xả lũv Archives - ThienNhien.Net | Con người và Thiên nhiên

Tăng cường phối hợp trong công tác điều hành liên hồ...

Trên Facebook

19 giờ trước

Vì sao ếch nhái Việt Nam đang bên bờ vực tuyệt chủng?Mối đe dọa lớn nhất với lưỡng cư Việt Nam vẫn là mất và suy thoái sinh cảnh. Ếch, nhái, cóc hay cá cóc không chỉ cần rừng, mà còn cần rừng ẩm, suối sạch, lớp lá mục dày, khe đá mát và nguồn nước ổn định. Khi rừng bị chặt, đường mở vào núi, suối bị nắn dòng, đất bị xói mòn hoặc nước bị đục lên, lưỡng cư thường là nhóm bị ảnh hưởng đầu tiên. Tổng quan khoa học năm 2022 về lưỡng cư Việt Nam nhấn mạnh rằng mức độ đặc hữu rất cao, cùng việc nhiều loài chỉ biết từ địa điểm phát hiện đầu tiên, khiến chỉ một thay đổi nhỏ ở nơi sống cũng có thể đẩy cả loài vào nguy cơ tuyệt chủng. Đây là lý do nhiều loài lưỡng cư ở Việt Nam đang suy giảm dù công chúng hầu như không nhận ra.Nhưng mất rừng chưa phải là tất cả. Lưỡng cư còn phải đối mặt với ô nhiễm nguồn nước, khai thác quá mức, biến đổi khí hậu, loài ngoại lai và dịch bệnh mới nổi. Thuốc bảo vệ thực vật, nước thải, bùn đất từ xây dựng và khai thác làm suy giảm chất lượng ao hồ, suối và vùng đất ngập nước nơi lưỡng cư sinh sản. Một số loài còn bị bắt để làm thực phẩm, buôn bán làm vật cảnh hoặc phục vụ nhu cầu nuôi nhốt. Trong khi đó, biến đổi khí hậu làm thay đổi nhịp mưa nắng, kéo dài mùa khô hoặc làm tăng nhiệt độ ở các vùng núi mát, khiến nhiều loài mất đi khí hậu vi mô mà chúng phụ thuộc. Các nghiên cứu quốc tế cũng chỉ ra rằng lưỡng cư là một trong những nhóm động vật nhạy cảm nhất với nóng lên toàn cầu, đặc biệt là các loài sống hẹp ở núi cao và ven suối.Một mối đe dọa âm thầm nhưng rất đáng lo là bệnh nấm chytrid, do tác nhân như Batrachochytrium dendrobatidis gây ra. Loại nấm này tấn công da lưỡng cư, làm rối loạn khả năng trao đổi nước và muối khoáng, có thể gây chết hàng loạt ở nhiều loài trên thế giới. Các nghiên cứu khoa học đã ghi nhận lưỡng cư Việt Nam cũng chịu tác động từ các nấm bệnh thuộc nhóm này, dù mức độ ảnh hưởng cụ thể ở từng loài còn cần tiếp tục theo dõi. Cùng với đó, buôn bán động vật hoang dã và di chuyển loài ngoài tự nhiên có thể làm tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh và loài xâm lấn. Với lưỡng cư, nhiều khi mối nguy không ồn ào như tiếng cưa máy mà đến từ một bào tử nấm vô hình trong nước hoặc từ một thay đổi rất nhỏ của độ ẩm dưới tán rừng.Điều đáng lo nhất là các loài ếch nhái Việt Nam đang đứng trước nhiều áp lực cùng lúc. Một con suối bị đục lên, một sườn núi bị xẻ đường, một mùa khô kéo dài hơn, cộng thêm dịch bệnh hay ô nhiễm, tất cả có thể dồn lên một quần thể vốn đã rất nhỏ. Vì thế, muốn cứu lưỡng cư Việt Nam, không thể chỉ nghĩ đến từng loài riêng lẻ. Cần nhìn cả bức tranh lớn hơn: giữ rừng, giữ suối, giữ độ ẩm, giữ chất lượng nước và giảm những xáo trộn mà con người gây ra cho những hệ sinh thái tưởng như rất nhỏ bé nhưng lại cực kỳ tinh vi.Minh họa: Vòng đời của nấm B.d. Nguồn: Shannon Buttimer et al.#luongcu #echnhai #baoton #dadangsinhhoc #thiennhien #SinhThai #vietnam ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

2 ngày trước

Những loài ếch nhái chỉ chọn núi làm nhàMột trong những điều kỳ lạ nhất về lưỡng cư Việt Nam là có những loài dường như chỉ thuộc về một ngọn núi, một khu rừng, thậm chí một con suối nhỏ. Các nhà khoa học gọi đây là hiện tượng đặc hữu hẹp. Nghĩa là loài đó chỉ phân bố trong một vùng rất nhỏ, đôi khi chỉ mới được ghi nhận ở đúng nơi đầu tiên nó được phát hiện. Tổng quan khoa học năm 2022 về lưỡng cư Việt Nam cho thấy hơn một nửa số loài đặc hữu của Việt Nam chỉ được biết từ địa điểm phát hiện đầu tiên. Điều này làm cho lưỡng cư Việt Nam vừa vô cùng độc đáo, vừa đặc biệt mong manh trước mất rừng, mở đường, du lịch tự phát hay biến đổi khí hậu.Một ví dụ rất điển hình là Ếch rêu Khôi (Theloderma khoii), loài được mô tả năm 2022 ở tỉnh Hà Giang. Cho đến khi công bố, loài này mới chỉ được biết từ địa điểm phát hiện đầu tiên ở vùng núi đá vôi phía Bắc. Hay như Cóc mày nhỏ (Leptolalax pluvialis, hiện nhiều tài liệu cập nhật xếp trong chi Leptobrachella), từ lâu cũng được ghi nhận gắn chặt với vùng núi Fansipan và sinh cảnh rừng núi ẩm ven suối. Những loài như vậy không cần mất cả cánh rừng lớn mới bị đe dọa. Chỉ cần một đoạn suối bị đục, một sườn núi bị xẻ đường, hoặc một mảng rừng bị chia cắt, cả quần thể đã có thể lao đao.Vì sao lưỡng cư lại hay sống hẹp đến vậy? Câu trả lời nằm ở chính sinh học của chúng. Nhiều loài cần độ ẩm rất ổn định, nhiệt độ mát, lớp lá mục dày, khe đá ẩm hoặc các dòng suối nhỏ có nước sạch quanh năm. Chúng không di chuyển xa như chim hay thú lớn. Một ngọn núi cao với khí hậu mát hơn xung quanh, hay một dãy núi đá vôi có hang hốc ẩm ướt, có thể trở thành hòn đảo sinh học cô lập trong hàng nghìn năm. Qua thời gian dài, các quần thể tách biệt ấy tiến hóa thành loài riêng. Đó là lý do Việt Nam, với địa hình chia cắt mạnh từ Tây Bắc, Trường Sơn đến các cao nguyên và núi đá vôi, lại trở thành nơi xuất hiện nhiều loài ếch nhái đặc hữu đến như vậy. Các nghiên cứu gần đây còn cho thấy hơn 90% các loài lưỡng cư đặc hữu thiếu dữ liệu ở Việt Nam có phạm vi phân bố chỉ gắn với một điểm rừng hoặc rất ít địa điểm phân mảnh, cho thấy mức độ mong manh cực cao.Do vậy bảo tồn lưỡng cư ở Việt Nam nhiều khi không phải là câu chuyện cứu một loài trên phạm vi cả nước, mà là giữ được một ngọn núi, một cánh rừng ẩm, một con suối còn sạch. Có những loài ếch nhái nhỏ bé đến mức thế giới của chúng chỉ rộng bằng một góc rừng. Nhưng nếu góc rừng ấy biến mất, cả một nhánh tiến hóa hàng triệu năm cũng có thể biến mất theo. Đó là lý do mỗi ngọn núi ở Việt Nam đôi khi không chỉ là cảnh quan, mà còn là nơi cất giữ những bí mật sống còn của đa dạng sinh học.Ảnh: Ếch rêu Khôi. Nguồn: Sci News.#luongcu #echnhai #dadangsinhhoc #baoton #thiennhien #SinhThai #vietnam ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

3 ngày trước

Vì sao ếch nhái là chuông báo động của thiên nhiên?Các loài lưỡng cư như ếch, nhái, cóc hay cá cóc được các nhà khoa học xem là một trong những nhóm sinh vật nhạy cảm nhất với sự thay đổi của môi trường. Lý do rất đơn giản: cơ thể chúng gần như sống giữa hai thế giới. Phần lớn loài lưỡng cư sinh sản trong nước, nhưng lại trưởng thành trên cạn hoặc sống nửa nước nửa cạn. Da của chúng mỏng, ẩm và có khả năng trao đổi nước, muối khoáng, thậm chí một phần khí qua bề mặt da. Chính vì vậy, khi nguồn nước ô nhiễm, khi rừng bị khô hơn, khi nhiệt độ thay đổi bất thường, lưỡng cư thường là nhóm phản ứng sớm nhất. Nếu ếch nhái biến mất, đó thường không phải chuyện riêng của chúng, mà là dấu hiệu cho thấy hệ sinh thái đang gặp vấn đề. Các tổng quan khoa học về lưỡng cư Việt Nam cũng nhấn mạnh rằng đây là nhóm rất dễ tổn thương trước mất sinh cảnh, ô nhiễm và biến đổi khí hậu.Trên thế giới, lưỡng cư từ lâu đã được xem là loài chỉ thị sinh thái. Nói cách khác, sự có mặt hay suy giảm của chúng giúp con người đoán được sức khỏe của rừng, suối, ao hồ và đất ngập nước. Một con Ếch cây sần Việt Nam (Theloderma corticale) hay một quần thể Cá cóc Việt Nam (Tylototriton vietnamensis) chỉ có thể tồn tại lâu dài khi rừng còn ẩm, nước còn sạch và vi khí hậu chưa bị phá vỡ. Khi đường mở vào rừng, suối bị đục, thuốc bảo vệ thực vật chảy xuống ao hồ, hoặc mùa khô kéo dài hơn bình thường, lưỡng cư thường suy giảm rất nhanh. Vì thế, đôi khi chỉ cần nghe tiếng ếch nhái thưa dần trong những đêm mưa cũng đã là một cảnh báo đáng suy nghĩ.Không chỉ nhạy với ô nhiễm và mất rừng, lưỡng cư còn là nhóm chịu tác động mạnh bởi dịch bệnh mới nổi. Trong nhiều thập niên qua, nấm chytrid (Batrachochytrium dendrobatidis, thường gọi tắt là Bd) đã được ghi nhận là một trong những nguyên nhân lớn gây suy giảm lưỡng cư trên toàn cầu. Đây là loại nấm tấn công da lưỡng cư, làm rối loạn chức năng sinh lý và có thể gây chết hàng loạt ở nhiều loài. Các tài liệu khoa học quốc tế đã xem bệnh chytrid là một trong những thảm họa lớn nhất từng ghi nhận đối với động vật có xương sống hoang dã. Điều này càng cho thấy: một nhóm sinh vật nhỏ bé như ếch nhái thực ra đang gánh trên mình rất nhiều áp lực mà mắt thường khó thấy.Bảo vệ lưỡng cư không chỉ là bảo vệ vài loài ếch đẹp hay kỳ lạ. Đó là cách giữ gìn những dòng suối sạch, những khu rừng ẩm, những vùng đất ngập nước còn lành mạnh. Khi ếch nhái còn cất tiếng gọi nhau trong đêm mưa, đó thường là dấu hiệu cho thấy thiên nhiên vẫn còn đủ sức sống. Và khi tiếng gọi ấy thưa dần, có lẽ đã đến lúc con người phải lắng nghe nghiêm túc hơn.Ảnh: Cá cóc Việt Nam. Nguồn: Pensoft.#luongcu #echnhai #baoton #dadangsinhhoc #thiennhien #SinhThai #khoahoc ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

4 ngày trước

Việt Nam: Xứ sở của nhiều loài ếch nhái kỳ lạKhi nói đến động vật hoang dã Việt Nam, nhiều người thường nghĩ ngay đến voi, hổ, voọc hay các loài chim quý hiếm. Nhưng ít ai biết rằng Việt Nam cũng là một điểm nóng đặc biệt của lưỡng cư – nhóm động vật gồm ếch, nhái, cóc, cá cóc và kỳ giông. Theo tổng quan khoa học công bố năm 2022, Việt Nam có mức độ đa dạng lưỡng cư rất cao, với hàng trăm loài đã được ghi nhận, cùng tốc độ phát hiện loài mới rất nhanh trong vài thập niên gần đây. Điều đáng chú ý là nhiều loài chỉ sống ở những khu vực rất hẹp, như một dãy núi, một khu rừng ẩm, thậm chí chỉ quanh một cụm suối nhỏ. Chính điều đó khiến Việt Nam trở thành nơi vừa rất giàu lưỡng cư, vừa rất mong manh về bảo tồn.Nhóm lưỡng cư ở Việt Nam không hề bình thường như nhiều người vẫn nghĩ. Chúng ta có Ếch cây sần Bắc Bộ (Theloderma corticale), một loài ếch có làn da sần sùi xanh nâu như phủ đầy rêu, gần như biến mất vào nền đá ẩm và rêu phong trong các khe núi, hang đá hay ven suối rừng ở miền Bắc. Ta cũng có Cá cóc Việt Nam (Tylototriton vietnamensis), một loài có đuôi dài, thân sẫm màu, sống gắn với rừng ẩm và các thủy vực nhỏ, được xem là một trong những loài lưỡng cư rất đặc biệt của Việt Nam. Gần đây, các nhà khoa học còn tiếp tục mô tả thêm những loài mới như Ếch cây sần vàng (Theloderma auratum) ở Tây Nguyên hay Ếch rêu Khôi (Theloderma khoii) ở vùng núi đá vôi phía Bắc. Điều đó cho thấy thiên nhiên Việt Nam vẫn còn nhiều điều chưa được khám phá hết.Điều làm lưỡng cư Việt Nam trở nên đặc biệt không chỉ là hình dạng kỳ lạ, mà còn là mức độ đặc hữu rất cao. Nghiên cứu khoa học cho thấy hơn một nửa số loài đặc hữu lưỡng cư của Việt Nam mới chỉ được ghi nhận từ địa điểm phát hiện đầu tiên. Nói cách khác, có những loài mà nếu mất đi khu rừng nơi chúng được tìm thấy, cả thế giới có thể mất luôn loài đó. Đây là lý do các nhà khoa học xem lưỡng cư là một trong những nhóm sinh vật cần được quan tâm đặc biệt trong bảo tồn. Chúng không ồn ào, không nổi bật như thú lớn, nhưng lại là những báu vật bé nhỏ của các khu rừng ẩm, khe suối đầu nguồn và núi đá vôi Việt Nam.Khi nhìn một con ếch nhỏ bám trên vách đá hay nghe tiếng nhái gọi nhau trong đêm mưa, ta không nên chỉ xem đó là âm thanh quen thuộc của làng quê. Đó có thể là tiếng nói của một nhóm sinh vật cổ xưa đã sống trên Trái Đất hàng trăm triệu năm, và cũng là lời nhắc rằng thiên nhiên Việt Nam còn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường nhìn thấy. Muốn hiểu hết vẻ đẹp của đất nước này, đôi khi phải bắt đầu từ những sinh vật nhỏ bé nhất, ẩn mình giữa rừng sâu và bóng tối.Ảnh: Ếch cây sần Bắc Bộ (Theloderma corticale). Nguồn: Wikipedia.#luongcu #echnhai #dadangsinhhoc #baoton #thiennhien #vietnam #khoahoc ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

5 ngày trước

CHUYỆN MÙA HOA BƯỞIEm chẳng về gieo hạt nắng tháng BaMong ấm lại cuộc tình ai dang dởMùa xuân nhớ còn mùa Ngâu để lỡGiọt buồn nào ai khẽ thả vào đêmAi thẫn thờ kéo nỗi nhớ dài thêmDài tít tắp như vào miền xa thẳmHoa bưởi trắng gửi lời yêu thầm lặngVạt tóc thề để sợi nắng nào sayAnh bỗng say một màu trắng dâng đầyLời thề cũ người ơi đây còn nhớTừng lọn tóc hương nồng lên hơi thởĐừng dỗi hờn hoa bưởi ... nhé tháng Ba.Nguyễn Thanh Ninh ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

Tag: xả lũv

Tăng cường phối hợp trong công tác điều hành liên hồ...