ chứa luôn mang theo một lượng vật chất hữu cơ tự nhiên sinh ra từ đất, lá cây, tảo và xác sinh vật phân hủy. Khi clo gặp những hợp chất hữu cơ ấy, hàng loạt chất mới có thể hình thành. Chúng được gọi chung là sản phẩm phụ của quá trình khử trùng, hay DBPs (disinfection by-products). Hai nhóm được quan tâm và theo dõi nhiều nhất trong nước khử trùng bằng clo là trihalomethanes (THMs) và haloacetic acids (HAAs).Tên gọi nghe khá xa lạ, nhưng phản ứng tạo ra chúng lại diễn ra trong một hệ thống cấp nước hết sức bình thường. Hàm lượng chất hữu cơ trong nước nguồn càng lớn, điều kiện phản ứng càng thuận lợi thì khả năng hình thành DBPs càng đáng chú ý; bromide có sẵn trong nước còn có thể tham gia tạo nên các hợp chất chứa brom. Chloroform – một chất nhiều người từng nghe tên – chính là thành viên phổ biến của nhóm THMs trong nước được khử trùng bằng clo.Sự hiện diện của DBPs đặt ngành cấp nước trước một bài toán thú vị. Khử trùng quá yếu có thể để lại nguy cơ tức thời từ mầm bệnh; nhưng quá trình xử lý và vận hành cũng cần hạn chế sự hình thành những sản phẩm phụ không mong muốn. Một số DBPs được quan tâm vì phơi nhiễm ở mức cao trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ đối với sức khỏe. Vì vậy, các hệ thống quản lý nước uống không chỉ kiểm soát clo mà còn theo dõi những nhóm như THMs và HAAs. Chẳng hạn, quy định của Hoa Kỳ đặt giới hạn đối với tổng THMs và năm loại HAA thường gặp trong nước cấp.Cách giải quyết không phải là đơn giản bỏ clo ra khỏi quy trình. Các nhà máy có thể giảm lượng vật chất hữu cơ trước khi khử trùng, tối ưu liều clo, thời gian tiếp xúc, vị trí châm hóa chất và điều kiện vận hành mạng lưới; một số hệ thống còn sử dụng những phương pháp khử trùng hoặc chất khử trùng khác ở từng công đoạn. WHO nhấn mạnh một nguyên tắc: việc giảm các sản phẩm phụ không được đánh đổi bằng hiệu quả khử trùng. Nguy cơ vi sinh vật trong nước vẫn phải được kiểm soát trước tiên.Vì thế, đôi khi ngửi thấy một chút mùi clo trong nước máy không có nghĩa là nước đang chứa quá nhiều hóa chất, cũng như nước hoàn toàn không có mùi chưa chắc đã tốt hơn. Phía sau một cốc nước từ vòi là cả một bài toán hóa học làm sao đủ chất khử trùng để ngăn mầm bệnh, nhưng đồng thời phải kiểm soát những phản ứng mà chính quá trình khử trùng có thể tạo ra. Nước sạch hóa ra không phải là nước không có hóa chất. Đó là nước mà các rủi ro hóa học và sinh học đều được hiểu, kiểm soát và giữ ở mức an toàn.#nuoc #clo #khutrungnuoc #ChatLuongNuoc #hoahocnuoc #suckhoemoitruong #PanNature ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

· Chia sẻ

Share on Facebook (opens in a new tab) Share on Twitter (opens in a new tab) Share on LinkedIn (opens in a new tab) Share by Email (opens in a new tab)

ThienNhien.Net

5 ngày trước

NITRATE TRONG NƯỚCNitrate (NO₃⁻) là một dạng của nitrogen, nguyên tố không thể thiếu đối với sự sống. Cây cần nitrogen để tạo protein và phát triển, vì thế các loại phân đạm đã góp phần rất lớn vào việc nâng cao năng suất nông nghiệp. Trong tự nhiên, nitrate cũng hình thành qua chu trình nitrogen trong đất. Vấn đề xuất hiện khi lượng nitrogen đưa vào môi trường vượt quá khả năng cây trồng và hệ sinh thái hấp thụ. Nitrate rất dễ hòa tan trong nước, có thể theo nước mưa và nước tưới thấm qua đất rồi đi xuống các tầng nước ngầm.Bởi vậy, nitrate trong nước thường mang theo cả câu chuyện về cách con người sử dụng đất phía trên. Phân bón hóa học, phân gia súc, nước thải và hệ thống vệ sinh không bảo đảm đều có thể góp phần làm tăng nitrate trong nguồn nước. Khác với sắt khiến nước chuyển vàng hay một số chất gây mùi khó chịu, nitrate ở nồng độ đáng lo ngại vẫn có thể tồn tại trong một cốc nước hoàn toàn trong, không màu và không có mùi vị khác thường.Nitrate bản thân tương đối ít độc, nhưng một phần có thể được chuyển thành nitrite (NO₂⁻) trong cơ thể. Nitrite có khả năng biến đổi hemoglobin (phân tử vận chuyển oxy trong máu) thành methemoglobin, dạng không còn vận chuyển oxy hiệu quả. Trẻ dưới sáu tháng tuổi đặc biệt nhạy cảm với quá trình này. Khi lượng methemoglobin tăng cao, trẻ có thể thiếu oxy, khó thở và da chuyển màu xanh tím, tình trạng thường được gọi là hội chứng trẻ sơ sinh tím tái hay methemoglobinemia.Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hiện đưa ra giá trị hướng dẫn 50 mg/L đối với nitrate và 3 mg/L đối với nitrite, tính theo chính ion nitrate và nitrite. Các giá trị này được xây dựng trước hết nhằm bảo vệ trẻ nhỏ khỏi methemoglobinemia. Cũng cần cẩn thận khi đọc kết quả xét nghiệm, bởi một số tiêu chuẩn lại biểu thị nitrate dưới dạng “nitrogen”; chẳng hạn 10 mg/L nitrate-nitrogen tương đương khoảng 44 mg/L nitrate. Hai con số nhìn rất khác nhau nhưng thực chất có thể đang nói về gần cùng một lượng chất.Các nhà khoa học còn đang nghiên cứu những ảnh hưởng lâu dài của việc tiếp xúc với nitrate qua nước uống, trong đó có khả năng hình thành các hợp chất N-nitroso trong cơ thể và mối liên hệ với một số loại ung thư, dị tật bẩm sinh hay bệnh mạn tính. Một tổng quan hệ thống mới của EPA cho thấy bằng chứng dịch tễ học đối với một số nhóm bệnh đang ngày càng được quan tâm, nhưng mức độ nhất quán giữa các nghiên cứu vẫn khác nhau. Vì vậy, không nên biến nitrate thành một câu chuyện gây hoảng sợ. Đây trước hết là một chỉ dấu rất hữu ích cho thấy những gì chúng ta làm trên mặt đất cuối cùng có thể đi vào nguồn nước bên dưới.Nếu asen cho thấy rằng thiên nhiên đôi khi tự tạo ra chất độc trong nước, nitrate lại kể câu chuyện theo chiều ngược lại. Một nguyên tố vốn thiết yếu cho cây cối có thể trở thành vấn đề khi con người đưa quá nhiều vào môi trường. Nước ngầm, theo nghĩa đó, không tách biệt khỏi đồng ruộng, chuồng trại hay khu dân cư phía trên nó. Những gì chúng ta để lại trên đất có thể nhiều năm sau xuất hiện trong chính chiếc giếng mà chúng ta uống nước mỗi ngày.#Nuoc #Nitrate #Nitrite #NuocNgam #ChatLuongNuoc #NongNghiep #SucKhoeMoiTruong #PanNature ...

Photo

Xem trên Facebook (opens in a new tab)

· Chia sẻ

Share on Facebook (opens in a new tab) Share on Twitter (opens in a new tab) Share on LinkedIn (opens in a new tab) Share by Email (opens in a new tab)

Trên YouTube

Chủ đề nổi bật

Ô nhiễm làng nghề ở Nam Định

Quảng Nam: Hàng chục ha rừng bị chặt hạ công khai

Áp thấp sắp thành bão số 4 cách Hoàng Sa 220...

Bị “bom bão tuyết” tấn công, nước Mỹ thành nơi lạnh...

Không khí ô nhiễm tại Hà Nội ở mức có hại...

Rà soát tất cả các dự án xả thải có nguy...

Lâm Đồng: Ngang nhiên “xẻ thịt” đèo Bảo Lộc để khai...