chính sách một con Archives - ThienNhien.Net | Con người và Thiên nhiên

Dân số – vấn đề lớn của thế giới

Trên Facebook

5 giờ trước

Vì sao ếch nhái là chuông báo động của thiên nhiên?Các loài lưỡng cư như ếch, nhái, cóc hay cá cóc được các nhà khoa học xem là một trong những nhóm sinh vật nhạy cảm nhất với sự thay đổi của môi trường. Lý do rất đơn giản: cơ thể chúng gần như sống giữa hai thế giới. Phần lớn loài lưỡng cư sinh sản trong nước, nhưng lại trưởng thành trên cạn hoặc sống nửa nước nửa cạn. Da của chúng mỏng, ẩm và có khả năng trao đổi nước, muối khoáng, thậm chí một phần khí qua bề mặt da. Chính vì vậy, khi nguồn nước ô nhiễm, khi rừng bị khô hơn, khi nhiệt độ thay đổi bất thường, lưỡng cư thường là nhóm phản ứng sớm nhất. Nếu ếch nhái biến mất, đó thường không phải chuyện riêng của chúng, mà là dấu hiệu cho thấy hệ sinh thái đang gặp vấn đề. Các tổng quan khoa học về lưỡng cư Việt Nam cũng nhấn mạnh rằng đây là nhóm rất dễ tổn thương trước mất sinh cảnh, ô nhiễm và biến đổi khí hậu.Trên thế giới, lưỡng cư từ lâu đã được xem là loài chỉ thị sinh thái. Nói cách khác, sự có mặt hay suy giảm của chúng giúp con người đoán được sức khỏe của rừng, suối, ao hồ và đất ngập nước. Một con Ếch cây sần Việt Nam (Theloderma corticale) hay một quần thể Cá cóc Việt Nam (Tylototriton vietnamensis) chỉ có thể tồn tại lâu dài khi rừng còn ẩm, nước còn sạch và vi khí hậu chưa bị phá vỡ. Khi đường mở vào rừng, suối bị đục, thuốc bảo vệ thực vật chảy xuống ao hồ, hoặc mùa khô kéo dài hơn bình thường, lưỡng cư thường suy giảm rất nhanh. Vì thế, đôi khi chỉ cần nghe tiếng ếch nhái thưa dần trong những đêm mưa cũng đã là một cảnh báo đáng suy nghĩ.Không chỉ nhạy với ô nhiễm và mất rừng, lưỡng cư còn là nhóm chịu tác động mạnh bởi dịch bệnh mới nổi. Trong nhiều thập niên qua, nấm chytrid (Batrachochytrium dendrobatidis, thường gọi tắt là Bd) đã được ghi nhận là một trong những nguyên nhân lớn gây suy giảm lưỡng cư trên toàn cầu. Đây là loại nấm tấn công da lưỡng cư, làm rối loạn chức năng sinh lý và có thể gây chết hàng loạt ở nhiều loài. Các tài liệu khoa học quốc tế đã xem bệnh chytrid là một trong những thảm họa lớn nhất từng ghi nhận đối với động vật có xương sống hoang dã. Điều này càng cho thấy: một nhóm sinh vật nhỏ bé như ếch nhái thực ra đang gánh trên mình rất nhiều áp lực mà mắt thường khó thấy.Bảo vệ lưỡng cư không chỉ là bảo vệ vài loài ếch đẹp hay kỳ lạ. Đó là cách giữ gìn những dòng suối sạch, những khu rừng ẩm, những vùng đất ngập nước còn lành mạnh. Khi ếch nhái còn cất tiếng gọi nhau trong đêm mưa, đó thường là dấu hiệu cho thấy thiên nhiên vẫn còn đủ sức sống. Và khi tiếng gọi ấy thưa dần, có lẽ đã đến lúc con người phải lắng nghe nghiêm túc hơn.Ảnh: Cá cóc Việt Nam. Nguồn: Pensoft.#luongcu #echnhai #baoton #dadangsinhhoc #thiennhien #SinhThai #khoahoc ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

1 ngày trước

Việt Nam: Xứ sở của nhiều loài ếch nhái kỳ lạKhi nói đến động vật hoang dã Việt Nam, nhiều người thường nghĩ ngay đến voi, hổ, voọc hay các loài chim quý hiếm. Nhưng ít ai biết rằng Việt Nam cũng là một điểm nóng đặc biệt của lưỡng cư – nhóm động vật gồm ếch, nhái, cóc, cá cóc và kỳ giông. Theo tổng quan khoa học công bố năm 2022, Việt Nam có mức độ đa dạng lưỡng cư rất cao, với hàng trăm loài đã được ghi nhận, cùng tốc độ phát hiện loài mới rất nhanh trong vài thập niên gần đây. Điều đáng chú ý là nhiều loài chỉ sống ở những khu vực rất hẹp, như một dãy núi, một khu rừng ẩm, thậm chí chỉ quanh một cụm suối nhỏ. Chính điều đó khiến Việt Nam trở thành nơi vừa rất giàu lưỡng cư, vừa rất mong manh về bảo tồn.Nhóm lưỡng cư ở Việt Nam không hề bình thường như nhiều người vẫn nghĩ. Chúng ta có Ếch cây sần Bắc Bộ (Theloderma corticale), một loài ếch có làn da sần sùi xanh nâu như phủ đầy rêu, gần như biến mất vào nền đá ẩm và rêu phong trong các khe núi, hang đá hay ven suối rừng ở miền Bắc. Ta cũng có Cá cóc Việt Nam (Tylototriton vietnamensis), một loài có đuôi dài, thân sẫm màu, sống gắn với rừng ẩm và các thủy vực nhỏ, được xem là một trong những loài lưỡng cư rất đặc biệt của Việt Nam. Gần đây, các nhà khoa học còn tiếp tục mô tả thêm những loài mới như Ếch cây sần vàng (Theloderma auratum) ở Tây Nguyên hay Ếch rêu Khôi (Theloderma khoii) ở vùng núi đá vôi phía Bắc. Điều đó cho thấy thiên nhiên Việt Nam vẫn còn nhiều điều chưa được khám phá hết.Điều làm lưỡng cư Việt Nam trở nên đặc biệt không chỉ là hình dạng kỳ lạ, mà còn là mức độ đặc hữu rất cao. Nghiên cứu khoa học cho thấy hơn một nửa số loài đặc hữu lưỡng cư của Việt Nam mới chỉ được ghi nhận từ địa điểm phát hiện đầu tiên. Nói cách khác, có những loài mà nếu mất đi khu rừng nơi chúng được tìm thấy, cả thế giới có thể mất luôn loài đó. Đây là lý do các nhà khoa học xem lưỡng cư là một trong những nhóm sinh vật cần được quan tâm đặc biệt trong bảo tồn. Chúng không ồn ào, không nổi bật như thú lớn, nhưng lại là những báu vật bé nhỏ của các khu rừng ẩm, khe suối đầu nguồn và núi đá vôi Việt Nam.Khi nhìn một con ếch nhỏ bám trên vách đá hay nghe tiếng nhái gọi nhau trong đêm mưa, ta không nên chỉ xem đó là âm thanh quen thuộc của làng quê. Đó có thể là tiếng nói của một nhóm sinh vật cổ xưa đã sống trên Trái Đất hàng trăm triệu năm, và cũng là lời nhắc rằng thiên nhiên Việt Nam còn phong phú hơn rất nhiều so với những gì mắt thường nhìn thấy. Muốn hiểu hết vẻ đẹp của đất nước này, đôi khi phải bắt đầu từ những sinh vật nhỏ bé nhất, ẩn mình giữa rừng sâu và bóng tối.Ảnh: Ếch cây sần Bắc Bộ (Theloderma corticale). Nguồn: Wikipedia.#luongcu #echnhai #dadangsinhhoc #baoton #thiennhien #vietnam #khoahoc ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

2 ngày trước

CHUYỆN MÙA HOA BƯỞIEm chẳng về gieo hạt nắng tháng BaMong ấm lại cuộc tình ai dang dởMùa xuân nhớ còn mùa Ngâu để lỡGiọt buồn nào ai khẽ thả vào đêmAi thẫn thờ kéo nỗi nhớ dài thêmDài tít tắp như vào miền xa thẳmHoa bưởi trắng gửi lời yêu thầm lặngVạt tóc thề để sợi nắng nào sayAnh bỗng say một màu trắng dâng đầyLời thề cũ người ơi đây còn nhớTừng lọn tóc hương nồng lên hơi thởĐừng dỗi hờn hoa bưởi ... nhé tháng Ba.Nguyễn Thanh Ninh ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

3 ngày trước

Đã đến lúc cai nghiện dầu mỏCuộc chiến mới ở Trung Đông một lần nữa cho thế giới thấy một sự thật rất khó chối cãi: càng phụ thuộc vào dầu khí, càng dễ bị kéo vào vòng xoáy bất ổn. Theo phân tích của Reuters, cú sốc năng lượng từ xung đột Iran đã làm gián đoạn khoảng 20% dòng chảy dầu mỏ và LNG toàn cầu, đẩy giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng và buộc nhiều nước phải khẩn cấp xem lại chiến lược an ninh năng lượng của mình. Đây không còn là câu chuyện giá xăng tăng hay hóa đơn điện đắt lên, mà là lời cảnh báo về sự mong manh của cả một mô hình phát triển dựa quá nhiều vào nhiên liệu hóa thạch.Điều đáng chú ý là phản ứng của nhiều quốc gia không chỉ dừng ở các biện pháp tình thế. Reuters cho biết châu Âu đang tăng tốc đầu tư vào năng lượng tái tạo và xem xét lại vai trò của điện hạt nhân, trong khi nhiều nền kinh tế châu Á như Nhật Bản, Đài Loan và Trung Quốc cũng đẩy nhanh quá trình đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào dầu khí nhập khẩu. Những nước có hệ thống điện ít lệ thuộc vào khí đốt hơn đã cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn trước cú sốc giá năng lượng. Nói cách khác, năng lượng sạch không còn chỉ là giải pháp khí hậu, mà đã trở thành lá chắn kinh tế và địa chính trị.Đã đến lúc cần nhận thức rằng an ninh năng lượng kiểu cũ thực ra không hề đảm bảo an ninh. Một thế giới mà chỉ cần có eo biển bị phong tỏa hay một mỏ khí bị tấn công có thể làm rung chuyển thị trường toàn cầu là một thế giới đang đặt nền kinh tế của mình lên một hệ thống quá dễ tổn thương. Chuyển sang điện gió, điện mặt trời, lưu trữ năng lượng, tiết kiệm điện, giao thông điện hóa và các nguồn năng lượng phân tán không chỉ giúp giảm phát thải. Nó còn giúp các quốc gia bớt bị bắt làm con tin bởi những cú sốc địa chính trị ở xa. Mỗi tấm pin mặt trời trên mái nhà, mỗi cánh đồng gió ngoài khơi, mỗi chiếc xe điện chạy bằng điện sạch đều là một bước giảm lệ thuộc vào những đường ống và tuyến vận tải đầy rủi ro.Với Việt Nam, bài học này đặc biệt đáng suy nghĩ. Một nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh, nhu cầu điện và nhiên liệu tăng mạnh, nếu tiếp tục chậm chân trong chuyển dịch năng lượng thì rủi ro sẽ ngày càng lớn. Càng đầu tư sớm vào năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh, lưu trữ, tiết kiệm năng lượng và giao thông sạch, chúng ta càng giảm được áp lực nhập khẩu nhiên liệu, giảm ô nhiễm không khí và giảm tổn thương trước những cú sốc bên ngoài. Cuộc chiến ở Trung Đông có thể rất xa, nhưng hóa đơn của mỗi nhà thì rất gần. Và bài học lớn nhất có lẽ là thế giới không chỉ cần chấm dứt chiến tranh, mà còn cần chấm dứt sự lệ thuộc kéo dài vào dầu mỏ.#nangluong #daumo #nangluongtaitao #biendoikhihau #anninhnangluong #chuyendichnangluong ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

ThienNhien.Net

4 ngày trước

Cuộc chiến dầu mỏ và cái giá cho khí hậuNhìn từ xa, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran tưởng như chỉ là câu chuyện địa chính trị. Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, đây cũng là một lời nhắc nhở về một sự thật mà thế giới nhiều khi cố tình quên đi: càng lệ thuộc vào dầu khí, thế giới càng mong manh trước chiến tranh, bất ổn và cả khủng hoảng khí hậu. Khi các điểm nóng nằm ngay giữa những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng, chỉ cần vài ngày xung đột là giá dầu tăng, chuỗi cung ứng rung lắc, thị trường hoảng loạn và áp lực lạm phát lan ra toàn cầu.Một số nhà phân tích gọi đây là một “cuộc chiến khí hậu” không phải để ví von mà vì chiến tranh dầu mỏ luôn kéo theo hai tầng tác động. Tầng thứ nhất là phát thải trực tiếp: bom đạn, cháy kho nhiên liệu, hạ tầng dầu khí bị phá hủy, vận tải quân sự tăng mạnh, tất cả đều đẩy thêm carbon và các chất ô nhiễm vào khí quyển. Tầng thứ hai còn nguy hiểm hơn: mỗi lần khủng hoảng nổ ra, nhiều chính phủ lại có xu hướng bám chặt hơn vào nhiên liệu hóa thạch do nhu cầu an ninh năng lượng, thay vì coi đó là lời cảnh báo để chuyển dịch nhanh hơn sang năng lượng tái tạo.Điều trớ trêu là chính cuộc chiến này lại phơi bày sự mong manh của mô hình năng lượng cũ. Nếu một khu vực bất ổn có thể làm rung chuyển giá năng lượng và lương thực trên phạm vi toàn cầu thì đó không phải là sức mạnh của dầu mỏ mà là điểm yếu chí mạng của nền kinh tế phụ thuộc dầu mỏ. Câu hỏi rất đáng suy nghĩ là: trong một thế giới vận hành chủ yếu bằng điện gió, điện mặt trời, pin lưu trữ và điện khí hóa, liệu một cuộc xung đột ở Vịnh Ba Tư có còn đủ sức gây sốc cho toàn cầu như hiện nay hay không? Câu trả lời rất có thể là không ở mức độ như hiện tại.Chuyển dịch năng lượng không chỉ là chuyện giảm phát thải hay cứu khí hậu trong dài hạn. Đó còn là chiến lược giảm rủi ro địa chính trị, giảm phụ thuộc vào những tuyến hàng hải dễ tổn thương, và giảm khả năng để chiến tranh ở một nơi trở thành khủng hoảng sinh kế ở nơi khác. Nếu thế giới sử dụng nhiều hơn năng lượng tái tạo phân tán, sản xuất tại chỗ và tiêu thụ hiệu quả, thì càng ít bị bắt làm con tin bởi dầu khí.Có lẽ bài học lớn nhất từ cuộc chiến này là thế giới không thể tiếp tục nói về an ninh năng lượng bằng ngôn ngữ cũ. Không có gì là “an ninh” trong một hệ thống mà tên lửa ở một eo biển có thể khiến giá nhiên liệu, giá phân bón và giá lương thực tăng vọt ở nửa bên kia địa cầu. Nếu muốn thật sự an toàn, ổn định và ít phát thải hơn, nhân loại sẽ phải đi nhanh hơn trên con đường rời xa dầu mỏẢnh: CNN.#BienDoiKhiHau #NangLuong #DauMo #ChienTranh #AnNinhNangLuong #NangLuongTaiTao #KhungHoangKhiHau ... Xem thêmThu nhỏ

Photo

Xem trên Facebook

Tag: chính sách một con

Dân số – vấn đề lớn của thế giới