Rừng Toàn Cầu Archives - ThienNhien.Net | Con người và Thiên nhiên

Tài nguyên

Báo động diện tích rừng toàn cầu giảm kỷ lục do cháy rừng

Bạch Dương -

25/10/2017

Kinh tế

“Nổ” như rừng Toàn Cầu

Bạch Dương -

22/02/2014

Trên Facebook

ThienNhien.Net

1 ngày trước

ĐỊA PHƯƠNG KHÔNG CHỈ LÀ MỘT ĐỊA CHỈMột tổ chức quốc tế mở văn phòng tại một quốc gia, tuyển phần lớn nhân viên là người bản địa, hoạt động nhiều năm tại đó và thậm chí đăng ký một pháp nhân theo luật sở tại. Như vậy đã đủ để gọi đó là một tổ chức địa phương hay chưa?Câu trả lời quan trọng hơn vẻ ngoài của văn phòng hay quốc tịch của nhân viên. Bởi “địa phương” trong bảo tồn thiên nhiên không đơn giản là nơi một tổ chức đặt trụ sở. Nó còn liên quan đến tổ chức ấy được hình thành từ đâu, thuộc về ai, ai quyết định chiến lược, ai kiểm soát nguồn lực, tổ chức chịu trách nhiệm trước xã hội nào và tương lai của nó gắn với đâu.Sự phân biệt này đang trở nên quan trọng khi ngày càng nhiều nhà tài trợ và tổ chức quốc tế cam kết thúc đẩy các chương trình do địa phương dẫn dắt. Tháng 5/2026, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế công bố một bộ hướng dẫn mới, trong đó xác định các chủ thể địa phương có thể bao gồm cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương, tổ chức xã hội, tổ chức cộng đồng, trường đại học, báo chí, doanh nghiệp và nhiều thiết chế khác được hình thành, hoạt động trong chính quốc gia đó. Đáng chú ý, hướng dẫn này không xếp các tổ chức xã hội quốc tế, kể cả văn phòng của họ tại các quốc gia đối tác, vào nhóm chủ thể địa phương.Sự phân biệt ấy không nhằm phủ nhận đóng góp của các văn phòng quốc gia thuộc những tổ chức quốc tế. Nhiều văn phòng có đội ngũ chuyên gia bản địa rất giỏi, hiểu sâu về đất nước nơi họ làm việc và đã đóng góp quan trọng cho bảo tồn. Không ít người đã dành phần lớn sự nghiệp cho một khu rừng, một loài hay một vùng sinh thái cụ thể.Nhưng nhân sự địa phương và quyền sở hữu địa phương là hai chuyện khác nhau.Một văn phòng có thể do người Việt Nam điều hành hằng ngày, nhưng chiến lược toàn cầu vẫn được xác lập ở bên ngoài. Ngân sách lớn có thể cần phê duyệt từ trụ sở quốc tế. Thương hiệu thuộc về một mạng lưới toàn cầu. Những quyết định về mở rộng, thu hẹp hay đóng cửa chương trình có thể phụ thuộc vào ưu tiên của tổ chức mẹ. Khi một nhà tài trợ thay đổi chiến lược hoặc trụ sở quốc tế lựa chọn một địa bàn khác, văn phòng ấy cũng có thể phải thay đổi theo.Trong khi đó, một tổ chức thực sự được hình thành trong nước thường có một quan hệ khác với xã hội nơi nó tồn tại. Hội đồng quản lý, bộ máy điều hành và tư cách pháp lý của nó nằm trong quốc gia đó. Tổ chức phải tự xây dựng uy tín với cộng đồng, cơ quan quản lý, giới khoa học, báo chí và các đối tác trong nước. Thành công hay thất bại của nó trở thành một phần lịch sử của chính tổ chức ấy. Nó không có một trụ sở toàn cầu để chuyển ưu tiên sang một quốc gia khác.Vì vậy, muốn biết một tổ chức có thực sự là chủ thể địa phương hay không, có lẽ cần nhìn sâu hơn tấm biển trước cửa.Ai có quyền bổ nhiệm lãnh đạo cao nhất?Ai phê duyệt chiến lược?Ai quyết định nguồn tiền được sử dụng cho việc gì?Ai sở hữu thương hiệu và tài sản của tổ chức?Tổ chức chịu trách nhiệm cuối cùng trước ai?Và nếu một ngày nguồn tài trợ quốc tế chấm dứt, tổ chức đó có tiếp tục tồn tại như một thiết chế độc lập của xã hội sở tại hay không?Những câu hỏi này đặc biệt quan trọng đối với bảo tồn thiên nhiên. Các cam kết về tăng quyền cho địa phương sẽ ít ý nghĩa nếu nguồn tài chính dành cho mục tiêu ấy cuối cùng vẫn chủ yếu chảy qua những cấu trúc quốc tế vốn đã có khả năng tiếp cận nhà tài trợ tốt hơn, đội ngũ gây quỹ mạnh hơn, hệ thống quản trị đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và thương hiệu được nhận biết rộng rãi.Một tổ chức nội địa nhỏ khó cạnh tranh trong một cuộc chơi như vậy. Họ có thể hiểu địa bàn hơn, duy trì quan hệ lâu hơn và trực tiếp chịu trách nhiệm với các bên liên quan tại chỗ, nhưng lại thiếu một bộ phận hàng chục người chuyên viết đề xuất, gây quỹ, truyền thông và đáp ứng các thủ tục của nhà tài trợ. Nếu cùng một nguồn tài trợ được mở cho cả những tổ chức này lẫn các chi nhánh của những mạng lưới quốc tế lớn rồi tất cả đều được gọi chung là “địa phương”, sự bất cân xứng gần như đã có ngay từ vạch xuất phát.Hướng dẫn quốc tế mới cũng cảnh báo chính vấn đề này. Việc gọi văn phòng quốc gia của một tổ chức quốc tế là chủ thể địa phương mà không có tiêu chí minh bạch có thể khiến tiến trình chuyển giao quyền lực trông tiến bộ hơn thực tế. Nó cũng có thể tạo ra một nghịch lý: thay vì nguồn lực được chuyển sang những thiết chế độc lập trong nước, các tổ chức quốc tế chỉ cần thay đổi cách mô tả cấu trúc hiện có của mình.Đó là địa phương hóa trên danh nghĩa, chứ chưa chắc là chuyển giao quyền lực.Sự phân biệt này càng cần thiết bởi chủ thể địa phương rộng hơn rất nhiều so với cách hiểu thông thường về “cộng đồng”. Một viện nghiên cứu trong nước theo dõi một hệ sinh thái suốt vài chục năm là chủ thể địa phương. Một nhóm chuyên gia đã dành cả sự nghiệp cho một loài là chủ thể địa phương. Một tổ chức xã hội được thành lập trong nước và hoạt động lâu dài về bảo tồn là chủ thể địa phương. Chính quyền cấp tỉnh, ban quản lý khu bảo tồn, trường đại học, tổ chức nghề nghiệp và những mạng lưới xã hội có nguồn gốc trong nước cũng có thể là những chủ thể như vậy.Họ không nhất thiết nhỏ. Họ cũng không nhất thiết chỉ hoạt động trong một làng hay một tỉnh. Một tổ chức nội địa hoàn toàn có thể phát triển thành một tổ chức lớn, hoạt động trên toàn quốc, thậm chí hợp tác quốc tế rộng rãi. Điều làm nên tính địa phương không phải quy mô địa lý nhỏ bé, mà là nguồn gốc, quyền tự chủ, tính chính danh và trách nhiệm của tổ chức đối với xã hội nơi nó được hình thành.Tất nhiên, đường ranh trong thực tế không phải lúc nào cũng tuyệt đối. Có những mạng lưới quốc tế trao quyền tự chủ rất lớn cho thành viên quốc gia. Có những tổ chức được hình thành từ một văn phòng quốc tế rồi dần trở thành pháp nhân độc lập. Cũng có những tổ chức nội địa trên danh nghĩa nhưng ít gắn bó với cộng đồng hoặc phụ thuộc gần như hoàn toàn vào một nhà tài trợ nước ngoài. Bởi vậy, chỉ nhìn vào giấy đăng ký cũng chưa đủ.Điều cần bảo vệ không phải một nhãn gọi.Điều cần bảo vệ là ý nghĩa của việc chuyển giao quyền lực.Nếu bảo tồn do địa phương dẫn dắt thực sự trở thành một hướng đi mới, chúng ta cần biết quyền lực đã dịch chuyển đến đâu. Ai đang xác định ưu tiên. Ai kiểm soát nguồn lực. Ai có quyền thay đổi cách làm. Ai nhận được sự đầu tư để trở thành một thiết chế mạnh hơn sau mỗi dự án.Bởi đặt một văn phòng ở địa phương tương đối dễ.Trở thành một phần của địa phương, chịu trách nhiệm với nơi ấy và trao cho nơi ấy quyền định hình tương lai của mình là một câu chuyện khác.Ảnh: Tường Chopper/Pexels.#DiaPhuongDanDat #BaoTonThienNhien #DaDangSinhHoc #QuanTriBaoTon #CongDongDiaPhuong #PanNature ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

2 ngày trước

KHI BẢO TỒN THIÊN NHIÊN ĐƯỢC QUYẾT ĐỊNH TỪ XATuần này, chúng ta cùng tìm hiểu về chủ đề bảo tồn thiên nhiên do địa phương dẫn dắt, một cách tiếp cận đang nhận được nhiều sự quan tâm trong giới bảo tồn và phát triển. “Địa phương” ở đây không chỉ là cộng đồng sống bên cạnh rừng, biển hay khu bảo tồn. Đó còn là các tổ chức xã hội trong nước, viện nghiên cứu, trường đại học, nhóm chuyên môn, chính quyền, ban quản lý và những thiết chế được hình thành trong chính quốc gia đó, tích lũy kiến thức và quan hệ qua thời gian, chịu trách nhiệm trước xã hội nơi mình hoạt động và tiếp tục ở lại sau khi một dự án kết thúc.Muốn hiểu vì sao cách tiếp cận này trở nên quan trọng, cần nhìn lại một phần lịch sử của ngành bảo tồn hiện đại. Trong một thời gian dài, một trong những tư tưởng có ảnh hưởng mạnh nhất là bảo vệ thiên nhiên bằng cách thiết lập những khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt, hạn chế tối đa sự hiện diện và tác động của con người. Cách làm này về sau thường được giới nghiên cứu gọi là “bảo tồn pháo đài”. Trong nhiều trường hợp, đặc biệt tại các vùng thuộc địa trước đây, việc thành lập khu bảo tồn còn đi cùng với hạn chế quyền tiếp cận tài nguyên, di dời hoặc loại người dân bản địa và cộng đồng truyền thống khỏi những vùng đất họ từng sinh sống và sử dụng qua nhiều thế hệ.Tư duy ấy xuất phát từ một hình dung rất có sức hấp dẫn: muốn giữ thiên nhiên hoang dã thì phải tách thiên nhiên khỏi con người. Nhưng thiên nhiên trong thực tế hiếm khi tồn tại như những hòn đảo không có lịch sử con người. Nhiều khu rừng, đồng cỏ, đất ngập nước và vùng biển mà ngày nay chúng ta muốn bảo vệ đã được con người sinh sống, sử dụng và quản lý từ rất lâu. Khi những người ấy bị xem chủ yếu như một sức ép cần kiểm soát, bảo tồn dễ trở thành cuộc đối đầu giữa người bảo vệ tài nguyên và người sống dựa vào tài nguyên.Từ nửa sau thế kỷ XX, bảo tồn thiên nhiên cũng dần trở thành một lĩnh vực hoạt động quốc tế có quy mô rất lớn. Các tổ chức bảo tồn toàn cầu phát triển nhanh, huy động được nguồn tài chính đáng kể, xây dựng những mạng lưới khoa học rộng khắp và đưa nhiều vấn đề đa dạng sinh học lên chương trình nghị sự của các chính phủ, doanh nghiệp và nhà tài trợ. Nhiều loài được cứu khỏi nguy cơ tuyệt chủng, nhiều khu vực có giá trị sinh thái được bảo vệ và những phương pháp quan trọng của khoa học bảo tồn hiện đại được hình thành nhờ những nguồn lực này. Những đóng góp ấy cần được ghi nhận công bằng.Nhưng cùng với nguồn lực lớn là khả năng xác định đâu là vấn đề cần giải quyết, nơi nào cần ưu tiên và giải pháp nào nên được lựa chọn. Trong nhiều chương trình bảo tồn quốc tế, những quyết định quan trọng có thể bắt đầu từ một chiến lược toàn cầu, một chương trình tài trợ hoặc một đề xuất dự án được xây dựng rất xa nơi dự án cuối cùng được triển khai. Sau đó mới đến khảo sát, tham vấn và mời các bên địa phương tham gia thực hiện.Cấu trúc ấy tạo ra một nghịch lý. Người thiết kế dự án có thể rất giỏi về khoa học bảo tồn nhưng chỉ làm việc tại một địa bàn trong vài năm. Người tài trợ có thể ở cách khu rừng hàng nghìn kilômét. Trong khi đó, những người biết một con suối đã cạn đi ra sao trong hai mươi năm, một đàn thú thường đi qua khu vực nào, vì sao người dân vẫn vào rừng, một quy định tại sao không thực hiện được, hay mối quan hệ giữa các nhóm trong địa phương phức tạp thế nào lại thường đứng ở cuối chuỗi quyết định.Những giới hạn đó đã được nhận ra từ khá sớm. Từ những năm 1980 và 1990, nhiều chương trình bắt đầu tìm cách gắn bảo tồn với phát triển sinh kế, tạo việc làm và cải thiện đời sống cho người dân quanh khu bảo tồn. Đây là một bước tiến quan trọng so với tư duy chỉ dựng hàng rào và kiểm soát. Tuy vậy, sau hơn hai thập kỷ áp dụng, nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng không ít dự án vẫn gặp một vấn đề căn bản: mục tiêu và cấu trúc của dự án được xác định từ bên ngoài, còn cộng đồng và các tổ chức địa phương chủ yếu được huy động để thực hiện.Một dự án có thể tổ chức rất nhiều cuộc họp cộng đồng mà quyền quyết định vẫn nằm ở nơi khác. Người dân có thể được thuê tuần rừng, nhận cây giống, tham gia tập huấn hoặc được hỗ trợ một mô hình sinh kế, nhưng rất ít quyền lựa chọn mục tiêu bảo tồn, phân bổ ngân sách hay thay đổi cách làm khi thực tế không diễn ra như kế hoạch. Sự tham gia, trong trường hợp đó, có thể rất rộng nhưng chưa chắc đã sâu.Bằng chứng từ nghiên cứu quốc tế cũng cho thấy quyền lực trong quản trị không phải chuyện bên lề. Một phân tích tổng hợp dựa trên 165 khu bảo tồn và 171 nghiên cứu cho thấy những nơi đạt kết quả tích cực cả về bảo tồn và đời sống người dân thường gắn với các yếu tố như đồng quản lý, tăng quyền cho người dân địa phương, giảm bất bình đẳng và duy trì những lợi ích văn hóa, sinh kế. Những khu bảo tồn đưa người dân vào vị trí chủ thể có xu hướng đạt kết quả đồng thời về sinh thái và xã hội tốt hơn so với cách chỉ coi họ là đối tượng chịu sự quản lý.Điều đó không có nghĩa mọi quyết định bảo tồn đều phải giao cho cộng đồng, cũng không có nghĩa kiến thức từ bên ngoài không còn cần thiết. Một quần thể thú lớn di chuyển qua nhiều tỉnh, một hệ sinh thái sông trải qua nhiều quốc gia hay hoạt động buôn bán động vật hoang dã xuyên biên giới chắc chắn cần khoa học, nguồn lực và phối hợp ở quy mô lớn hơn địa phương.Vấn đề nằm ở vị trí của từng chủ thể trong quá trình ra quyết định.Bảo tồn do địa phương dẫn dắt không đơn giản là tuyển thêm người địa phương vào một dự án. Nó cũng không phải thay một chuyên gia nước ngoài bằng một chuyên gia trong nước rồi giữ nguyên cách vận hành cũ. Cốt lõi của nó là đặt nhiều hơn quyền xác định vấn đề, xây dựng giải pháp, sử dụng nguồn lực, học từ thất bại và điều chỉnh cách làm vào tay những con người và thiết chế có kiến thức thực tế, có trách nhiệm và có tương lai gắn với nơi cần được bảo tồn.Có lẽ sự khác biệt sâu xa nhất nằm ở thời gian. Một chương trình tài trợ có thể kéo dài ba năm. Một dự án lớn có thể kéo dài năm hay mười năm. Ưu tiên của một tổ chức quốc tế cũng có thể thay đổi.Nhưng khu rừng vẫn ở đó. Và những người sống cùng khu rừng, những tổ chức được sinh ra trong xã hội ấy, những nhà nghiên cứu dành cả sự nghiệp cho vùng đất ấy, những cơ quan địa phương phải tiếp tục giải quyết các vấn đề của nó vẫn sẽ ở lại.Nếu bảo tồn là công việc của nhiều thập kỷ, thậm chí nhiều thế hệ, thì những người sẽ tiếp tục ở lại không nên chỉ được mời tham gia. Họ cần có vị trí tương xứng trong việc quyết định tương lai của thiên nhiên nơi mình sống.#DiaPhuongDanDat #BaoTonThienNhien #DaDangSinhHoc #QuanTriBaoTon #CongDongDiaPhuong #PanNature ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

3 ngày trước

Dưới một dải Ngân Hà, chỉ có một Trái ĐấtCó những bức ảnh khiến con người bỗng thấy mình nhỏ bé. Dưới bầu trời đầy sao, dải Ngân Hà hiện lên như một dòng sông ánh sáng kéo dài giữa vũ trụ bao la. Hàng trăm tỷ ngôi sao tạo nên thiên hà của chúng ta, và ngoài kia còn có hàng trăm tỷ thiên hà khác. Trong không gian gần như vô tận ấy, Trái Đất chỉ là một hành tinh rất nhỏ, quay quanh một ngôi sao bình thường ở rìa dải Ngân Hà.Thế nhưng, chính hành tinh nhỏ bé ấy lại mang một điều mà đến nay khoa học vẫn chưa tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác: sự sống. Từ những cánh rừng nhiệt đới, rạn san hô, đồng cỏ, sa mạc đến hàng triệu loài sinh vật cùng tồn tại, Trái Đất là nơi duy nhất mà chúng ta biết có một mạng lưới sự sống phong phú và phức tạp đến vậy. Dù các kính thiên văn đã phát hiện hàng nghìn ngoại hành tinh và các nhà khoa học vẫn không ngừng tìm kiếm dấu hiệu của sự sống ngoài Trái Đất, cho đến thời điểm này, chưa có bằng chứng xác thực nào cho thấy một thế giới khác giống như hành tinh của chúng ta.Có lẽ vì thế, ngước nhìn bầu trời đêm không chỉ để cảm nhận sự rộng lớn của vũ trụ, mà còn để nhận ra giá trị đặc biệt của nơi mình đang sống. Nếu Trái Đất thực sự là một ngoại lệ giữa khoảng không mênh mông ấy, thì mỗi cánh rừng còn xanh, mỗi dòng sông còn trong, mỗi loài sinh vật còn tồn tại đều là những điều vô cùng quý giá. Bảo vệ thiên nhiên không đơn thuần là giữ gìn môi trường sống của con người, mà còn là gìn giữ một điều kỳ diệu mà Tạo hóa, theo hiểu biết của chúng ta đến hôm nay, mới chỉ tạo ra một lần.Ảnh: Wikipedia.#traidat #nganha #milkyway #vutru #Susong #thiennhien #DaDangSinhHoc #baovetraidat #khoahoc #ThienNhienNet ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

4 ngày trước

KHI KHÔNG CÒN DƯ ĐỊA MÔI TRƯỜNGQuy hoạch phát triển thường bắt đầu từ nhu cầu: cần thêm khu công nghiệp, đô thị, đường giao thông, hồ chứa, cảng biển hoặc vùng sản xuất. Tuy nhiên, tại những nơi nguồn nước đã thiếu, chất lượng không khí suy giảm, sông hồ ô nhiễm hoặc sinh cảnh tự nhiên bị chia cắt nghiêm trọng, câu hỏi cần đặt ra trước tiên không còn là có thể xây thêm bao nhiêu dự án. Điều quan trọng hơn là khu vực ấy còn đủ khả năng tiếp nhận thêm áp lực hay không.Dư địa môi trường có thể hiểu là phần sức chịu tải còn lại sau khi đã tính đến các hoạt động đang tồn tại và những nhu cầu thiết yếu của hệ sinh thái. Phần này không chỉ liên quan đến lượng chất thải được phép phát sinh. Nó còn bao gồm nguồn nước có thể khai thác, đất đai có thể chuyển đổi, không gian cần dành cho thoát lũ, diện tích sinh cảnh phải được duy trì và khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Khi các giới hạn ấy đã bị chạm tới, việc tiếp tục tăng áp lực sẽ làm rủi ro lan rộng ra toàn vùng.Trong hoàn cảnh đó, nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật cho dự án mới là cần thiết nhưng chưa chắc đủ. Công nghệ xử lý tốt hơn có thể giảm lượng phát thải trên mỗi đơn vị sản phẩm, song tổng lượng ô nhiễm vẫn tăng nếu số cơ sở và quy mô sản xuất tiếp tục mở rộng. Hiệu quả sử dụng nước cũng không giải quyết được tình trạng thiếu hụt nếu nhu cầu mới tăng nhanh hơn lượng nước tiết kiệm được. Sức chịu tải phải được quản lý bằng tổng áp lực thực tế, thay vì chỉ dựa vào mức độ tuân thủ của từng dự án.Chính sách khi ấy cần chuyển từ giảm thiểu tác động sang phân bổ giới hạn. Những khu vực đã ô nhiễm nghiêm trọng có thể phải tạm dừng tiếp nhận thêm nguồn thải. Vùng thiếu nước cần hạn chế các ngành tiêu thụ lớn và ưu tiên nhu cầu sinh hoạt, an ninh lương thực cùng dòng chảy tối thiểu cho hệ sinh thái. Tại cảnh quan giàu đa dạng sinh học, phần sinh cảnh còn lại phải được bảo vệ và kết nối trước khi xem xét những phương án sử dụng đất mới.Phân bổ phần dư địa ít ỏi còn lại luôn đặt ra vấn đề công bằng. Các cơ sở đã hoạt động lâu năm có được mặc nhiên giữ nguyên lượng phát thải hay phải cùng giảm tải? Dự án mang lại nguồn thu lớn cho địa phương có nên được ưu tiên hơn sinh kế của cộng đồng phụ thuộc vào sông, rừng và biển? Khu vực thượng nguồn được hưởng lợi từ khai thác tài nguyên cần chia sẻ trách nhiệm ra sao với nơi gánh chịu tác động ở hạ lưu? Đây không còn là bài toán kỹ thuật đơn thuần mà là lựa chọn về lợi ích, trách nhiệm và quyền tiếp cận tài nguyên.Khôi phục dư địa môi trường cũng phải trở thành một phần của chiến lược phát triển. Giảm tải các nguồn ô nhiễm cũ, phục hồi rừng đầu nguồn, trả lại không gian cho sông, khôi phục đất ngập nước và kết nối các mảng sinh cảnh đều có thể cải thiện khả năng chống chịu của hệ sinh thái. Dù vậy, phục hồi cần nhiều thời gian và không phải tổn thất nào cũng có thể đảo ngược. Khoản đầu tư cho phục hồi vì thế không thể được dùng như lý do để tiếp tục gây thêm tác động ở nơi đã quá tải.Chấp nhận rằng một khu vực không còn dư địa không có nghĩa là từ bỏ phát triển. Đó là lúc phải thay đổi mô hình, chuyển sang ngành ít sử dụng tài nguyên hơn, bố trí lại không gian sản xuất và đầu tư vào chất lượng thay vì liên tục mở rộng quy mô. Khi môi trường đã chạm giới hạn, lựa chọn khó khăn là điều không thể tránh khỏi. Trì hoãn lựa chọn chỉ khiến chi phí khắc phục lớn hơn và thu hẹp thêm những phương án còn lại cho tương lai.#dudiamoitruong #gioihansinhthai #SucChiuTaiMoiTruong #QuyHoachBenVung #PhucHoiHeSinhThai #ThienNhienNet ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

5 ngày trước

TỪNG DỰ ÁN ĐỀU ĐẠT CHUẨN, VÌ SAO CẢ VÙNG VẪN QUÁ TẢI?Nhà máy đáp ứng quy chuẩn xả thải, khu đô thị hoàn thành báo cáo đánh giá tác động môi trường, còn dự án thủy điện được phê duyệt cùng các biện pháp giảm thiểu cần thiết. Xét riêng từng trường hợp, các yêu cầu có vẻ đều được đáp ứng. Tuy nhiên, khi hàng chục dự án đồng thời khai thác nước, xả thải, mở đường và chuyển đổi sinh cảnh trong cùng một khu vực, tổng tác động vẫn có thể vượt xa khả năng chịu đựng của môi trường.Khoảng cách giữa “đạt chuẩn” và “không quá tải” bắt đầu từ cách chúng ta đánh giá tác động. Quy chuẩn thường được áp dụng cho từng nguồn thải, từng dự án hoặc từng cơ sở. Trong khi đó, sông, hồ, rừng và vùng ven biển phải tiếp nhận mọi áp lực cùng lúc. Môi trường không phân biệt nước thải đến từ doanh nghiệp nào, lượng nước bị lấy đi bởi dự án nào hay đoạn sinh cảnh bị chia cắt bởi tuyến đường nào.Hãy nhìn vào một lưu vực sông. Nước được dùng cho sinh hoạt, tưới tiêu, công nghiệp, thủy điện và nuôi trồng thủy sản. Dọc dòng chảy còn có nước thải đô thị, nước thải sản xuất, hóa chất nông nghiệp và bùn đất do mất rừng. Từng nguồn riêng lẻ có thể chưa đủ lớn để gây khủng hoảng, nhưng khi cộng lại, dòng sông có thể thiếu nước vào mùa khô, ô nhiễm kéo dài và mất dần khả năng tự làm sạch.Tình trạng tương tự diễn ra tại nhiều vùng ven biển và cảnh quan rừng. Cảng biển, khu du lịch, điện năng, nuôi trồng thủy sản và đô thị hóa cùng cạnh tranh không gian bờ biển. Đường giao thông, khai khoáng, nông nghiệp và các công trình hạ tầng lại chia nhỏ sinh cảnh tự nhiên. Tác động không chỉ nằm ở diện tích bị chuyển đổi trực tiếp mà còn lan rộng qua tiếng ồn, ánh sáng, ô nhiễm, thay đổi dòng chảy và sự gián đoạn đường di chuyển của động vật hoang dã.Đó là lý do đánh giá tác động tích lũy cần được đặt ở vị trí trung tâm. Thay vì chỉ hỏi dự án mới gây thêm bao nhiêu ô nhiễm hoặc mất bao nhiêu hecta sinh cảnh, cần xem toàn khu vực đã chịu những áp lực nào, còn bao nhiêu dư địa và những kế hoạch phát triển sắp tới sẽ làm thay đổi bức tranh ra sao. Phần tác động tăng thêm chỉ có thể được đánh giá đúng khi đặt cạnh những gì đã tồn tại từ trước.Kiểm soát tổng tải lượng là một cách tiếp cận quan trọng. Trước hết phải xác định lượng nước có thể khai thác, lượng chất ô nhiễm có thể tiếp nhận hoặc mức sinh cảnh có thể bị tác động mà hệ sinh thái vẫn duy trì được trạng thái cần bảo vệ. Phần dư địa đó mới được phân bổ cho các hoạt động phát triển, kèm theo khoảng an toàn cho mùa khô, biến đổi khí hậu và những bất định của dữ liệu. Trình tự này khác hẳn việc liên tục tiếp nhận dự án rồi xử lý hậu quả khi môi trường đã quá tải.Đánh giá môi trường chiến lược, quy hoạch và đánh giá tác động môi trường vì thế phải bổ trợ cho nhau. Quy hoạch cần xác định giới hạn chung của vùng; đánh giá chiến lược xem xét tác động tích lũy của các phương án phát triển; còn đánh giá từng dự án phải chứng minh rằng dự án vẫn phù hợp với phần sức chịu tải còn lại. Nếu thiếu mối liên kết này, từng dự án có thể đúng quy trình nhưng tổng thể phát triển vẫn đi sai hướng.#TacDongTichLuy #TongTaiLuong #SucChiuTaiMoiTruong #DanhGiaTacDongMoiTruong #QuyHoachBenVung #ThienNhienNet ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

Tag: Rừng Toàn Cầu

Báo động diện tích rừng toàn cầu giảm kỷ lục do cháy rừng

“Nổ” như rừng Toàn Cầu