Ghé xóm “điên”, xem “chảy máu” quặng

Ghé “xóm điên”…

Hơn một lần, chúng tôi đến Thanh Lâm. Đây là xã miền núi, mỗi năm chỉ có một vụ lúa. Người dân luôn đối diện với cái đói và cảnh lụt lội. Nên khi nghe tin có quặng sắt, chúng tôi cứ nghĩ nơi đây sẽ đổi thay. Lần trước cách nay chừng hơn năm là về xóm Eo Sơn. Tên xóm đọc uốn cả lưỡi, khó nhọc như “căn bệnh” mà người dân nơi đây mắc phải.

Nhiều người quen gọi đây là xóm “điên” hay xóm “tâm thần” vì xóm có nhiều người mắc bệnh “khác người”. Xóm chỉ vỏn vẹn có 32 hộ dân với gần 200 nhân khẩu nhưng có đến hàng chục người mắc bệnh. Thảm thiết thay có gia đình 3 người thì đều mắc bệnh cả 3. Mặc dù chữa trị khắp nơi nhưng rồi cũng chứng nào tật ấy. Trong đó người “thích” hát rêu rao khắp làng cũng đến xấp xỉ mười người. Có nhà thì con cái lúc nào cũng ngơ ngơ ngáo ngáo chẳng biết làm việc chi. Ghé lại nhà bà Hồ Thị Tỵ (61 tuổi) so với cách đây gần một năm bà tiều tụy lắm. Người nhà bảo: “Mấy tháng nay bà yếu đi nhiều. Chẳng buồn “chơi”…”. Nhà bà vẫn căn nhà tranh xác xơ, trong nhà cáu bẩn, chẳng có cái gì đáng giá. Nhà bà có 3 người đều mắc chứng bệnh “khác người” hàng chục năm nay.

Điều dễ nhận thấy là ở xóm “điên” thấy nhiều nhà văng vắng. Cửa đóng then cài, lạnh lùng. Dọc đường không còn bắt gặp cảnh người vừa đi vừa nhảy hay ngồi bó gối nhìn dáo dác nơi mé sông. Trong khi danh sách người bệnh không hề giảm. Vậy họ đã đi đâu?

Câu hỏi nghĩ mà thấy xót xa. Đến đây hỏi nhà T.K ai cũng mừng. Nhà em có 4 chị em, 3 gái 1 trai. Lúc K đang học năm thứ 2 của một trường đại học ở Hà Nội thì em mắc bệnh. Việc học bị dừng dở chừng, K được bảo lưu để về quê chữa bệnh. Trải qua nhiều lần chữa trị, K đã tiếp tục đi học và hiện đã ra trường đang chờ việc làm. Kế K đứa em gái xinh xắn học giỏi cũng không kém. Năm em học được kỳ 1 lớp 12 cũng mắc bệnh như chị, nói năng không được đúng lúc đúng chỗ. Sau khi được chữa bệnh năm nay lần thứ 2 em lại tiếp tục thi đại học. Dạo đó việc trong một thời gian ngắn khiến nhiều người mắc bệnh khiến người dân nơi đây dáo dác, lo lắng nghĩ đến nhiều nguyên nhân khác nhau.

Quặng nằm ngổn ngang bên đường vào Quần Hội.

Những tảng quặng chưa được vận chuyển tại nhà ông Hán.

“Dân cho rằng đất của họ nên có quyền sử dụng” Ông Phan Xuân Diệu - Chủ tịch UBND xã Thanh Lâm (Thanh Chương-Nghệ An): “Ở xã tôi có mỏ Võ Nguyên có quặng sắt nên cách đây mấy năm cũng có nhiều doanh nghiệp cũng đề nghị khai thác. Năm 2008 một số hộ dân ở xóm Quần Hội họ có đơn lên xã xin phếp cải tạo vườn. Nhưng sau đó có một số doanh nghiệp đã mua để khai thác quặng sắt. Nhiều hộ dân cho rằng đó là đất của họ nên có quyền sử dụng chứ không biết có quặng là tài sản của Nhà nước. Vậy nên chúng tôi đã đình chỉ việc khai thác trái phép trên. Rút kinh nghiệm, chúng tôi cũng đề nghị ngành chức năng cần quy hoạch và cho khai thác một cách bài bản hơn…”.