thành phố sạch Archives - ThienNhien.Net | Con người và Thiên nhiên

Home Tags Thành phố sạch

Những quốc gia có không khí sạch nhất thế giới

Trên Facebook

9 giờ trước

Quy hoạch lại không gian sống cho thiên nhiênTái hoang dã không có nghĩa là loại con người ra khỏi thiên nhiên. Quan trọng hơn là sắp xếp lại mối quan hệ giữa con người và rừng, để thiên nhiên có đủ không gian tự vận hành, còn con người có thể sống cùng rừng theo cách ít gây tổn thương hơn. Với các loài thú lớn, điều này đặc biệt quan trọng, bởi chúng cần vùng sống rộng, cần đường di chuyển an toàn, cần nơi kiếm ăn, nguồn nước, nơi trú ẩn và những khoảng không gian ít bị quấy nhiễu.Trong một thời gian dài, bảo tồn thiên nhiên thường được hiểu là khoanh lại một khu rừng, đặt biển cấm, lập ban quản lý và tổ chức tuần tra. Những việc đó vẫn rất cần thiết. Nhưng với các loài thú lớn và các quá trình sinh thái rộng hơn, bảo vệ từng khu rừng riêng lẻ là chưa đủ. Voi, bò tót, hươu, nai, thú ăn thịt hay nhiều loài chim lớn không di chuyển theo ranh giới hành chính. Chúng đi theo mùa, theo nguồn thức ăn, nguồn nước, độ an toàn và sự kết nối giữa các sinh cảnh.Vì vậy, tái hoang dã đòi hỏi cách nhìn ở quy mô cảnh quan. Một khu bảo tồn không thể đứng một mình như một hòn đảo xanh giữa đường sá, nương rẫy, khu dân cư và các vùng săn bắt. Cần có vùng lõi đủ an toàn, vùng đệm được quản lý tốt, các hành lang sinh thái kết nối những mảng rừng còn lại, và những khu vực phục hồi để mở rộng không gian sống cho các loài. Nơi nào thú lớn có thể đi qua an toàn, nơi đó nhiều loài khác cũng có thêm cơ hội tồn tại.Quy hoạch cho tái hoang dã cũng không thể chỉ nhìn vào bản đồ rừng. Cần nhìn vào cả những áp lực xã hội và kinh tế quanh rừng. Người dân sống gần rừng cần đất sản xuất, sinh kế, đường đi, nguồn nước và an toàn trước xung đột với động vật hoang dã. Nếu không giải quyết các nhu cầu này, bảo tồn rất dễ trở thành một gánh nặng đặt lên cộng đồng địa phương. Khi đó, rừng có thể được bảo vệ trên giấy, nhưng trong thực tế vẫn bị săn bắt, đặt bẫy, lấn chiếm hoặc khai thác quá mức.Cách tiếp cận thực tế hơn là coi cộng đồng địa phương là một phần của giải pháp. Người dân có thể tham gia tuần tra, giám sát động vật hoang dã, phục hồi sinh cảnh, cảnh báo xung đột, bảo vệ nguồn nước, phát triển sinh kế thân thiện với thiên nhiên và hưởng lợi từ các chương trình bảo tồn. Khi người sống cạnh rừng có lý do để giữ rừng sống, việc bảo vệ thú lớn sẽ có nền tảng xã hội vững chắc hơn.Tái hoang dã vì thế không bắt đầu bằng một hành động đơn lẻ. Nó là một quá trình dài hạn, kết hợp giữa quy hoạch không gian, phục hồi sinh cảnh, giảm săn bắt, kiểm soát tiêu thụ động vật hoang dã, kết nối các khu rừng, hỗ trợ sinh kế và thay đổi cách xã hội nhìn về thiên nhiên. Đó không chỉ là câu chuyện của ngành bảo tồn, mà còn liên quan đến giao thông, nông nghiệp, lâm nghiệp, du lịch, thủy điện, phát triển hạ tầng và quy hoạch sử dụng đất.Nếu chỉ nhìn rừng như diện tích cây xanh, chúng ta có thể hài lòng với những con số trên bản đồ. Nhưng nếu nhìn rừng như một hệ sinh thái sống, câu hỏi sẽ khác đi: rừng có còn đủ rộng cho thú lớn không, có còn đủ an toàn cho các loài hoang dã không, có còn đủ kết nối để sự sống di chuyển không, và con người có đang tạo điều kiện để thiên nhiên tự phục hồi hay không.Tái hoang dã nhắc chúng ta rằng bảo tồn không chỉ là giữ lại những gì còn sót lại. Đó còn là mở thêm cơ hội để thiên nhiên phục hồi. Muốn rừng không còn rỗng, cần trả lại cho rừng không gian, sự yên tĩnh, sự kết nối và những vai trò sinh thái đã mất. Muốn sống cùng thiên nhiên, con người cũng cần học cách nhường lại một phần không gian cho các loài khác cùng tồn tại.Ảnh: Tường Chopper/Pexels.#ThienNhienNet #taihoangda #rungkhongrong #thulon #BaoTonThienNhien #DaDangSinhHoc #SongCungThienNhien ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

1 ngày trước

Phải dọn sạch bẫy trước khi đưa thú trở lạiTái hoang dã thường gợi lên hình ảnh đẹp về những loài thú lớn quay về rừng. Nhưng trước khi nghĩ đến chuyện tái thả hay phục hồi quần thể, có một việc căn bản hơn nhiều: phải làm cho rừng an toàn trở lại. Nếu trong rừng vẫn còn bẫy dây, súng săn, chó săn, đường dây thu mua và nhu cầu tiêu thụ động vật hoang dã, thì bất kỳ cá thể nào được thả về cũng có thể nhanh chóng trở thành nạn nhân tiếp theo.Bẫy là một trong những mối đe dọa nguy hiểm nhất đối với động vật hoang dã vì chúng âm thầm, rẻ tiền, dễ đặt và rất khó kiểm soát triệt để. Một sợi dây thép nhỏ có thể nằm im trong rừng nhiều tuần, nhiều tháng, thậm chí lâu hơn. Nó không phân biệt loài quý hiếm hay loài phổ biến, thú lớn hay thú nhỏ, con trưởng thành hay con non. Một chiếc bẫy đặt cho lợn rừng có thể làm chết hoẵng, mang, sơn dương, cầy, mèo rừng hoặc bất kỳ loài nào vô tình đi qua.Đặc biệt bẫy không chỉ giết chết từng cá thể. Khi xuất hiện dày đặc, chúng biến cả khu rừng thành một không gian rủi ro. Động vật hoang dã không còn nơi an toàn để kiếm ăn, sinh sản và di chuyển. Những cá thể còn sót lại bị chia cắt, suy yếu và khó phục hồi quần thể. Với các loài sinh sản chậm như thú lớn, chỉ cần tỷ lệ chết do săn bắt cao hơn khả năng sinh sản tự nhiên, quần thể sẽ tiếp tục đi xuống dù rừng vẫn còn cây.Vì vậy, tháo gỡ bẫy không phải là hoạt động phụ trợ, mà là điều kiện tiên quyết của phục hồi động vật hoang dã. Một khu rừng muốn đón các loài trở lại phải được tuần tra thường xuyên, kiểm soát các điểm nóng săn bắt, phát hiện và xử lý đường vào rừng bất hợp pháp, đồng thời giám sát các dấu hiệu phục hồi bằng bẫy ảnh, khảo sát hiện trường và thông tin từ cộng đồng. Nếu chỉ thả thú mà không xử lý nguyên nhân khiến chúng biến mất, đó không phải là tái hoang dã, mà là đặt thêm sinh mạng vào rủi ro.Nhưng dọn sạch bẫy trong rừng mới chỉ là một nửa câu chuyện. Phía sau mỗi chiếc bẫy thường có một chuỗi nhu cầu bên ngoài rừng: thịt rừng trong nhà hàng, thú rừng làm cảnh, sản phẩm động vật hoang dã làm thuốc, làm quà biếu hoặc thể hiện địa vị. Khi còn thị trường tiêu thụ, săn bắt vẫn còn động lực. Vì vậy, bảo vệ động vật hoang dã không thể chỉ dựa vào lực lượng tuần tra trong rừng, mà cần cả kiểm soát thị trường, thực thi pháp luật, truyền thông thay đổi hành vi và giảm nhu cầu tiêu dùng.Cộng đồng địa phương cũng giữ vai trò rất quan trọng. Họ là những người sống gần rừng, hiểu đường rừng, biết các khu vực thường có bẫy và có thể trở thành lực lượng bảo vệ thiên nhiên hiệu quả nếu được tham gia đúng cách. Các mô hình tuần tra cộng đồng, cam kết không săn bắt, sinh kế thay thế, du lịch thiên nhiên có trách nhiệm hoặc chi trả dịch vụ hệ sinh thái có thể giúp chuyển vai trò của người dân từ người khai thác sang người đồng bảo vệ. Tái hoang dã sẽ khó thành công nếu người sống cạnh rừng không được nhìn nhận như một phần của giải pháp.Một cánh rừng an toàn không phải là cánh rừng hoàn toàn vắng bóng con người. Đó là nơi các hoạt động của con người được quản lý để không phá vỡ khả năng tồn tại của các loài hoang dã. Đó là nơi đường mòn không trở thành tuyến săn bắt, nơi vùng đệm không trở thành điểm tiêu thụ thịt rừng, nơi cộng đồng có lợi ích từ việc giữ rừng sống, và nơi động vật có cơ hội đi qua mà không vướng vào bẫy.Muốn thú lớn quay lại, trước hết phải để chúng có cơ hội sống sót. Muốn rừng không còn rỗng, trước hết phải dọn đi những mối đe dọa đã làm rừng rỗng. Tái hoang dã không bắt đầu bằng khoảnh khắc mở cửa lồng thả một con vật về rừng. Nó bắt đầu từ những việc lặng lẽ hơn: gỡ từng chiếc bẫy, chặn từng đường dây săn bắt, giảm từng nhu cầu tiêu thụ và xây dựng lại một không gian đủ an toàn để sự sống có thể trở về.Ảnh của Save Vietnam Wildlife.#ThienNhienNet #taihoangda #rungkhongrong #thulon #BaoTonThienNhien #DaDangSinhHoc #SongCungThienNhien ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

2 ngày trước

Rừng xanh vẫn có thể là rừng rỗngMột khu rừng nhìn từ xa có thể vẫn xanh. Trên ảnh vệ tinh, tán cây vẫn phủ kín. Trên bản đồ, diện tích rừng vẫn được ghi nhận. Nhưng khi bước vào bên trong, nhiều khu rừng lại thiếu vắng những âm thanh, dấu chân và chuyển động từng làm nên sự sống hoang dã. Không còn dấu chân thú lớn bên suối. Không còn đàn móng guốc đi qua thung lũng. Không còn nhiều loài thú ăn quả, thú ăn thịt, chim lớn hay các loài nhạy cảm với săn bắt. Đó là hiện tượng thường được gọi là rừng rỗng.Rừng rỗng không có nghĩa là rừng đã mất hết cây. Trái lại, điều đáng lo lắng là rừng có thể vẫn còn cây, vẫn còn màu xanh, nhưng bên trong đã mất đi nhiều loài động vật quan trọng. Sự mất mát này thường diễn ra lặng lẽ hơn mất rừng. Một khu rừng bị chặt phá có thể nhìn thấy ngay. Nhưng một khu rừng bị săn bắt đến cạn kiệt động vật thì không dễ nhận ra nếu chỉ nhìn bằng mắt thường hoặc chỉ dựa vào độ che phủ rừng.Nguyên nhân lớn nhất của rừng rỗng ở nhiều nơi không phải lúc nào cũng là mất rừng trực tiếp, mà là săn bắt quá mức. Bẫy dây, súng săn, chó săn, tiêu thụ thịt rừng, buôn bán động vật hoang dã và nhu cầu nuôi nhốt, làm cảnh, làm thuốc đã kéo nhiều loài ra khỏi rừng. Đặc biệt, bẫy là mối đe dọa nguy hiểm vì chúng không chọn lọc bắt riêng loài nào. Một chiếc bẫy đặt cho loài này có thể giết hoặc làm bị thương nhiều loài khác. Khi bẫy xuất hiện dày đặc, rừng trở thành một không gian chết chóc đối với động vật hoang dã.Điều đáng sợ là rừng rỗng có thể tự kéo dài trong nhiều năm. Khi các loài thú lớn và thú trung bình bị suy giảm, khả năng phục hồi tự nhiên của chúng rất chậm. Nhiều loài sinh sản ít, cần vùng sống rộng, cần sự yên tĩnh và cần quần thể đủ lớn để duy trì nguồn gen. Nếu mối đe dọa săn bắt vẫn còn, những cá thể còn sót lại không đủ thời gian để phục hồi. Rừng vì vậy có thể xanh trở lại nhanh hơn nhiều so với tốc độ động vật hoang dã quay về.Một cánh rừng mất động vật cũng mất dần các chức năng sinh thái quan trọng. Hạt của nhiều loài cây không còn được phát tán xa. Các loài ăn cỏ, ăn quả, đào bới, săn mồi, dọn xác và kiểm soát quần thể suy giảm. Chuỗi thức ăn bị đứt đoạn. Những tương tác giữa cây, thú, chim, côn trùng, nấm và vi sinh vật trở nên nghèo hơn. Rừng vẫn còn hình hài, nhưng một phần linh hồn sinh thái đã biến mất.Vì vậy, bảo vệ rừng không thể chỉ dừng lại ở việc giữ cây. Một khu rừng thật sự khỏe mạnh cần cả các quần thể động vật hoang dã bên trong nó. Cần có thú ăn quả để phát tán hạt. Cần có thú móng guốc để duy trì các khoảng mở và làm thức ăn cho thú săn mồi. Cần có chim lớn, thú nhỏ, bò sát, lưỡng cư và côn trùng để duy trì các mạng lưới sống phức tạp. Cần có những dấu hiệu cho thấy rừng không chỉ tồn tại trên bản đồ, mà đang vận hành như một hệ sinh thái.Tái hoang dã bắt đầu từ việc thừa nhận rằng một khu rừng xanh chưa chắc đã là một khu rừng sống. Muốn rừng không còn rỗng, phải giảm săn bắt, tháo gỡ bẫy, kiểm soát tiêu thụ động vật hoang dã, phục hồi sinh cảnh và tạo không gian an toàn để các loài quay lại. Màu xanh của rừng là điều cần thiết, nhưng chưa đủ. Điều quan trọng hơn là bên trong màu xanh ấy còn bao nhiêu sự sống đang được bảo vệ, phục hồi và tiếp nối.#ThienNhienNet #taihoangda #rungkhongrong #thulon #BaoTonThienNhien #DaDangSinhHoc #SongCungThienNhien ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

3 ngày trước

Rừng cũng cần thú săn mồiMột cánh rừng khỏe mạnh không chỉ cần cây, chim, thú ăn quả hay những đàn móng guốc. Rừng còn cần cả những loài săn mồi. Sự hiện diện của chúng cho thấy hệ sinh thái vẫn còn đủ phức tạp, đủ nguồn thức ăn và đủ an toàn để duy trì các tầng bậc khác nhau trong chuỗi thức ăn. Khi những loài ở tầng cao biến mất, rừng có thể vẫn xanh, nhưng các mối quan hệ sinh thái bên trong đã bị lệch nhịp.Thú săn mồi không chỉ “ăn thịt” như cách chúng ta thường hình dung. Chúng góp phần điều chỉnh quần thể con mồi, loại bỏ những cá thể yếu, bệnh hoặc mất khả năng sinh tồn, từ đó giúp duy trì sức khỏe của quần thể tự nhiên. Sự hiện diện của chúng cũng làm thay đổi hành vi của các loài khác. Con mồi sẽ thận trọng hơn khi kiếm ăn, di chuyển nhiều hơn, tránh tập trung quá lâu ở một khu vực. Nhờ vậy, áp lực lên cây non, thảm cỏ, bãi ăn và nguồn nước cũng được phân bố lại.Ở nhiều hệ sinh thái, chỉ cần thiếu vắng các loài săn mồi lớn hoặc trung bình, toàn bộ cấu trúc sinh thái có thể thay đổi. Một số loài ăn cỏ hoặc ăn tạp có thể tăng lên bất thường ở những nơi ít bị kiểm soát tự nhiên. Chúng có thể ăn quá mức cây non, trứng chim, bò sát nhỏ hoặc các loài sinh vật khác. Khi đó, tác động không dừng lại ở một vài loài, mà lan ra cả khả năng tái sinh rừng, sự đa dạng của tầng cây bụi, tầng cỏ và các loài phụ thuộc vào những sinh cảnh đó.Tuy nhiên, nói rừng cần thú săn mồi không có nghĩa là vội vàng nghĩ đến việc đưa các loài lớn trở lại ngay lập tức. Với những loài như hổ, báo hay các thú ăn thịt lớn khác, câu chuyện phục hồi là rất dài hạn, phức tạp và phải dựa trên đánh giá khoa học nghiêm ngặt. Cần có đủ sinh cảnh, đủ con mồi tự nhiên, đủ kết nối, đủ an toàn và đủ sự đồng thuận xã hội. Nếu rừng vẫn còn đầy bẫy, còn săn bắt, còn tiêu thụ động vật hoang dã, thì mọi ý tưởng tái thả đều có nguy cơ trở thành thất bại.Việc làm thực tế hơn là bắt đầu từ phục hồi điều kiện sống cho toàn bộ nhóm thú hoang dã trong rừng. Các loài săn mồi nhỏ và trung bình như cầy, mèo rừng, chồn, cáo, chó rừng hoặc các loài ăn thịt khác cũng có vai trò sinh thái quan trọng. Chúng kiểm soát gặm nhấm, chim nhỏ, bò sát, côn trùng và nhiều nhóm sinh vật khác. Sự trở lại hoặc phục hồi của chúng có thể là những dấu hiệu đầu tiên cho thấy rừng đang an toàn hơn và các mắt xích sinh thái đang dần được nối lại.Một khu rừng vắng thú săn mồi thường không im lặng ngay lập tức. Nó vẫn có lá xanh, tiếng chim, dòng suối và những tán cây. Nhưng bên dưới vẻ bình thường đó, chuỗi thức ăn đã bị rút mất một tầng quan trọng. Những loài từng giữ vai trò điều tiết biến mất. Những tương tác tự nhiên bị đơn giản hóa. Hệ sinh thái trở nên nghèo hơn, dễ tổn thương hơn và phụ thuộc nhiều hơn vào sự can thiệp của con người.Tái hoang dã vì vậy không chỉ là trả lại không gian cho các loài thú lớn ăn cỏ hay ăn quả. Đó còn là phục hồi dần những mối quan hệ săn mồi, cạnh tranh, né tránh, di chuyển và thích nghi đã làm nên sự cân bằng của rừng. Một cánh rừng thật sự sống không phải là nơi mọi thứ đứng yên trong trật tự nhân tạo, mà là nơi các loài có thể tương tác với nhau theo quy luật tự nhiên.Muốn rừng bớt rỗng, cần nhìn xa hơn màu xanh của cây. Vấn đề là trong rừng còn những loài nào đi săn, còn những loài nào bị săn, còn chuỗi thức ăn nào đang vận hành, và còn bao nhiêu không gian an toàn để các quan hệ sinh thái ấy tiếp tục tồn tại. Nguồn ảnh: Pexels. #ThienNhienNet #TaiHoangDa #RungKhongRong #ThuLon #BaoTonThienNhien #DaDangSinhHoc #SongCungThienNhien ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

4 ngày trước

Những bước chân làm rừng sống lạiMột cánh rừng không chỉ được tạo nên bởi cây mà còn được định hình bởi những loài đi qua nó, ăn trong nó, đào bới, giẫm đạp, phát tán hạt và mở ra những khoảng trống nhỏ để sự sống mới nảy mầm. Trong số đó, các loài thú lớn như voi, bò tót, hươu, nai giữ vai trò đặc biệt. Chúng không chỉ là biểu tượng của thiên nhiên hoang dã, mà còn là những loài góp phần vận hành cả hệ sinh thái.Voi rừng là một ví dụ - khi di chuyển, voi mở lối qua những bụi rậm, tạo đường đi cho nhiều loài khác. Khi ăn quả, chúng nuốt hạt và phát tán hạt qua phân trên những quãng đường xa. Nhiều loài cây rừng có thể được đưa đến những nơi mới nhờ chính cách di chuyển và kiếm ăn của voi. Những dấu chân lớn của voi sau mưa cũng có thể trở thành các vũng nước nhỏ, nơi côn trùng, lưỡng cư và nhiều sinh vật nhỏ khác sử dụng.Bò tót, hươu, nai và các loài thú móng guốc lớn cũng góp phần làm rừng chuyển động. Chúng gặm lá, ăn cỏ, ăn chồi non, tạo áp lực tự nhiên lên thảm thực vật. Sự hiện diện của chúng giúp duy trì những khoảng mở, bìa rừng, trảng cỏ nhỏ và các vùng chuyển tiếp trong rừng. Đây là những sinh cảnh quan trọng cho nhiều loài chim, côn trùng, bò sát và thú nhỏ. Một khu rừng có thú lớn thường không phải là một khối xanh đứng yên, mà là một không gian sống luôn biến đổi.Phân của các loài thú lớn cũng là một phần của chu trình sinh thái. Nó đưa chất dinh dưỡng trở lại đất, nuôi dưỡng vi sinh vật, côn trùng và cây non. Một số loài côn trùng phụ thuộc vào phân thú để sinh tồn. Từ một dấu chân, một bãi ăn, một đống phân hay một lối mòn, nhiều mối liên kết sinh thái nhỏ bé được hình thành. Những điều này thường khó nhìn thấy ngay, nhưng chúng làm nên sức khỏe lâu dài của rừng.Khi các loài thú lớn biến mất, rừng có thể vẫn còn xanh, nhưng một phần quan trọng của hệ sinh thái đã bị lấy đi. Hạt giống ít được phát tán xa hơn. Một số khoảng mở tự nhiên biến mất. Các chu trình dinh dưỡng bị nghèo đi. Những loài phụ thuộc gián tiếp vào thú lớn cũng suy giảm theo. Đó là lý do một khu rừng vắng thú lớn không chỉ là mất đi vài loài quý hiếm, mà là mất đi những quá trình sinh thái từng giúp rừng tự phục hồi và tự cân bằng.Tái hoang dã vì vậy không chỉ là mong muốn đưa các loài biểu tượng trở lại. Sâu xa hơn, đó là phục hồi vai trò của chúng trong rừng. Một đàn bò tót khỏe mạnh, một quần thể voi an toàn, hay sự trở lại của các loài móng guốc lớn có thể kéo theo nhiều thay đổi tích cực cho cả cảnh quan. Khi thú lớn có đủ không gian để di chuyển, kiếm ăn và sinh sản, rừng cũng có thêm cơ hội để phục hồi theo cách tự nhiên hơn.Muốn rừng sống lại, không thể chỉ trồng thêm cây rồi dừng lại ở đó. Cần trả lại cho rừng những loài từng làm rừng chuyển động. Cần những bước chân lớn đi qua thung lũng, những đàn thú ăn quả phát tán hạt, những loài gặm cỏ giữ cho các khoảng mở không bị biến mất, và cả những mối quan hệ sinh thái âm thầm phía sau. Bởi một cánh rừng thật sự khỏe mạnh không chỉ đứng yên để xanh, mà phải có sự sống đi lại, ăn uống, sinh sản và tiếp nối trong nó.Ảnh của VQG Cúc Phương.#ThienNhienNet #taihoangda #rungkhongrong #thulon #BaoTonThienNhien #DaDangSinhHoc #SongCungThienNhien ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

Tag: thành phố sạch

Những quốc gia có không khí sạch nhất thế giới